Asbesthoudend afval

Dit deel van het plan beschrijft hoe bedrijven asbest en asbesthoudend afval moeten verwerken en wat daarbij de aandachtspunten zijn. Het bevat het toetsingskader voor het bevoegd gezag voor het vergunnen van het verwerken van deze afvalstoffen en het toetsingskader voor het toestaan van grensoverschrijdend transport door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bevoegde instanties moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met het CMP en dus met deze toetsingskaders (artikel 10.14 van de Wet milieubeheer).

De primaire doelgroepen waarvoor dit plan geschreven is, zijn zowel de bedrijven die deze afvalstoffen verwerken of grensoverschrijdend transporteren als het bevoegd gezag dat voor deze activiteiten toestemming moet verlenen. Die toestemming wordt verleend in een omgevingsvergunning voor het verwerken van de afvalstoffen of met een beschikking op een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport. Voor de omgevingsvergunning zijn gemeenten en provincies het bevoegd gezag (namens hen vaak een omgevingsdienst). Voor de beschikking op de kennisgeving is dat de minister (namens de minister de ILT).

Omdat dit deel primair geschreven is voor afvalverwerkende bedrijven en het bevoegd gezag, worden specifieke technische en juridische termen gebruikt. Voor het lezen van dit deel is daarom een bepaalde mate van kennis over de afvalwetgeving, het proces van vergunningverlening en de regels voor grensoverschrijdend transport vereist. Voor lezers die niet tot de primaire doelgroep behoren en toch meer informatie over het verwerken van deze afvalstof willen lezen, zijn met name de paragrafen met toelichting interessant (paragraaf 4 en verder).

Asbest en asbesthoudende afvalstoffen komen vrij bij het renoveren en slopen van gebouwen en bouwwerken en het saneren van wegen of ander terrein. Verder kan asbest aanwezig zijn in apparaten en mogelijke nog in oude productvoorraden. Asbest komt in hechtgebonden en niet-hechtgebonden vorm voor.

De bepalingen van dit afvalplan gelden voor de volgende afvalstoffen:

Zie ook paragraaf 4 Toelichting op de afbakening. Onderdeel daarvan is een overzicht van afvalstoffen die lijken op de afvalstoffen van dit afvalplan, maar vallen onder andere afval- of ketenplannen.

Om materialen beschikbaar te houden voor de economie is het van belang om afvalstoffen zo hoogwaardig mogelijk te verwerken. Voor hoogwaardige verwerking of vanuit de zorg voor mens en milieu is het soms nodig om verontreinigingen af te scheiden of afvalstoffen integraal te verwijderen. Voor de gewenste verwerking kan het noodzakelijk zijn om afvalstoffen gescheiden te houden. Onderstaande paragrafen gaan in op de volgende aspecten die van belang zijn het bij het vergunnen van het verwerken van asbest:

• mengen van afvalstoffen (paragraaf 2.1)
• de minimumstandaard (paragraaf 2.2)

Mengen is in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als een milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is. Het gaat zowel over het mengen van afvalstoffen onderling als over het mengen met niet-afvalstoffen. Ook bij het samenvoegen binnen één afvalcategorie kan sprake zijn van mengen en kan een vergunningplicht gelden.

De Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB) is een hulpmiddel om na te gaan of voor het mengen een vergunning is vereist.

De afvalcategorieën uit bijlage II van Bal vormen de basis voor het gescheiden houden van afval en voor de vergunningplicht voor het mengen van afvalstoffen. Correct gescheiden houden van afvalstoffen waarborgt een latere (hoogwaardige) verwerking volgens de minimumstandaard. De minimumstandaard is daarom de basis voor de indeling in deze categorieën.

Onderstaande tabel verduidelijkt welke afvalstoffen onder welke afvalcategorie vallen.

De wettelijke regels over hoe deze bedrijven hun afvalstoffen gescheiden moeten houden staan in paragraaf 5.1.1 Gescheiden houden van afvalstoffen.

