Acceptatie en organisatie

De omgevingsdiensten, namens gemeenten en provincies, en de ILT beoordelen de door bedrijven ingediende beschrijvingen van het A&V en de AO/IC. Bedrijven die vergunningplichtige milieubelastende activiteiten met afvalstoffen uitvoeren, bedrijven die inzamelvergunningplichtige activiteiten uitvoeren, omgevingsdiensten en ILT kunnen in dit onderwerp lezen aan welke eisen het A&V en de AO/IC moeten voldoen.

Het onderwerp over A&V en AO/IC voorkomt laagwaardigere verwerking, onnodige emissies door onjuiste verwerking en maakt beter toezicht mogelijk. Het gebruik van een goed AV en AO/IC is dus in het belang van een doelmatig beheer van afvalstoffen.

Deze paragraaf beschrijft de voorschriften die in de Nederlandse wetgeving zijn opgenomen over het hebben van een beschrijving van het acceptatie en verwerkingsbeleid (A&V) en administratieve organisatie en interne controle (AO/IC). De volgende paragraaf bevat het toetsingskader voor deze regels.

Een groot deel van de vergunningplichtige activiteiten volgt uit de Omgevingswet. In het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en de Omgevingsregeling staat wanneer bedrijven moeten beschikken over beschrijvingen van de procedures van acceptatie van de afvalstoffen en van de AO/IC.

De Omgevingsregeling beschrijft welke gegevens in een vergunningaanvraag moeten worden opgenomen. Elke aanvraag moet een beschrijving van de activiteit bevatten waarvoor de omgevingsvergunning wordt aangevraagd (artikel 7.3 onder a Omgevingsregeling). Daarnaast moeten bij een vergunningaanvraag voor het verrichten van activiteiten met bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen of het behandelen of zuiveren van afvalwater, bedoeld in hoofdstuk 3 van het Bal, de volgende gegevens en bescheiden worden verstrekt (artikel 7.26 Omgevingsregeling):

1. de aard, samenstelling, hoeveelheid in tonnen, herkomst en wijze van registratie per afvalstof;
2. een beschrijving van de handelingen van nuttige toepassing of verwijdering per afvalstof;
3. een beschrijving van de handelingen van nuttige toepassing of verwijdering en de wijze van registratie van de afvalstoffen die bij de nuttige toepassing of verwijdering ontstaan;
4. een beschrijving van de wijze van afzet en registratie van de stoffen of materialen die geen afvalstoffen zijn en die zijn ontstaan bij de nuttige toepassing of verwijdering van de afvalstoffen;
5. per handeling van nuttige toepassing of verwijdering en per afvalstof de maximale opslagcapaciteit in tonnen en de maximale verwerkingscapaciteit in tonnen per jaar; en
6. als het gaat om afvalstoffen die via afgifte of inzameling worden verkregen: een beschrijving van de procedures van acceptatie van de afvalstoffen, administratieve organisatie en interne controle.

De volgende bedrijven moeten een beschrijving van de procedures van acceptatie van de afvalstoffen en van de AO/IC opnemen in de aanvraag:

• activiteiten met ingezamelde of afgegeven bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen of door het behandelen en zuiveren van afvalwater (artikel 7.26 Omgevingsregeling);
• het op of in de bodem brengen van bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen buiten stortplaatsen (art. 7.45 Omgevingsregeling);
• het op of in de bodem brengen van zuiveringsslib van zuiveringsinstallaties voor huishoudelijk of stedelijk afvalwater (art. 7.53a Omgevingsregeling);
• het opvullen van een diepe plas (art. 7.53d Omgevingsregeling);
• stortplaats algemeen (art. 7.76 Omgevingsregeling);
• zuiveringtechnisch werk (art. 7.121 Omgevingsregeling).

Stortplaatsen moeten op grond van artikel 7.76 Omgevingsregeling een beschrijving van de procedures van acceptatie van afvalstoffen en van de AO/IC opnemen in de aanvraag. Regels voor de acceptatie van afvalstoffen op stortplaatsen staan in het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa), zodat de ‘Minimale onderdelen’ voor het A&V-beleid (paragraaf 4.2.5) niet gelden voor stortplaatsen.

Het toetsingskader voor de inhoud van het A&V en AO/IC is beschreven in paragraaf 4 ‘Toetsingskaders CMP’ van dit onderwerp.

Meldingsplichtige bedrijven die afvalstoffen innemen, moeten vaak een beschrijving van de procedures van acceptatie en controle van de ontvangen afvalstoffen bij de melding voegen. De werkinstructie moet onderscheid maken tussen groepen van afvalstoffen waarvoor met het oog op een doelmatig beheer van afvalstoffen verschillende procedures voor de ontvangst worden gebruikt. Artikel 4.620 Bal bevat de gegevens die in de werkinstructie acceptatie- en controleprocedure moeten staan.

