Omgaan met de euralcode

Iedereen die bedrijfsmatig met afval te maken heeft moet de euralcode gebruiken. Dit zijn bijvoorbeeld primaire ontdoeners (bedrijven), afvalverwerkende bedrijven, overheden en toezichthoudende instanties. Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het gebruik van de juiste euralcode voor de afvalstoffen die zij afgeven of innemen. Bedrijven en bestuursorganen kunnen in dit onderwerp lezen hoe de euralcode wordt gebruikt bij vergunningverlening en toezicht. Voor een aantal specifieke afvalstoffen bevat dit onderwerp uitleg van de Eural. Het gaat dan om de infectieus afval, lithiumbatterijen, asbesthoudend afval en PCB-houdend afval.

Om wet- en regelgeving goed uit te kunnen voeren, is een correct gebruik van euralcodes noodzakelijk. Dit draagt bij aan hoogwaardigere verwerking en minder vervuiling door een beter gebruik van installaties en maakt beter toezicht mogelijk.

Wanneer bedrijven de euralcode moeten gebruiken en hoe zij de juiste euralcode moeten bepalen, staat in wetgeving. Deze paragraaf beschrijft deze wetgeving. De volgende paragraaf bevat het toetsingskader voor het gebruik van deze regels.

De Wet milieubeheer (Wm) en daarop gebaseerde besluiten bevatten regels over het gebruik van de euralcode. Deze paragraaf bevat uitleg over relevante regels die staan in de Regeling Europese afvalstoffenlijst (Eural), het Besluit inzamelen afvalstoffen (Bia) en het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen (Besluit melden).

In artikel 1.1 Wm is een gevaarlijke afvalstof gedefinieerd als een afvalstof die een of meer van de in bijlage III van de Kaderrichtlijn afvalstoffen genoemde gevaarlijke eigenschappen bezit.

De Eural bestaat uit de afvalstoffenlijst, de bijbehorende euralcodes, de instructie voor het opzoeken van een afvalstof in de lijst en de systematiek voor het beoordelen en classificeren van gevaarlijke afvalstoffen.

Aan de hand van de Eural moeten bedrijven bepalen of sprake is van een gevaarlijke afvalstof. Sommige afvalstoffen zijn per definitie ingedeeld als gevaarlijke of niet gevaarlijke afvalstof. Gevaarlijke afvalstoffen zijn in de afvalstoffenlijst van de Eural aangeduid met een asterisk (*) achter de zes cijfers van de afvalstoffencode.

Andere afvalstoffen zijn complementair, wat betekent dat daaraan gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalcodes kunnen worden toegekend. Voor deze complementaire afvalstoffen beschrijft de Eural hoe de gevaarlijke eigenschappen beoordeeld moeten worden en hoe vastgesteld moet worden of sprake is van gevaarlijk afval. Een afvalstof is gevaarlijk afval als deze een of meer eigenschappen bezit als bedoeld in bijlage III bij de Richtlijn 2008/98/EG (Kaderrichtlijn afvalstoffen). Daarnaast bevat de Eural bemonsterings- en analysemethoden voor afvalstoffen.

Voor een aantal stoffen die zijn vermeld in bijlage IV van de POP-verordening en voorkomen in concentraties die hoger zijn dan de concentratiegrenswaarden van die verordening staat in de afvalstoffenlijst van de Eural dat deze stoffen worden ingedeeld als gevaarlijk afval.

De Eural geeft de Europese lidstaten voor een aantal specifieke afvalstoffen beleidsvrijheid over hoe zij de gevaarsaspecten bepalen. Het gaat dan om de infectieus afval, lithiumbatterijen, asbesthoudend afval en PCB-houdend afval. Het toetsingskader hiervoor staat in paragraaf 4.2 ‘Uitleg Eural voor specifieke afvalstoffen’ van dit onderwerp.

Voor inzamelvergunningplichtige afvalstoffen staat in artikel 10 Bia dat bij de vergunningaanvraag een opgave van de afvalstoffen en bijbehorende code volgens de afvalstoffenlijst moet worden gevoegd.