Het bevoegd gezag toetst een vergunningaanvraag voor het mengen aan het Mengen van afvalstoffen en de daarin opgenomen toetsingskaders.

Dit plan bevat voor asbesthoudend afval de volgende specifieke bepalingen waarmee het bevoegd gezag in afwijking van de algemene toetsingskaders rekening moet houden:

De Toelichting op mengen van afvalstoffen in paragraaf 5.1.2 geeft aan wat zowel de wetgeving als de toetsingskaders van het CMP concreet betekenen voor het vergunnen van het mengen van asbesthoudend afval.

Het verwerken van asbest en asbesthoudend afval moet plaatsvinden in overeenstemming met onderstaande minimumstandaard(en). Dit betekent dat het bevoegd gezag ook voor hoogwaardiger vormen van verwerken vergunning kan verlenen, tenzij de minimumstandaard hiervoor specifieke beperkingen bevat.

Het bevoegd gezag kan alleen vergunning verlenen voor het verwerken van de afvalstoffen op een manier die laagwaardiger is dan de minimumstandaard als sprake is van uitzonderingsgevallen, zoals bijvoorbeeld bij calamiteiten of de aanwezigheid van bepaalde ZZS. Zie ook de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

De volgende minimumstandaarden gelden voor het verwerken van asbesthoudend afval:

Wat bovenstaande minimumstandaard(en) betekenen in relatie tot hoogwaardige verwerking staat beschreven in paragraaf 5.2  Toelichting op de minimumstandaard.

Onderstaand toetsingskader is gebaseerd op Grensoverschrijdend transport. Daarin staat het algemene toetsingskader, de bezwaargronden en de bijbehorende procedures voor het grensoverschrijdend transport (verder: overbrenging) van afvalstoffen vanuit of naar Nederland die de ILT hanteert in het kader van de Europese verordening voor de overbrenging van afvalstoffen (EVOA).

In dit afvalplan is bovenstaande uitgewerkt tot een specifiek toetsingskader voor het beoordelen of het overbrengen van afvalstof is toegestaan. Indien dit specifieke toetsingskader afwijkt van het bepaalde in 'Grensoverschrijdend transport', dan gaat het toetsingskader van dit afvalplan voor.

Op 20 mei 2024 is de gewijzigde Verordening (EU) 2024/1157 in werking getreden. De gewijzigde EVOA (hierna nEVOA) treedt gefaseerd in werking. Tot 20 mei 2026 zijn de bepalingen van Verordening (EU) 1013/2006 nog van toepassing op het overbrengen van afval. In Grensoverschrijdend transport wordt hier verder op ingegaan. Wanneer het daar specifiek gaat over bepalingen uit de gewijzigde EVOA, is dit aangeduid met ‘nEVOA’. In de overige gevallen staat er enkel ‘EVOA’. Als de oude en nieuwe bepalingen dezelfde zijn maar bijvoorbeeld de artikelen anders genummerd zijn, dan is het artikel uit de gewijzigde EVOA als uitgangspunt genomen en het artikel uit de nog niet gewijzigde EVOA tussen haakjes gezet.

Reikwijdte van het toetsingskader, bezwaargronden en voorwaarden

Onderstaand toetsingskader geldt voor alle deelstromen van asbest en asbesthoudend afval zoals benoemd in de minimumstandaard van dit afvalplan. Waar nodig benoemt het toetsingskader bepaalde deelstromen afzonderlijk, omdat daarvoor afwijkende bepalingen of voorwaarden gelden.

Het toetsingskader geldt voor de volgende overbrengingen:

• het overbrengen van afval binnen de Europese Unie, en
• invoer van buiten de Europese Unie en uitvoer naar buiten de Europese Unie, tenzij toetsing aan de EVOA al direct leidt tot bezwaar, zie paragraaf 3.3.1 verbodsbepalingen van 'Grensoverschrijdend transport'.