Het gebruik van een werkinstructie voor de acceptatie- en controleprocedure geldt ook voor de volgende bedrijven:

• kringloopbedrijf en bedrijf voor reparatie van gebruikte producten (paragraaf 3.5.2 Bal);
• rubberrecyclingbedrijf en kunststofrecyclingbedrijf (paragraaf 3.5.3 Bal);
• recyclingbedrijven voor papier, karton, textiel, glas, hout of puin (paragraaf 3.5.5 Bal).

Deze bedrijven vallen namelijk ook onder de algemene regels van paragraaf 3.5.11 Bal.

Deze paragraaf bevat uitleg over de regels die in de Wet milieubeheer (Wm) en het Besluit inzamelen afvalstoffen (Bia) staan en van belang zijn voor het A&V en AO/IC.

Artikel 10.5 Wet milieubeheer stelt dat bij het vaststellen van het circulaire materialenplan (CMP), in het belang van een doelmatig beheer van afvalstoffen, het vereist is dat een effectief toezicht op het beheer van de afvalstoffen mogelijk is en dat afvalstoffen efficiënt en effectief worden beheerd, in lijn met de afvalhiërarchie. Het acceptatie- en verwerkingsbeleid speelt een rol om een effectief en efficiënt beheer van de afvalstoffen veilig te stellen en AO/IC speelt een rol bij het mogelijk maken van effectief toezicht.

Hoofdstuk 10 van de Wm bevat diverse voorschriften voor de registratie van afvalstoffen. Bedrijven die zich ontdoen van afvalstoffen moeten gegevens registreren en een omschrijvingsformulier en/of begeleidingsbrief verstrekken. Artikel 10.39 lid 1a Wm verplicht diegene die afvalstoffen afgeeft aan een ander om daarbij te vermelden wat de aard, eigenschappen en samenstelling van die afvalstoffen is.

Op grond van artikel 10.45 Wet milieubeheer is het voor sommige bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen verboden om deze in te zamelen zonder vergunning. De inzamelvergunningplicht is uitgewerkt in het Bia. Artikel 10 Bia stelt dat in een inzamelvergunningaanvraag een beschrijving van de procedures van acceptatie, administratieve organisatie en interne controle van de ingezamelde afvalstoffen moet worden gevoegd. Het toetsingskader voor de inhoud van het A&V en AO/IC is beschreven in paragraaf 4 ‘Toetsingskaders CMP’ van dit onderwerp.

Bedrijven moeten de ontvangst of afgifte van afvalstoffen bij het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA) melden. Uit § 10.6.1 van de Wet milieubeheer, het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen (Besluit melden) en de bijbehorende regeling blijkt wanneer registratie of melding moet plaatsvinden en op welke wijze.

De afgiftemelding ziet op afvalstoffen die de afvalketen verlaten (toelichting bij artikel 7 Besluit melden. Het gaat hierbij om de afvalstoffen die niet worden afgegeven aan een persoon van een andere afvalinrichting die weer een ontvangstmelding moet doen. In de praktijk zal het hierbij vooral gaan om het nuttig toepassen of afgeven van een bouwstof, brandstof, grondstof of meststof. Dit zal in veel gevallen een einde-afvalstof zijn. Een afgiftemelding bevat informatie over de stof, de afnemer, de voorgenomen toepassing en de afgegeven hoeveelheden en vrachten.

Het Besluit melden verplicht in artikel 7a leveranciers om de informatie die ze op grond van artikel 33 lid 1 van Verordening (EG) Nr. 1907/2006 (REACH) aan hun afnemers melden, ook te melden aan het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA). Dit gaat om informatie over onderdelen die uit een enkel materiaal bestaan én een gehalte aan een zeer zorgwekkende stof bevatten van 0,1% (gram/gram) of meer. Deze informatie komt in de zogeheten SCIP-databank (Substances of Concern In articles as such or in complex objects (Products)). De bedoeling is dat de informatie uit deze databank ten goede komt aan (onder meer) afvalverwerkers, zodat die bij de verwerking van afval waar de betreffende producten in zitten rekening kunnen houden met de aanwezige SVHC’s.

Artikel 10 lid 2 Besluit melden bevat de volgende verplichtingen voor het verstrekken van informatie over zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) aan afvalverwerkers:

1. Bedrijven moeten aan de ontvangers van hun afvalstoffen de euralcodes verstrekken waar de afvalstoffen onder vallen.
2. Ze moeten ook de namen verstrekken van ZZS die genoemd staan in hun vergunningen en in hun vermijdings- en reductieprogramma’s die ze opstellen in het kader van de minimalisatieverplichting emissies uit het Besluit activiteiten leefomgeving. Deze verplichting is in het Besluit melden toegevoegd, omdat diezelfde ZZS mogelijk ook in hun afvalstoffen aanwezig kunnen zijn.
3. Afvalverwerkers die deze informatie ontvangen, moeten deze op hun beurt ook weer doorgeven aan een volgende afvalverwerker.

