Bepalen R1/D10 AVI’s

Voor exploitanten van afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) is het verkrijgen van de R1-status belangrijk. Hieronder lezen zij hoe ze deze status kunnen verkrijgen.

Voor medewerkers van de ILT is het van belang dat zij bij het beoordelen van kennisgevingen voor import van afval kunnen nagaan welke AVI’s op welk moment welke status hebben. Voor hen is dus van belang te weten waar het overzicht is te vinden. Hetzelfde geldt voor medewerkers van Rijkswaterstaat-WVL die zich bezighouden met de monitoring van het afvalbeheer in Nederland.

Verbranden van afval moet enerzijds zoveel mogelijk moet worden beperkt, maar zal anderzijds nog langere tijd onmisbaar zijn om de transitie naar een circulaire economie in beweging te houden. Zie paragraaf 3.2.2 Nadere analyse van verbranden van afval in relatie tot een circulaire economie in 'Beoordelen thermisch verwerken' voor meer informatie. Voor die gevallen waarin verbranden van afval toch moet plaatsvinden, is het wenselijk om in ieder geval de energie-inhoud ervan nog zo goed mogelijk te benutten. Om dit te stimuleren kunnen AVI’s die dit goed doen, worden aangemerkt als een installatie voor nuttige toepassing.

In deze paragraaf wordt beleid en de relevante wetgeving toegelicht die de basis vormen voor het onderscheid tussen een R1- of D10-status voor een AVI.

Met R1-status wordt in dit hoofdstuk bedoeld dat de AVI voldoet aan de criteria om aangemerkt te worden als installatie voor nuttige toepassing. Spreken we van D10-status dan wordt de AVI beschouwd als installatie voor verwijdering. Hierbij zijn R1 en D10 ontleend aan de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen. In bijlagen I en II van die richtlijn zijn handelingen voor verwijdering (Disposal; D) respectievelijk nuttige toepassing (Recovery; R) opgenomen.

Een afvalverbrandingsinstallatie die primair is ontworpen voor het vernietigen/omzetten van afval is in principe een installatie voor het verwijderen van afval met de D10-handeling. Dit geldt dus ook voor installaties die primair zijn opgericht voor het verbranden van vast stedelijk afval. Dit betekent dat een AVI als basis de D10-status heeft.

Bijlage II van de Kaderrichtlijn afvalstoffen (Kra) bevat handelingen van nuttige toepassing (R-handelingen). In deze bijlage is bij R1 (Hoofdgebruik als brandstof of als ander middel voor energieopwekking) een voetnoot opgenomen dat afvalverbrandingsinstallaties die primair zijn ontworpen voor het verwerken van vast stedelijk afval toch kunnen worden aangemerkt als installaties voor nuttige toepassing mits zij voldoende energie-efficiënt zijn. Indien een installatie voldoet aan de voorwaarden is dit een AVI met de R1-status.

In deze voetnoot van de Kra is een formule opgenomen waarmee wordt bepaald of een installatie voldoet aan de criteria om een R1-status te krijgen. De Europese Commissie heeft met de publicatie van de Guidelines R1-formule in juni 2011 een eenduidige lijn voorgesteld voor de berekening van de energie-efficiëntie. In aanvulling daarop is in de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB) nader uitgewerkt hoe in Nederland gewerkt wordt met het verlenen van een R1-status aan AVI’s. In die leidraad wordt ook ingegaan op de manier waarop in Nederland met de formule wordt gewerkt.

In deze paragraaf wordt uiteengezet op basis van welke informatie de R1-status aan een installatie kan worden toegekend.

Bij het toetsen van een aanvraag voor een R1-status, worden drie vragen doorlopen:

1. Valt de installatie binnen de reikwijdte van de R1-formule?
2. Is de installatie vergund voor of vanaf 1 januari 2009?
3. Wat is de waarde van de energie-efficiëntie van een installatie?

Toelichting bij vraag 1
De aanvraag voor een R1-status staat alleen open voor installaties die zich bevinden op Nederlands grondgebied en zijn aan te merken als een AVI in de zin van de R1-formule van de kaderrichtlijn. Voor de vraag of een installatie valt binnen de reikwijdte van de R1-formule wordt aangesloten bij paragraaf 1.1 van de Guidelines R1-formule van de Europese Commissie. De installatie moet op basis van vergunning en acceptatiebeleid vast stedelijk afval kunnen en mogen verwerken en zelfstandig operationeel kunnen zijn. Nadere invulling is uitgeschreven in de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB).

Toelichting bij vraag 2
De datum waarop een installatie voor het eerst een vergunning heeft gekregen bepaalt welke drempelwaarde geldt om in aanmerking te komen voor de R1-status (zie paragraaf 5 ‘beleid en wetgeving’ van de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB)). Een aanpassing van de thermische capaciteit van de installatie kan betekenen dat de van toepassing zijnde drempelwaarde wijzigt. Zie hiervoor ook de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB).

Toelichting bij vraag 3
Zie hiervoor de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB).

De status van AVI’s is als uitgangspunt D10. Het toekennen en intrekken van de R1-status aan AVI’s is voorbehouden aan de Minister van IenW. De R1-status geldt alleen na expliciete toekenning daarvan en is van toepassing tot het moment dat een nieuwe beoordeling is gedaan.