Het toetsingskader geeft aan wanneer een overbrenging niet is toegestaan en of er specifieke bepalingen gelden. In alle overige gevallen is de overbrenging wel toegestaan. In de eerste tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor nuttige toepassing’ (artikel 12 EVOA). In de tweede tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor verwijderen’ (artikel 11 EVOA). Voor het overbrengen voor verwijderen geldt vanaf 21 mei 2026 dat artikel 11 nEVOA van toepassing is. Vanaf deze datum verlenen de bevoegde autoriteiten van verzending en van bestemming geen toestemming voor een overbrenging voor verwijderen, tenzij aan alle voorwaarden uit artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA is voldaan.

Zie ook Grensoverschrijdend transport.

Dit deel van het plan geeft toelichting op de toetsingskaders. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport.

Het gehele plan, en dus ook deze toelichting, gaat over afvalstoffen. Daarom is ook de vraag belangrijk wanneer sprake is van een afvalstof of niet. In paragraaf 6.1 Afvalstof of niet-afvalstof staat hierover specifieke informatie.

Asbest is een verzamelnaam voor zes soorten minerale vezels die onder te verdelen zijn in twee hoofdgroepen:

• serpentijnen; hiertoe behoort chrysotiel (wit asbest).
• amfibolen; de belangrijkste amfibolen zijn amosiet (bruin asbest) en crocidoliet (blauw asbest). Verder behoren hiertoe nog actinoliet, anthofylliet en tremoliet.

Kenmerkende eigenschappen van asbestvezels zijn de thermische stabiliteit en het isolerende karakter.

Asbest bestaat in hechtgebonden en niet-hechtgebonden vorm. Bij hechtgebonden asbest zijn de asbestvezels verankerd in het dragermateriaal zoals bij asbestcement golfplaten en vlakke platen in goede staat. Bij niet-hechtgebonden asbest zijn de asbestvezels niet of nauwelijks gebonden aan het dragermateriaal. Voorbeelden van niet-hechtgebonden asbest zijn zwaar verweerd asbestcement (golf)platen, board en spuitasbest dat in het verleden regelmatig is gebruikt als isolatiemateriaal en als brandwerende laag op staalconstructies.

Het verwerken en bewerken van asbest is sinds 1 juli 1993 verboden. In Nederland is tussen circa 1940 en 1993 80% van alle asbest toegepast in de bouw, voor het grootste deel als asbestcement. In asbestcement zit tussen de 10-30% asbest. Enkele toepassingen van asbestcement zijn golfplaten (vooral toegepast in de landbouw), vlakke platen, leidingen, buizen, schoorstenen etc. Asbest is ook toegepast in stalen pijpleidingen en afsluiters van de olie- en gasindustrie. Door het gebruik kunnen deze leidingen verontreinigd zijn geraakt met kwiksulfide. Verder is asbest ook toegepast in producten als vloerbedekking, koord en diverse kitten, lijmen, verven, dakbedekkingsbitumen etc. Het is bovendien veel gebruikt voor brandisolatie en ter bescherming tegen hitte, met name in de vorm van asbestspuitlagen.

Asbestsanering en gezondheidsrisico’s

Ondanks dat het verwerken en bewerken van asbest al meer dan 30 jaar verboden is en sinds jaar en dag asbestsanering plaatsvindt, wordt nog steeds veel asbest aangetroffen in de bodem en in afgegraven grond, in opgeslagen puin en in (oud) puingranulaat. Ook liggen in Nederland nog asbestdaken op oude boerderijen en schuren. Op de website van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) is informatie over asbest en asbestregelgeving opgenomen.

Met het onzorgvuldig handelen met asbest gaan risico’s gepaard voor mens en milieu. Blootstelling aan asbest kan asbestose, longkanker en mesothelioom (buik- of longvlieskanker) veroorzaken. Naar schatting overlijden in Nederland jaarlijks ongeveer achthonderd mensen door (beroepsmatige) blootstelling aan asbest in het verleden. Goede arbotechnische omstandigheden zijn daarom ook van primair belang bij de afvalverwerking.