Deze paragraaf beschrijft welke gegevens de beschrijvingen van het acceptatie- en verwerkingsbeleid (A&V) en van de administratieve organisatie en interne controle (AO/IC) moeten bevatten. Bedrijven, omgevingsdiensten en ILT kunnen in dit toetsingskader lezen aan welke eisen het A&V en de AO/IC moeten voldoen. Voor beide beschrijvingen is vastgelegd welke minimale onderdelen de bedrijven moeten opnemen in het A&V en de AO/IC. De eerste paragraaf van dit toetsingskader legt uit hoe de ‘minimale onderdelen’ gebruikt moeten worden en wanneer daarvan mag worden afgeweken.

Het CMP stelt algemene eisen aan de beschrijvingen van een acceptatie- en verwerkingsbeleid (A&V) en de administratieve organisatie en interne controle (AO/IC) en benoemt een aantal onderdelen die een bedrijf in ieder geval in de beschrijvingen moet opnemen. Het bedrijf moet wijzigingen van de beschrijvingen doorgeven aan het bevoegd gezag.

In het acceptatie- en verwerkingsbeleid (A&V) en van de administratieve organisatie en interne controle (AO/IC) beschrijft het bedrijf welke afvalstoffen worden geaccepteerd (acceptatiebeleid) en hoe deze afvalstoffen binnen het bedrijf worden verwerkt (verwerkingsbeleid). Het doel van de AO/IC is om door technische, administratieve en organisatorische maatregelen een systematische aandacht voor de beheersing van de relevante processen binnen het bedrijf te waarborgen en daarmee de risico’s binnen de bedrijfsvoering te minimaliseren. De doelen van het A&V en AOI/IC zijn verder toegelicht in paragraaf 4.2.1 ‘Doel van het acceptatie- en verwerkingsbeleid’ en paragraaf 4.3.1 ‘Doel van de administratieve organisatie en interne controle’. De beschrijvingen moeten dus zodanig worden opgesteld, dat deze doelen worden bereikt.

De beschrijvingen van het A&V en het AO/IC moeten bruikbaar zijn voor de bedrijven en voor de toezichthouders. Dat betekent dat de beschrijvingen duidelijk, eenduidig interpreteerbaar en actueel moeten zijn.

Paragraaf 4.2 ‘Acceptatie- en verwerkingsbeleid’ en paragraaf 4.3 ‘Administratieve organisatie en interne controle’ bevatten de onderdelen die tenminste in de beschrijvingen van het A&V en AO/IC moeten worden opgenomen. De minimale onderdelen van het A&V en AO/IC vormen een kader en bevatten criteria op hoofdlijnen, waaraan de vergunningaanvraag inhoudelijk wordt getoetst. De bedrijven hebben daardoor voldoende vrijheid om bedrijfsspecifieke beschrijvingen op te stellen. Zij kunnen bijvoorbeeld aansluiten bij bestaande, in werking zijnde zorgsystemen.

Aan de hand van deze beschrijvingen en de vergunningaanvraag beoordeelt het bevoegd gezag in hoeverre sprake is van een doelmatig beheer van afvalstoffen. Dat betekent dat de acceptatie en verwerking van afvalstoffen overeenkomstig de omgevingsvergunning moet plaatsvinden. Het bevoegd gezag kan, als de beschrijving van de risico’s daar aanleiding toe geeft, aan bepaalde minimale onderdelen specifiekere eisen stellen.

Het bedrijf kan met de risicoanalyse aantonen dat bepaalde risico’s niet of beperkt aanwezig zijn. Door te beschrijven welke maatregelen het treft om de risico’s te beheersen, kan het bedrijf aangeven dat zij wel voldoet aan de doelen die worden beoogd met de minimale onderdelen. In dat geval kan het bevoegd gezag maatwerk leveren en onderbouwd besluiten dat bepaalde informatie niet nodig is om de vergunningaanvraag te kunnen afhandelen.

Het kan ook voorkomen dat bepaalde onderdelen stelselmatig niet van toepassing zijn op een branche. In dat geval mogen branchevertegenwoordigers aan de hand van een risicoanalyse en in overleg met de bevoegde gezagen een branchespecifieke uitwerking opstellen. Daarnaast bieden branchespecifieke instrumenten een mogelijkheid om te komen tot uniformering van de vergunningaanvraag en beoordeling. Indien afgestemde branchespecifieke documenten beschikbaar komen, worden deze opgenomen in een achtergronddocument van het CMP.