Een bedrijf dat zich van bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen door afgifte ontdoet of deze afvalstoffen accepteert van een andere persoon moet voldoen aan alle verplichtingen die volgen uit het Besluit melden en de bijbehorende regeling. Het gaat dan om het registreren van gegevens, het verstrekken van een omschrijvingsformulier en het melden van de ontvangst en/of afgifte van afvalstoffen. De euralcode is een van de gegevens die het bedrijf moet vastleggen op grond van dit besluit.

Op grond van de Afvalstoffenlijst van de Eural moeten de gevaarlijke eigenschappen van afval worden beoordeeld aan de hand van bijlage III Richtlijn 2008/98/EG (Kaderrichtlijn afvalstoffen (Kra)). In deze bijlage zijn gevaarseigenschappen (HP1 tot en met HP15) vermeld die van belang zijn om te bepalen of een complementaire afvalstof gevaarlijk of niet gevaarlijk is. Het bepalen van deze gevaarseigenschappen moet plaatsvinden volgens de criteria van bijlage VI van de Verordening (EG) Nr. 1272/2008 betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en Mengsels (CLP-verordening).

De Omgevingswet (Ow) bevat eveneens regels voor het gebruik van de euralcode. Deze staan in de Omgevingsregeling. De Omgevingsregeling beschrijft welke gegevens in een vergunningaanvraag moeten staan. Bedrijven die afvalstoffen accepteren moeten op grond van artikel 7.26 van de Omgevingsregeling een beschrijving van de aard en samenstelling van de afvalstof opnemen in de aanvraag. Daarbij is van belang of sprake is van een gevaarlijke afvalstof. De euralcode is een hulpmiddel bij het geven van informatie over aard en samenstelling van een afvalstof.

Deze paragraaf bevat het toetsingskader voor het gebruik van de euralcode. Voor een aantal specifieke onderwerpen geeft deze paragraaf de toetsingskaders van het CMP voor interpretatie van de afvalstoffenlijst. Voor het overige beschrijft deze paragraaf hoe de euralcode wordt gebruikt bij vergunningverlening.

Bedrijven en bestuursorganen kunnen in deze paragraaf lezen hoe de euralcode wordt gebruikt bij vergunningverlening en toezicht. Het uitganspunt daarbij is de omschrijving van de aard en samenstelling van een afvalstof bepalend is en niet de euralcode.

In een vergunningaanvraag moet de aanvrager de aard en samenstelling van de te accepteren afvalstoffen beschrijven. Als aanvulling hierop geeft de euralcode een beeld van de afvalstof en inzicht in het feit of sprake is van gevaarlijk afval of niet-gevaarlijk afval. De aard en samenstelling van een afvalstof zijn bepalend voor de benodigde wijze van afvalverwerking en de te treffen maatregelen om de milieueffecten te beheersen.

Het is vaak niet goed mogelijk om een afvalstof uitsluitend met een euralcode te beschrijven. Dit speelt met name als de omschrijving uit de afvalstoffenlijst algemeen is of als het om ‘niet elders genoemd afval’ gaat. De omschrijving geeft dan onvoldoende inzicht in de aard en samenstelling van de afvalstof. Andersom kunnen op afvalstoffen met vergelijkbare aard en samenstelling meerdere euralcodes van toepassing zijn.

De vergunning bevat een overzicht van de te accepteren afvalstoffen en bijbehorende euralcodes. Door aan de vergunning een voorschrift met een goedkeuringsregeling te verbinden, kan pragmatisch worden omgaan met de situatie waarbij een specifieke euralcode ontbreekt in de vergunning voor een duidelijk omschreven afvalstof.

Uit de Eural volgt dat de euralcode 'xx.xx.99' (niet elders genoemd afval) pas wordt gebruikt als een afvalstof op grond van de herkomst en de omschrijving van de afvalstof niet onder een andere code onder te brengen is. Dit neemt niet weg dat ook bij code ‘xx.xx.99’ in een vergunningaanvraag of melding een goede beschrijving van de aard en samenstelling van een afvalstof moet worden opgenomen, omdat een beoordeling van de vergunningaanvraag anders niet mogelijk is.