Methoden voor het bepalen van asbestconcentratie in asbesthoudende producten

De Productenregeling asbest schrijft methoden voor die gebruikt moeten worden voor de bepaling van de asbestconcentratie in asbesthoudende producten. Voor het puin en puingranulaat, baggerspecie en slib, grond (geen onderdeel van dit afvalplan) en overige producten zijn er verschillende methoden om de asbestconcentratie te bepalen. In diverse NEN-normen zijn methoden omschreven voor het bepalen van de asbestconcentratie in o.a. puin en puingranulaat, baggerspecie en slib, en overige materialen.

Afvalstoffen die vergelijkbaar zijn, maar onder andere plannen vallen

Onderstaande afvalstoffen zijn enigszins vergelijkbaar met de afvalstoffen uit dit plan, maar vallen onder andere plannen (niet limitatief):

Euralcodes die een relatie hebben met dit plan (indicatief)

De volgende euralcodes kunnen betrekking hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dit afvalplan: 060701*; 061304*; 101309*; 160111*; 160212*; 170409*; 170601*; 170605*.

Deze opsomming is indicatief. Euralcodes kunnen namelijk relevant zijn voor meerdere keten- of afvalplannen. Uitsluitend de afbakening van paragraaf 1 van dit afvalplan bepaalt wat onder dit plan valt en niet deze opsomming van euralcodes. Zie de Handreiking Eural (pdf, 4.3 MB) om de juiste euralcode voor een afvalstof te bepalen.

Onderstaande twee paragrafen geven toelichting bij paragraaf 2 van dit afvalplan die gaat over het gescheiden houden en mengen van afvalstoffen en over de minimumstandaard.

Voor mengen is in veel gevallen een vergunning nodig (zie de Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB)). De minimumstandaard en de afvalcategorieën uit bijlage II van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vormen de basis voor de regels voor het gescheiden houden van afvalstoffen. In paragraaf 2.1.2 Vergunnen van mengen is het toetsingskader opgenomen voor het vergunnen van het mengen van asbesthoudend afval. Wanneer sprake is van ‘mengen’ staat beschreven in paragraaf 4.1Definitie van mengen van 'Mengen van afvalstoffen'.

Onderstaand overzicht vat samen wanneer bedrijven of andere doelgroepen een verplichting hebben rond het gescheiden houden van asbesthoudend afval. Soms is het een directe wettelijke verplichting en soms een afgeleide van het feit dat ‘mengen’ een milieubelastende activiteit is. Wil iemand die een plicht heeft om afvalstoffen gescheiden te houden deze toch samenvoegen, dan is sprake van mengen.

Asbesthoudend afval is altijd bouw- en sloopafval en wordt bij saneringswerkzaamheden gescheiden gehouden van ander afval en direct ingepakt volgens de voorschriften die daarvoor gelden. Vanaf saneringslocaties gaat het direct naar een eindverwerker (reinigen of storten). In praktijk wordt asbesthoudend afval verder niet gemengd tenzij eventueel voorafgaand aan extractief reinigen van puin bij de puinverwerker.

Bij het verwerken van afval vindt vaak ook mengen plaats met ander afval of met niet-afval. Voor het beoordelen van ‘mengen’ zijn de bepalingen en toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen de basis. Daar moet het bevoegd gezag altijd rekening mee houden.

In 'Mengen van afvalstoffen' komt een aantal specifieke situaties van mengen aan bod, zoals bijvoorbeeld:

• paragraaf 4.2.2 Mengen van gevaarlijk afval
• paragraaf 4.2.5 Mengen voorafgaand aan of tijdens storten

Kijk altijd bij alle toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen of deze op het mengen van asbesthoudend afval van toepassing zijn.