De exploitant van een overslaglocatie is verantwoordelijk voor het afval dat wordt overgeslagen. Deze exploitant moet bij de ontvangst van de afvalstoffen een acceptatie- en registratieprocedure hanteren. Indien het afval eigendom van een andere rechtspersoon is en ook beoogd is dat te blijven, kan het bevoegd gezag, voor zover zij dit verantwoord oordeelt, in de vergunning de mogelijkheid bieden dat de exploitant geen acceptatietraject doorloopt. Het overslaan van afvalstoffen is zonder uitgebreide acceptatie- of registratieprocedure mogelijk, als:

• het afval op geen enkele wijze wordt verwerkt; én
• de begeleidingsdocumenten volledig zijn; én
• het afval bij de overslag administratief herkenbaar blijft; én
• bij ontvangst op de overslaglocatie de eindbestemming van het afval bekend is; én
• bij ontvangst op de overslaglocatie de termijn waarop het vervolgtransport plaatsvindt bekend is. Deze maximale verblijftijd van afvalstoffen op één locatie is voor:
  • verpakte gevaarlijke afvalstoffen: 2x24 uur;
  • overige afvalstoffen: 7x24 uur.

De vergunningverlener kan in deze situatie nadere voorwaarden stellen aan de capaciteit, duur en voorzieningen van/voor de overslag.

In de praktijk vindt bij overslag geen visuele controle of administratief of analytisch onderzoek plaats bij ontvangst op de overslaglocatie. De controle blijft beperkt tot de begeleidingsbrieven en/of transportformulieren. Voor het overige kan de exploitant van de overslaglocatie niet controleren of de betreffende afvalstoffen op grond van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving, waaronder haar milieuvergunning, kunnen worden geaccepteerd. Dit betekent ook dat voor het gebruik van dit toetsingskader de exploitant van de overslaglocatie geen handelingen, zoals uitsorteren of opbulken, met de afvalstoffen mag uitvoeren.

Het bedrijf moet zich houden aan de, bij de vergunningaanvraag, ingediende beschrijvingen van het A&V en de AO/IC. Tegelijkertijd moet het mogelijk zijn dat het bedrijf de beschrijvingen aanpast, zolang het binnen het kader van de omgevingsvergunning blijft. Het bevoegd gezag moet dit in de vergunningvoorschriften regelen.

In het vergunningvoorschrift neemt het bevoegd gezag op dat het bedrijf ook daadwerkelijk moet werken volgens de ingediende beschrijvingen van het A&V en AO/IC. Wijzigingen die binnen de omgevingsvergunning passen, kan het bedrijf met een mededeling doorvoeren. Als een mededeling niet toereikend is dan kunnen afwijkingen van de in de vergunning vastgelegde beschrijvingen pas plaatsvinden nadat de vergunning is gewijzigd.

Met een acceptatie- en verwerkingsbeleid (A&V) moet een bedrijf borgen dat de acceptatie en verwerking van afvalstoffen overeenkomstig de vergunning en regelgeving plaatsvinden. Hiervoor moet het A&V-beleid in ieder geval een aantal minimale elementen bevatten, beschrijven hoe het bedrijf afvalstoffen met zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) beoordeelt en beschrijven hoe het bedrijf toetst dat uitsluitend afvalstoffen voor een bepaalde verwerking worden geaccepteerd als dat past binnen de minimumstandaard.

Het doel van het A&V is het borgen dat de acceptatie en verwerking van afvalstoffen overeenkomstig de vergunning en regelgeving plaatsvinden. Om de risico’s voor het verwerkingsproces te beheersen, moet een afvalverwerker duidelijk aangeven welke afvalstoffen wel en niet worden geaccepteerd (acceptatiebeleid) en welke afvalstoffen op welke manier binnen het bedrijf worden verwerkt (verwerkingsbeleid). Hoe groter het risico op onjuiste acceptatie of onjuiste verwerking, hoe meer en/of verdergaande maatregelen het bedrijf moet treffen om de risico’s te minimaliseren. Het acceptatie- en verwerkingsbeleid bevat dus de voorwaarden waaronder afvalstoffen door de verwerker worden geaccepteerd en verwerkt. Met een dergelijk beleid kan het bedrijf aan de vergunningverlener aantonen dat het de risico’s van de acceptatie en verwerking van afvalstoffen voldoende beheerst. Daarnaast draagt een heldere beschrijving van het A&V bij aan een effectief en efficiënt toezicht.

De basis voor het A&V vormt uiteraard de voorgenomen en aangevraagde wijze van verwerking. De aard van de verwerking bepaalt de ingangscriteria van de afvalstoffen en de uitgebreidheid van de waarborgen voor het acceptatieproces. Bij beperkte verwerking, bijvoorbeeld als afval alleen wordt voorbewerkt of gemengd, zal het acceptatiebeleid moeten worden gebaseerd op de voorgenomen vervolgafgiften aan verwerkers en, in samenhang daarmee, de door hen gestelde acceptatiecriteria.