Voor een aantal specifieke afvalstoffen geeft de Eural de Europese lidstaten beleidsvrijheid over hoe zij de gevaarsaspecten bepalen. Het gaat dan om de infectieus afval, lithiumbatterijen, asbesthoudend afval en PCB-houdend afval. Het toetsingskader hiervoor staat hierna.

Deze afvalstoffen komen ook aan bod in de Handreiking Eural. Deze handreiking geeft een uitgebreide toelichting op de systematiek voor het opzoeken van de euralcode en het bepalen van gevaarseigenschappen van een afvalstof.

Voor teerhoudend asfalt is de tekst in paragraaf 6.1.3 van de Handreiking Eural inmiddels achterhaald. Op grond van artikel 5, tweede lid, van Regeling Europese afvalstoffenlijst (Eural), moeten asfaltproducten als een gevaarlijke afvalstof worden gezien als deze meer dan 75 mg/kg bevatten van een totale som aan PAK’s, genoemd in bijlage A, tabel 2, van de Regeling bodemkwaliteit.

Afval dat infecties kan veroorzaken, is altijd gevaarlijk afval. Bijlage III van de Richtlijn 2008/98/EG (Kaderrichtlijn afvalstoffen (Kra)) bevat de volgende definitie van ‘infectieus’ afval:

‘Afvalstoffen die levensvatbare micro-organismen of hun toxinen bevatten waarvan bekend is of waarvan sterk wordt vermoed dat zij ziekten bij de mens of bij andere levende organismen veroorzaken’. De Kra bevat verder geen criteria voor de interpretatie van de gevaarseigenschap ‘infectieus’ (HP9).

In Nederland sluiten wij voor infectieus afval aan bij de ADR-classificatie. Dat betekent dat stoffen die bij vervoer onder ADR-klasse 6.2 (infectueuze stoffen) vallen, als gevaarlijk afval moeten worden ingedeeld op grond van de Eural. Dit zijn de ADR-categorieën UN 2814, UN 2900, UN 3291, UN 3549 en UN 3373. Ook afvalstoffen die besmet zijn met micro-organismen die schadelijk zijn voor planten vallen onder de definitie van infectieus afval.

Voor lithiumbatterijen moet op grond van de Eural euralcode 20 01 33* worden gebruikt. De reden hiervoor is dat de overige in de afvalstoffenlijst opgenomen codes niet aansluiten bij lithiumbatterijen, terwijl het afval wel gevaarlijke eigenschappen heeft. Volgens de ADR-classificering zijn lithiumbatterijen ingedeeld onder klasse 9 ‘diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen’. Dit komt doordat lithiumbatterijen bij schade of kortsluiting kunnen ontbranden. Bij transport moeten lithiumbatterijen dan ook worden voorzien van een gevarenteken. Het risico van ontbranden is zowel aanwezig tijdens het vervoer als tijdens opslag en behandeling van de afvalbatterijen. Daarmee is duidelijk dat afval met daarin lithiumbatterijen een gevaarlijke eigenschap bevatten en daarom moeten worden ingedeeld als gevaarlijk afval.

In de omschrijving van de euralcode van asbesthoudend afval staat in sommige gevallen het woord ‘asbest’ en in andere gevallen dat het om afval met gevaarlijke stoffen gaat.

Als in de Eural in de omschrijving van een euralcode ‘asbest’ staat, moet bij de bepaling of sprake is van een gevaarlijke afvalstof getoetst worden aan de rekenkundige asbestconcentratie van 0,01%. Deze concentratie is gebaseerd op het Productenbesluit asbest, omdat in de Eural niet beschreven is wanneer sprake is van ‘asbesthoudend’. Dat betekent dat afval asbesthoudend is als de concentratie serpentijnasbest vermeerderd met tienmaal de concentratie van amfiboolasbest hoger is dan 100 mg/kg droge stof.