De essentie van het vergunnen van het mengen van asbesthoudend afval is dat verwerking conform de minimumstandaard mogelijk moet blijven na het mengen. Voor asbesthoudend afval betekent dat het volgende:

• Het bevoegd gezag kan in afwijking van de toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen geen vergunning verlenen voor het mengen van reinigbare asbesthoudende afvalstoffen (anders dan grond) met reinigbare asbesthoudende grond binnen afvalcategorie 92. Asbesthoudend afval zoals puin dat in principe extractief gereinigd kan worden, mag niet samengevoegd met asbesthoudende grond die extractief gereinigd moet worden volgens het Afvalplan grond. Asbesthoudende grond en puin mogen namelijk niet gezamenlijk worden verwerkt. Dat volgt uit het SIKB protocol 7510 (Procesmatige ex situ reiniging/bewerking en immobilisatie van grond en baggerspecie) waarin staat dat uitsluitend partijen grond die conform paragraaf 6.3 t/m 6.5 de eindacceptatie positief hebben doorlopen, voorafgaande aan procesmatige bewerking, mogen worden geclusterd tot een verwerkingscluster/-batch. Grond moet dus (bij) grond blijven en mag niet gemengd met ander extractief te reinigen materiaal.
• Het gezamenlijk opslaan van asbesthoudende afvalstoffen, met uitzondering van asbesthoudend staalschroot en grond, ten behoeve van afvoer naar een stortplaats kan wel worden vergund, als vaststaat – eventueel na bemonstering en analyse – dat de afvalstoffen op eenzelfde type stortplaats en op eenzelfde wijze mogen worden gestort.

De onderstaande tabel vat de verwerkingsopties samen die op basis van de minimumstandaard vergund kunnen worden. De paragrafen onder de tabel geven meer uitleg en detail op die verschillende verwerkingsopties en geven ook meer informatie over de minimumstandaard uit paragraaf 2.

Het Productenbesluit asbest verbiedt het om in Nederland asbest of asbesthoudende producten te vervaardigen, in Nederland in te voeren, voorhanden te hebben, aan een ander ter beschikking te stellen, toe te passen of te bewerken. Het opnieuw toepassen – bijvoorbeeld als isolatiemateriaal – van asbest of asbesthoudende producten is dus niet toegestaan. Hierdoor is voorbereiden voor hergebruik van asbest of asbesthoudende afvalstoffen niet toegestaan.

De minimumstandaard voor het verwerken van asbest en asbesthoudend materiaal is gericht op het verwijderen van het asbest en/of vernietiging van de asbestvezels. Als dat kan op een wijze dat het overige materiaal behouden blijft voor recycling is dat beleidsmatig gewenst en op basis van de minimumstandaard toegestaan.

Als asbesthoudende afvalstoffen van asbest worden ontdaan (dat kan soms extractief of thermisch) en na reiniging is de concentratie serpentijnasbest, vermeerderd met tien maal de concentratie amfiboolasbest, beneden of gelijk aan 100 milligram per kilogram droge stof, dan is recycling toegestaan. Deze restconcentratienorm op het niveau van 100 milligram asbest per kilogram droge stof wordt in het Productenbesluit asbest uit het oogpunt van gezondheidsbescherming als niet bezwaarlijk beschouwd.

Specifiek voor asbesthoudend schroot is de minimumstandaard ‘recycling’ door gebruik te maken van technieken waarbij de asbestvezels voorafgaand aan of tijdens de recycling worden vernietigd of afgescheiden voor vernietiging. Deze minimumstandaard volgt uit het feit dat er voor dit staalschroot een stortverbod geldt (zie paragraaf 5.2.4 Storten).

Handelingen van nuttige toepassing zijn gelet op het voorgaande slechts onder strikte voorwaarden toegestaan. Gezien de risico’s voor het milieu en de volksgezondheid heeft vernietiging van asbestvezels wel de voorkeur boven storten. Als er verwerkingsvormen worden ontwikkeld die voldoen aan de vereisten tot verwijdering/vernietiging van de asbestvezels, en het resterende afval wordt nuttig toegepast of de energie-inhoud wordt benut, dan zijn deze toegestaan.