Ook indien een bedrijf afvalstoffen alleen opslaat, is een acceptatiebeleid relevant. Voorkomen moet worden dat ongewenst samenvoegen plaatsvindt. Het spreekt voor zich dat in dat geval het verwerkingsbeleid niet aan de orde is. Het acceptatiebeleid zal ook dan moeten worden gebaseerd op de voorgenomen vervolgafgiften aan verwerkers en de door hen gestelde acceptatiecriteria.

De Wet milieubeheer kent het begrip ‘accepteren van afvalstoffen’ niet. Het begrip ‘accepteren’ verschilt wezenlijk van het begrip ‘afgeven aan’ of ‘afgifte’. Door afgifte van een afvalstof krijgt een rechtspersoon of natuurlijke persoon het bezit van de afvalstof. Zie voor uitleg van het begrip ‘bezit’ paragraaf 3.2 ‘Regels van hoofdstuk 10 Wet milieubeheer’ van het onderwerp Inzamelen en vervoeren.

Voordat afval op de locatie wordt aangeboden, voert het ontvangend bedrijf de vooracceptatieprocedure uit. Met een goede uitvoering van deze vooracceptatie wordt zoveel mogelijk voorkomen dat afval naar een vergunninghouder wordt gebracht, terwijl nog niet vaststaat dat het afval ook daadwerkelijk geaccepteerd kan worden. Als het afval toch niet geaccepteerd kan worden, moet het afval zonder veel omwegen naar een andere vergunninghouder worden afgevoerd. De afspraken over de aanlevering van het afval worden tijdens de vooracceptatie vastgelegd in een contract. Deze contracten mogen uiteraard niet in strijd zijn met de inhoud van het publiekrecht. De aanbeveling is dat de bedrijven zorgen voor een milieubewuste invulling van het contract gericht op efficiënt transport van geweigerd afval naar een vergunninghouder die het afval wel kan verwerken. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het in opdracht van en voor rekening van de ontdoener afvoeren van afval door de ontvanger naar een vergunninghouder die het afval wel kan verwerken.

Acceptatieprocedure is nog niet afgerond

In de praktijk kan het gebeuren dat er wel afgifte heeft plaatsgevonden van afvalstoffen, maar nog geen acceptatie. Dit is bijvoorbeeld het geval als de afvalstoffen zich op het terrein van de inzamelaar of verwerker bevinden en er nog analyses moeten worden uitgevoerd. Het afval is dan nog niet definitief geaccepteerd. Uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 29 januari 2014, zaaknummer 201207442/1/A4, blijkt dat afvalstoffen mogen worden teruggegeven aan de ontdoener (ook in het geval die niet wordt genoemd in artikel 10.37, tweede lid, van de Wet milieubeheer), indien de acceptatieprocedure nog niet is afgerond.

Ontvangst van afval uit het buitenland

Bij de overbrenging van afval is het niet altijd mogelijk om afval te retourneren naar een buitenlandse ontdoener als bij aanlevering blijkt dat dit afval toch niet aan de acceptatiecriteria voldoet. Het moet bijvoorbeeld gaan om de situatie waarbij het afval niet overeenkomt met het contract, kennisgevingsdocument of vervoersdocument. In dat geval moet het bevoegd gezag eerst toestemming geven om dit afval weer te exporteren naar de buitenlandse aanbieder. Zie de terugnameprocedures en -verplichtingen in hoofdstuk 4 van de Verordening (EU) 2024/1157 (EVOA) voor meer informatie hierover.

In gevallen waarin deze situatie zich kan voordoen, kan het bevoegd gezag (op verzoek van vergunninghouder) een vergunningvoorschrift opnemen dat afvalstoffen die zijn geïmporteerd en die niet aan de acceptatie-eisen van de vergunninghouder voldoen, mogen worden opgeslagen na instemming van het bevoegd gezag. De vergunninghouder dient, op het moment dat deze situatie zich aandient, aan te geven om welke afvalstoffen het gaat, van wie ze afkomstig zijn, welke hoeveelheid het betreft, op welke locatie het afval bij het bedrijf is opgeslagen, om welke reden het afval niet geaccepteerd kan worden en welke (extra) milieugevolgen aan de orde kunnen zijn. Aan de goedkeuring kunnen extra middelvoorschriften worden verbonden indien dat uit milieuoogpunt noodzakelijk is. Voor wat betreft de milieugevolgen dient de tijdelijke opslag van de afvalstoffen wel binnen de doelvoorschriften van de vergunning te passen.