Als de omschrijving van een euralcode ‘asbest’ niet expliciet vermeldt, dan moet conform de Eural getoetst worden aan bijlage III van de Kra. Asbest is een stof die kankerverwekkend is. Voor stoffen met deze gevaarlijke eigenschap staat in bijlage III van de Kra een grenswaarde van 0,1%. Boven deze grenswaarde moet bij een complementaire categorie asbesthoudend afval worden ingedeeld als gevaarlijk afval.

De grenswaarde (0,01%) voor de euralcodes waarbij asbest expliciet wordt genoemd in de omschrijving ligt dus lager dan de grenswaarde (0,1%) voor euralcodes waarbij asbest niet expliciet wordt genoemd.

In de Eural staat niet wanneer sprake is van ‘PCB-houdend’ afval. Als in de omschrijving van een euralcode ‘PCB’ staat, moet bij de bepaling of sprake is van een gevaarlijke afvalstof getoetst worden aan de definitie van PCB’s (0,5 mg/kg (as received) per congeneer 28, 52, 101, 118, 138, 153 en 180). Deze definitie staat in de Regeling verwijdering PCB’s. Dit betekent dus dat afval PCB-houdend is als het totale gehalte aan de volgende stoffen groter is dan 0,5 mg/kg (as received) per congeneer 28, 52, 101, 118, 138, 153 en 180:

• polychloorbifenylen,
• polychloorterfenylen (PCT’s),
• monomethyltetrachloordifenylmethaan, monomethyldichloordifenylmethaan, monomethyldibroomdifenylmethaan, en
• alle mengsels van bovengenoemde stoffen.

Als de omschrijving van de euralcode ‘PCB’ niet expliciet vermeldt, dan moet bij de bepaling of sprake is van een gevaarlijke afvalstof getoetst worden aan de concentratie van 50 mg/kg voor de som van 6 congeneren. Dit volgt uit de normen EN 12766-1 en EN 12766-2. Meer informatie hierover is te vinden in de handreiking Eural.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

Op dit moment worden er geen ontwikkelingen voorzien die kunnen leiden tot wijzigingen in de toetsingskaders van dit onderwerp. Vooralsnog zijn er geen afvalstoffen waarvoor het in de toekomst nodig wordt geacht om nieuw beleid te formuleren over de bepaling van de gevaarsaspecten.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP?.

De Handreiking Eural geeft een uitgebreide toelichting op de systematiek voor het opzoeken van de euralcode en het bepalen van gevaarseigenschappen van een afvalstof. Daarnaast is er een Rekenschema gevaarlijk afval of niet (xlsx, 359 kB) en de informatiepagina Eural | Afval Circulair.

Het rapport Beoordeling baggerspecie als afvalstof volgens de Regeling Europese afvalstoffenlijst (Eural), Tauw (2021), bevat een toetsprotocol om te bepalen of baggerspecie gevaarlijk afval is.

Indicatieve overzichten van euralcodes: De toelichting bij de afval- of ketenplannen bevat een niet-limitatieve lijst van euralcodes die betrekking kunnen hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dat plan. Niet de opsomming van euralcodes, maar de afbakening van het plan bepaalt welke afvalstoffen onder het afvalplan vallen.

In onderstaande tabel vindt u informatie over de wijzigingen van dit onderdeel sinds de inwerkingtreding van het CMP op 30 december 2025.

• Toetsingskaders van het CMP werken door naar bijvoorbeeld vergunningen of decentrale regels. Wijzigingen in toetsingskaders worden altijd via een wettelijke inspraakprocedure en officiële bekendmaking vastgesteld. Lees meer in Over de toetsingskaders.
• Wijzigingen in andere teksten van het CMP, zoals de toelichting op beleid en wetgeving of de toekomstplannen, worden gedaan op vaste momenten in het jaar, namelijk op 1 april en op 1 oktober.

Wilt u meer informatie over de wijziging in de tabel?

• Op de website van het CMP kan in het Webarchief altijd teruggekeken worden wat er op een bepaalde datum in het CMP stond. Zie voor meer informatie Archief Circulair Materialenplan.
• Via de link op de datum vindt u het nieuwsbericht en de notitie over die wijziging.