Verbranden in reguliere afvalverbrandingsinstallaties is niet toegestaan voor asbesthoudend afval.

De capaciteit van de technieken die gericht zijn op vernietiging van de asbestvezels (met behoud van overig materiaal) is onvoldoende om al het vrijkomende asbest op die wijze te verwerken. Daarom blijft de mogelijkheid voor storten van asbest of asbesthoudende afvalstoffen voor het merendeel van de asbesthoudende afvalstoffen bestaan en dus de minimumstandaard.

Het Productenbesluit asbest kent een bijzondere positie toe aan asbesthoudende afvalstoffen waarvan de concentratie serpentijnasbest, vermeerderd met tienmaal de concentratie amfiboolasbest weliswaar beneden of gelijk aan 100 milligram per kilogram droge stof is, maar waar sprake is van “opzettelijk toegevoegd asbest”. Die partijen zijn in het besluit niet uitgezonderd van het verbod om daar handelingen mee te verrichten. Toepassen (of reinigen gevolgd door toepassen) is niet toegestaan en dit afval moet worden gestort.

Voor asbesthoudend staalschroot geldt op grond van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen een stortverbod (categorie 33.b van dat besluit). Alleen als om specifieke redenen recyclen niet mogelijk is, kan ontheffing op het stortverbod worden verleend. Meer informatie over de stortverboden staat in Opstellen en uitvoeren stortverboden.

Van de ZZS in onderstaande tabel is bekend (bron) dat ze in asbesthoudend afval kunnen voorkomen in concentraties boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’. Als dat het geval is, moet bij het beoordelen van de vergunbaarheid van een nuttige toepassing van de afvalstof dit toetsingskader betrokken worden.

Regels voor specifieke ZZS

Voor veel zorgstoffen gelden Europese regels. Bevat een afvalstof een stof die onder het Verdrag van Stockholm is aangemerkt als persistente organische verontreinigende stof (persistent organic pollutant, POP), dan moet de verwerking op de eerste plaats voldoen aan de POP-verordening. In geval van recyclen tot materialen die op de markt worden gebracht (als niet-afvalstof), kunnen de POP-verordening, de REACH-verordening en productregelgeving beperkingen inhouden voor de aanwezigheid van een zorgstof. In de tweede kolom van onderstaande tabel is aangegeven of de betreffende ZZS is opgenomen in de POP-verordening of op de kandidaten-, restrictie- of autorisatielijst van REACH. Zie ook paragraaf 3.2.1 Stoffen- en productwetgeving in 'ZZS en overige zorgstoffen'.

Acceptatie- en verwerkingsbeleid afvalverwerkers

Afvalverwerkers moeten aandacht besteden aan ZZS in de acceptatie- en verwerkingsprocedures (A&V), zie de Leidraad vergunningverlening afvalverwerking (pdf, 853 kB). Bij het aanvragen van een vergunning maken afvalbedrijven en het bevoegd gezag per geval een afweging welke ZZS en andere zorgstoffen relevant zijn in een specifieke situatie. Onderstaand overzicht kan als startpunt worden gebruikt om een indicatie te krijgen welke ZZS aandacht vragen, maar is niet limiterend. ZZS en andere zorgstoffen kunnen al bij lage concentraties relevant zijn voor de wijze waarop afvalstoffen verwerkt kunnen of mogen worden, bijvoorbeeld doordat bij de verwerking emissies naar bodem, water of lucht optreden. Zie ook de webpagina aanpak van zeer zorgwekkende stoffen (IPLO) en de ZZS-navigator van het RIVM.

Afvalstof of niet-afvalstof

ZZS en overige zorgstoffen kunnen ook relevant zijn bij het beoordelen of sprake is van een afvalstof of niet-afvalstof. Zie hiervoor de toetsingskader in Afvalstof of niet-afvalstof.