Bij de acceptatie van afvalstoffen vormen zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) een bijzondere groep stoffen die in het afval aanwezig kunnen zijn. ZZS kunnen voorkomen als verontreiniging of als bestanddeel van het oorspronkelijke, niet-afgedankte materiaal. Het is belangrijk om te weten of afvalstoffen met ZZS geaccepteerd worden. Hiervoor zijn de volgende redenen:

• Bij het verwerken van afval kunnen emissies van ZZS naar bodem, water en lucht optreden. Voor deze emissies gelden vaak minimalisatieverplichtingen.
• Op het verwerken van afval met ZZS kunnen de in paragraaf 4 Toetsingskaders CMP van ‘ZZS en overige zorgstoffen’ opgenomen toetsingskaders ZZS of voorschriften die volgen uit Verordening (EG) Nr. 1907/2006 (REACH) en de POP-verordening van toepassing zijn.
• Afval met ZZS kan andere gevaareigenschappen hebben dan afvalstoffen waarin geen ZZS voorkomen, waardoor afvalstoffen met ZZS mogelijk moeten worden aangemerkt als gevaarlijke afvalstoffen.
• Bij het verwerken kan blootstelling aan afval met ZZS leiden tot gezondheidsrisico’s voor de werknemers.

Doordat de aanwezigheid van ZZS in afval consequenties kan hebben voor de wijze van opslag en/of verwerking, moet het bedrijf aandacht aan ZZS besteden in de acceptatie- en verwerkings-procedure als deze ZZS een risico kunnen vormen bij het verwerkingstraject. Uit het A&V moet blijken of en zo ja, welke afvalstoffen geaccepteerd worden die ZZS kunnen bevatten. Voorts moet uit het A&V blijken op welke wijze het bedrijf beoordeelt of ZZS kunnen voorkomen in de te accepteren afvalstoffen. Indien ZZS kunnen voorkomen, beschrijft het bedrijf hoe de betreffende afvalstoffen worden verwerkt en hoe het bedrijf waarborgt dat onaanvaardbare risico’s voor blootstelling van mens en milieu veroorzaakt door ZZS worden voorkomen. De mate waarin beschreven moet worden of ZZS aanwezig zijn in het te accepteren afval, hangt af van de consequenties die die ZZS kunnen hebben voor de keuze van de verwerkingsroute en voor de emissies van de verwerking. Dat kan dus betekenen dat de afvalverwerker ook informatie moet hebben over ZZS als deze in lage concentraties voorkomen in de afvalstoffen. Het idee dat er een ondergrens zou gelden van 0,1 gewichtsprocent is een misverstand. De beschrijving van de verwerking van afvalstoffen met ZZS moet bovendien voldoen aan het in ZZS en overige zorgstoffen opgenomen toetsingskader voor het verwerken van afvalstoffen met ZZS. Daarnaast moet een bedrijf altijd voldoen aan de voorschriften voor afvalstoffen in de POP-verordening en, ingeval van recycling tot materialen of producten die het bedrijf op de markt brengt (als niet-afvalstof), aan de beperkingen die de POP-verordening, de REACH-verordening en productregelgeving aan de aanwezigheid van ZZS stellen.

Ontdoeners zijn verplicht om informatie over de aard, eigenschappen en samenstelling van afvalstoffen te verstrekken aan de afvalverwerker (artikel 10.39 Wet milieubeheer). Deze verplichting is meest recent toegelicht bij de wijziging van het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen en de Handreiking voor de uitvoering van de informatieverplichting over ZZS in afvalstoffen in het Besluit melden.

De verwerker dient ten opzichte van het Besluit melden aanvullende informatievragen te stellen aan de ontdoener als dat is gebaseerd op een gemotiveerde zorg dat een bepaalde ZZS een risico kan vormen in het verwerkingstraject. Dat kan gaan om blootstelling van medewerkers aan ZZS of emissies naar het milieu vanuit het afvalbedrijf of vanuit circulaire materialen die nieuwe toepassingen krijgen. Het vaststellen van een dergelijk risico in het verwerkingstraject is op de eerste plaats de taak van de afvalverwerker, vanuit het zicht dat hij heeft op zijn eigen bedrijfsproces.

De afvalverwerker is zelf verantwoordelijk voor de afvalstoffen die hij accepteert en moet de informatie van de ontdoener verifiëren. De afvalverwerkers moeten ervoor zorgen dat ze op de hoogte blijven van nieuwe inzichten die leiden tot meer en betere informatie over de aanwezigheid van ZZS in afvalstoffen en de wijze van monstername en/of analyse. Als het bedrijf door nieuwe inzichten niet meer kan waarborgen dat onaanvaardbare risico’s voor blootstelling van mens en milieu worden voorkomen, moeten de acceptatie- en verwerkingsprocedures zo spoedig mogelijk worden aangepast. Bijvoorbeeld door het niet meer accepteren van bepaalde afvalstoffen of door het treffen van nieuwe maatregelen in het bedrijfsproces. Procedureel dient aantoonbaar te zijn dat het bedrijf deze actie onderneemt en hoe dat gebeurt.