De beoordeling van de status van AVI’s gebeurt in principe jaarlijks. De jaarlijks herbeoordeling is om na te gaan of een AVI nog steeds voldoet aan alle voorwaarden voor de R1-status. De verantwoordelijkheid voor het tijdig aanleveren van gegevens voor een herbeoordeling van een R1-status ligt bij de exploitant. Zonder tijdige of volledige aanlevering van gegevens voor een (nieuwe) toekenning valt een AVI in principe terug naar de D10-status. De minister kan dan dus besluiten de betreffende AVI de D10-status toe te kennen.

De status van een AVI staat wel vast totdat de minister deze opnieuw vaststelt. Onder specifieke omstandigheden kan het voorkomen dat:

• wel om informatie wordt gevraagd van de exploitanten maar
• in afstemming met IenW geen advies vanuit Rijkswaterstaat-WVL naar de minister gaat en
• geen expliciet nieuwe statusbepaling door de minister plaatsvindt.

In die gevallen blijft de eerder vastgestelde status geldig.

Indien een installatie met R1-status bij een jaarlijkse herbeoordeling van de status niet voldoet aan de grenswaarde, kan de minister besluiten om te volstaan met een waarschuwing en de R1-status alsnog voor een jaar toe te kennen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer de installatie door storingen niet voldoende energie heeft kunnen produceren. Wordt het jaar daarna opnieuw niet aan de grenswaarde voldaan, dan valt de installatie alsnog terug naar de D10-status.

Een R1-status betekent niet dat alle afvalstoffen die verwerkt worden in een AVI met de R1-status ook nuttig worden toegepast. Een verbrandingsinstallatie die primair is ontworpen om afvalstoffen te verwijderen / vernietigen – en dus ook een AVI - is in de basis een installatie waar D10 plaatsvindt. De R1-status zoals de kaderrichtlijn die in bijlage II kent is een uitzondering voor installaties die specifiek zijn bestemd om vast stedelijk afval te verwerken. De verwerking van afvalstoffen in een AVI met R1-status wordt als volgt ingedeeld:

1. Verwerking van vast stedelijk afval --> altijd R1;
2. Verwerking van andere afvalstoffen is alleen R1 als (cumulatief):
   • bij de verbranding meer energie wordt opgewekt en teruggewonnen dan bij het verbrandingsproces wordt gebruikt en het surplus aan energie daadwerkelijk wordt gebruikt, en;
   • de afvalstoffen die verwerkt worden voor meer dan 50% (op basis van samenstelling op moment van invoeren in de installatie inclusief vocht) bestaan uit organische stof.

   Wordt niet aan beide cumulatieve criteria voldaan, dan is het verwerken van ander afval dan vast stedelijk afval in een R1-AVI toch D10. Hiermee wordt het verbranden in een R1-AVI op eenzelfde manier beoordeeld als verbranden in bijvoorbeeld cementovens.

Meer informatie over het juist indelen van het verwerken van afvalstoffen als D- of R-handelingen staat in de Leidraad indelen verwerkingshandelingen (pdf, 1.7 MB).

Aspecten waar bevoegde gezagen en Rijkswaterstaat-WVL bij de beoordeling rekening mee moeten houden staan vooral in de Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB).

In aanvulling daarop geldt bovendien:

1. Het toekennen en intrekken van de R1-status aan AVI’s is voorbehouden aan de Minister van IenW. De R1-status geldt dan ook alleen voor AVI’s waarvoor de Minister van IenW dat heeft vastgesteld.
2. Het verwerken van vast stedelijk afval in AVI met een geldende R1-status wordt door alle bevoegde gezagen ingedeeld als R1. Het indelen van het verbranden van ander afval in een AVI met een geldende R1-status, doen bevoegde gezagen volgens de Leidraad indelen verwerkingshandelingen (pdf, 1.7 MB).

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

Voor dit onderwerp is relevant dat het verlenen van de R1-status aan AVI’s op termijn wordt verankerd in de wet. Dit zorgt voor een betere doorwerking van dit beleid naar de praktijk. Op dat moment wordt ook de tekst van het CMP herzien. Deze wordt dan beperkt tot die aspecten waarvoor een beleidsmatige invulling van wettelijke bepalingen nodig is.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken, leest u in Wat is het CMP.

Voor dit onderwerp zijn meerdere hulpmiddelen beschikbaar.

De status van alle installaties die een aanvraag hebben ingediend is gepubliceerd op de pagina Status AVI’s R1-D10 (op de website van LAP3). Hierbij wordt de capaciteit en de meest actuele status (bepaald op basis van de jaarlijkse toets) weergegeven. Daarnaast worden voor alle installaties ook de geldende drempelwaarde en alle berekende R1-waarden gegeven.

Disclaimer

De R1-formule is bedoeld om te bepalen of een installatie de R1-status kan krijgen voor het verwerken van afval. De mate van zekerheid van de berekende waarde is hieraan ook gerelateerd. Er moet een redelijk grote mate van zekerheid zijn dat de berekende R1-waarde klopt. De op de website gepubliceerde status en scores zijn dan ook alleen hiervoor bedoeld. Als deze gegevens door derden voor andere doeleinden worden gebruikt – zoals in aanbestedingen - is dit de eigen keuze van die derden.

• Leidraad bepalen R1-status (pdf, 684 kB)
• Guidelines R1-formule van de Europese Commissie
• Leidraad indelen verwerkingshandelingen (pdf, 1.7 MB)