In een aantal afval- en ketenplannen in het CMP bevat de minimumstandaard de mogelijkheid dat de afvalstof in specifieke gevallen op een laagwaardigere wijze verwerkt mag worden dan volgens de afvalhiërarchie in principe mogelijk is. Redenen kunnen zijn:

• een afwijkende aard of samenstelling van de afvalstof; of
• dat de reguliere verwerking de ontdoener meer zou kosten dan €265,- per ton (inclusief btw); of
• dat onvoldoende capaciteit voor recycling beschikbaar is, terwijl de minimumstandaard wel recycling is.

Paragraaf 2.4.1 van de Leidraad gebruik minimumstandaard beschrijft in welke gevallen en op welke manier bedrijven zich ervan moeten overtuigen dat hoogwaardige verwerking niet mogelijk is, voordat zij de afvalstoffen laagwaardiger mogen verwerken. De bedrijven moeten in hun A&V beschrijven dat zij de betreffende controles uitvoeren. Daarnaast moeten zij de verklaringen in hun administratie bewaren van de recyclingbedrijven waaruit blijkt dat verwerking niet mogelijk is.

Het acceptatie- en verwerkingsbeleid moet op grond van het CMP minimaal de volgende onderdelen bevatten:

1. Een omschrijving van alle verwerkingsroutes op de locatie.
2. Een overzicht van de te accepteren afvalstoffen (indien van toepassing) per verwerkingsroute. Dit geldt ook als het bedrijf afval in meerdere, opeenvolgende verwerkingsroutes verwerkt. Het bedrijf beschrijft per type afvalstof de benaming of omschrijving van de afvalstof, de euralcode(s) en welke meng- en andere verwerkingshandelingen plaatsvinden.
3. Een overzicht van de voorstelbare verontreinigingen die in de afvalstoffen kunnen voorkomen en die de verwerking kunnen verstoren. Het bedrijf moet de aanwezigheid van deze verontreinigingen in de te accepteren afvalstoffen dus uitsluiten en/of specifieke eisen stellen aan de verwerking. Indien het bedrijf moet voldoen aan emissie-eisen moet zij beschrijven welke specifieke acceptatiecriteria in relatie hiermee worden gehanteerd.
4. Een overzicht van de voorstelbare ZZS in de afvalstoffen kunnen voorkomen als deze ZZS een risico kunnen vormen in het verwerkingstraject. Het bedrijf moet de aanwezigheid van deze verontreinigingen in de te accepteren afvalstoffen uitsluiten en/of specifieke eisen stellen aan de opslag of verwerking. Indien het bedrijf moet voldoen aan bepaalde verwerkings- of emissie-eisen moet het beschrijven welke specifieke acceptatiecriteria voor ZZS in relatie hiermee worden gehanteerd.
5. De vooracceptatieprocedure. Dit betreft een procedure voorafgaand aan de werkelijke afgifte of inname van afvalstoffen, waarin aanbieder en verwerker overleg hebben over de aard en samenstelling van de afvalstoffen, verwerking, kosten, momenten van monsterneming, enz. Het is aan te bevelen dat de betrokkenen in deze vooracceptatieprocedure rekening houden met de mogelijkheid dat aard en samenstelling van de afvalstoffen bij levering niet overeenstemmen met de tijdens de vooracceptatieprocedure aangegeven aard en samenstelling en dat duidelijk wordt aangegeven wat in een dergelijke situatie met de afvalstoffen moet gebeuren.
6. De acceptatieprocedure. Dit betreft de procedure rondom de fysieke overdacht van afvalstoffen van de ontdoener naar de ontvangende locatie tot het moment waarop het bedrijf het afval definitief accepteert. Het bedrijf beschrijft de acceptieprocedure ook als geen vooracceptatie heeft plaatsgevonden.
7. De monsterneming- en analyseprocedures tijdens de vooracceptatieprocedure en acceptatieprocedure. Monstername en analyse moet zodanig worden uitgevoerd dat het risicogericht, representatief, kosteneffectief en redelijk is.
8. Een overzicht van risicogestuurde procedures in het vooracceptatie- en acceptatieproces. Daarbij kan het bedrijf onderscheid maken in de volgende situaties:
   1. afvalstoffen afkomstig van een inzamelaar en, indien een handelaar het eigendom heeft, van een handelaar;
   2. afvalstoffen van een nieuwe klant;
   3. nieuwe afvalstoffen van een bestaande klant;
   4. afvalstoffen van een bekende klant (vervolgafgifte);
   5. visueel controleerbare afvalstoffen;
   6. afvalstoffen waarvan bekend is dat deze een wisselende samenstelling kunnen hebben;
   7. de omvang van de partijen (is er een afwijkende procedure voor kleine partijen).
9. De wijze waarop en welke informatie uit het (voor)acceptatieproces worden vastgelegd;
10. Per verwerkingsroute een beschrijving van wat er met de afvalstoffen, reststoffen of producten gebeurt, zowel intern als extern. Indien controles en analyses plaatsvinden, moet het bedrijf dit beschrijven.
11. De wijze van evaluatie van het A&V;
12. Wie verantwoordelijk is voor het vaststellen en wijzigen van de procedures rond de (voor)acceptatie van afvalstoffen.
13. Wie verantwoordelijk is dat afwijkende situaties, die zich voordoen met betrekking tot acceptatie of verwerking van afvalstoffen, worden opgelost binnen het kader van de geldende vergunningvoorschriften en geldende wet- en regelgeving.

Met een beschrijving van de administratieve organisatie en interne controle (AO/IC) moet een bedrijf de risico’s op onjuiste acceptatie of verwerking van afvalstoffen minimaliseren. Hiervoor moet het AO/IC in ieder geval een aantal minimale elementen bevatten.

Het doel van de AO/IC is om door technische, administratieve en organisatorische maatregelen een systematische aandacht voor de beheersing van de relevante processen binnen een bedrijf te waarborgen en daarmee de risico’s binnen de bedrijfsvoering te minimaliseren. De omvang en de inhoud van de AO/IC is daarmee afhankelijk van de aard van de risico’s van het betreffende bedrijfsproces. Bij risico’s moet niet alleen worden gedacht aan milieuhygiënische risico’s, maar ook aan informatietechnische risico’s. Dergelijke risico’s hebben betrekking op het onjuist of onvolledig vastleggen van informatie, waardoor er onvoldoende sturing kan plaatsvinden van de processen en (keten)handhaving wordt bemoeilijkt.

Een systeem voor AO/IC moet op grond van het CMP minimaal onderstaande elementen bevatten:

1. een risicoanalyse van de acceptatie en verwerking van afvalstoffen gericht op milieuhygiënische en informatietechnische risico’s;
2. een beoordeling en beschrijving van de kritieke momenten in het acceptatie- en verwerkingsproces;
3. een beschrijving van de meet- en registratiepunten die nodig zijn voor de risicobeheersing en transparantie van het proces;
4. de wijze van monitoring en welke stromenbalansen worden gemaakt;
5. een beschrijving van de administratieve organisatie (stoffen-, proces- en financiële administratie en de relatie daartussen);
6. interne controle maatregelen (preventief en repressief), zoals de:
   1. vastlegging van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van sleutelfunctionarissen met, indien relevant, een aantoonbare functiescheiding;
   2. de aanwezigheid van werkinstructies;
   3. beveiliging van computersystemen tegen ongeautoriseerd gebruik en tegen verlies van gegevens;
   4. vastlegging van de maatregelen die getroffen zijn om een juiste en volledige verantwoording in de financiële administratie tot stand te brengen, inclusief een stromenbalans per deelproces;
   5. vastlegging hoe en hoe vaak de werkprocessen worden gecontroleerd en waar correctieve acties worden vastgelegd.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

Op dit moment worden er geen ontwikkelingen voorzien die kunnen leiden tot wijzigingen in de toetsingskaders van dit onderwerp.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in het Wat is het CMP?.

• Achtergrondinformatie voor het opstellen van de beschrijvingen voor het A&V en AO/IC kan worden gevonden in de door de provincies opgestelde handreiking voor bedrijven en in het rapport ‘De verwerking verantwoord’.
• Voor een toelichting van BBT-documenten wordt verwezen naar paragraaf 3.4 van Minimumstandaard van verwerking van het CMP.
• Voor IPPC-bedrijven moet rekening worden gehouden met de relevante BBT-conclusies, zoals voor afvalbehandeling en afvalverbranding. Daarin staan ook eisen voor de registratie of acceptatie van afvalstoffen.
• Europese BBT-conclusies van toepassing op IPPC-installaties, zie iplo.nl.
• Norm NVN 5860 ‘Afvalstoffen, bemonstering van afval’.
• Als hulpmiddel kan ook de norm NEN-EN 14899 ‘Karakterisering van afval - Monsterneming van afval - Raamwerk voor het opstellen en de toepassing van een monsternemingsplan’ worden gebruikt.

In onderstaande tabel vindt u informatie over de wijzigingen van dit onderdeel sinds de inwerkingtreding van het CMP op 30 december 2025.

• Toetsingskaders van het CMP werken door naar bijvoorbeeld vergunningen of decentrale regels. Wijzigingen in toetsingskaders worden altijd via een wettelijke inspraakprocedure en officiële bekendmaking vastgesteld. Lees meer in Over de toetsingskaders.
• Wijzigingen in andere teksten van het CMP, zoals de toelichting op beleid en wetgeving of de toekomstplannen, worden gedaan op vaste momenten in het jaar, namelijk op 1 april en op 1 oktober.

Wilt u meer informatie over de wijziging in de tabel?

• Op de website van het CMP kan in het Webarchief altijd teruggekeken worden wat er op een bepaalde datum in het CMP stond. Zie voor meer informatie Archief Circulair Materialenplan.
• Via de link op de datum vindt u het nieuwsbericht en de notitie over die wijziging.