Overzicht van relevante ZZS

Onderstaande tabel geeft een overzicht (niet-limitatief) van ZZS die boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’ aanwezig kunnen zijn in asbesthoudend afval. Het betreft een momentopname van beschikbare kennis. Op enig moment kan nieuwe informatie beschikbaar komen, door nieuwe of betere metingen maar ook doordat het gebruik van zorgstoffen in grondstoffen en producten verandert.

De informatie zoals weergegeven in deze tabel is ook te vinden in de ZZS in afval Zoeker van het RIVM en zal op termijn uit dit afvalplan verdwijnen.

In onderstaande alinea’s wordt achtereenvolgens ingegaan op de beoordeling afvalstof of niet afvalstof, kritieke materialen, BREF en relevante bronvermeldingen.

In een circulaire economie gaan zo min mogelijk materialen verloren. Voor steeds meer residuen, gebruikte producten of afvalstoffen wordt een veilige, zinvolle en zo hoogwaardig mogelijke toepassing gezocht. Daarbij wordt steeds vaker de vraag gesteld of een materiaal een afvalstof is, of nog moet blijven. Voor het werken met afvalstoffen gelden namelijk specifieke regels en vaak is ook een specifieke vergunning vereist in verband met de veiligheid voor mens en milieu. Bovendien mag niet zomaar elk bedrijf met afvalstoffen werken en ook bij (grensoverschrijdend) transport is de status van belang.

Het begrip ‘afvalstof’ moet ruim worden uitgelegd. In beginsel kan elke stof of elk voorwerp een afvalstof zijn, wanneer de houder zich daarvan ontdoet, wil of moet ontdoen. Meer informatie over het zelf maken van deze beoordeling, is te vinden in Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP en de Handreiking afvalstof of niet-afvalstof.

Altijd afval

De materialen behandeld in dit afvalplan zijn altijd afval. Echter, na verwerking kan opnieuw gekeken worden naar de afvalstatus van het materiaal. Als bijvoorbeeld na uitsorteren van eventuele monostromen de vraag afvalstof of niet-afvalstof wordt gesteld, moet daarvoor naar het betreffende keten- of afvalplan van dat materiaal gekeken worden.

Kritieke materialen zijn grondstoffen als metalen en mineralen die van significante economische waarde zijn en waarvoor een verlaagde leveringszekerheid bestaat omdat de EU in hoge mate afhankelijk is van niet-EU landen. In sommige afvalstoffen zitten deze kritieke materialen. Uit bepaalde afvalstoffen kunnen deze materialen worden teruggewonnen of zijn daartoe ontwikkelingen gaande. We spreken dan van ‘potentieel terugwinbare kritieke materialen’.

Asbesthoudend afval bevat naar verwachting geen potentieel terugwinbare kritieke materialen. Deze afvalstof wordt in het rapport ‘Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3’ (TNO, 2023) niet genoemd als kansrijke afvalstof hiervoor.

In paragraaf 3.6 Kritieke materialen en hoogwaardigheid van 'Vormen van recycling beoordelen' van het CMP staat meer informatie over kritieke materialen in relatie tot afvalverwerking.

De minimumstandaard voldoet aan de BBT-referentiedocumenten (BREF’s) die zijn opgesteld in het kader van de Richtlijn industriële emissies (RIE) en voorheen in het kader van de in de RIE opgenomen IPPC-richtlijn. In het rapport Inventarisatie BREF CMP (xlsx, 2 MB) is het resultaat van deze toetsing weergegeven.

Voor dit onderdeel van het CMP zijn de volgende documenten gebruikt:

• TNO (2023). Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3.
• SGS Intron (2019). ZZS in afvalstoffen – update 2019.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

In Nederland lopen verschillende ontwikkelingen die inzetten op het verwerken van asbestcementplaten en -producten. Zodra een van deze initiatieven operationeel is bestaat de mogelijkheid dat de minimumstandaard voor asbesthoudende cementplaten en -producten wordt herzien.

Bijlage II van het Bal heeft momenteel geen specifieke afvalcategorie voor asbesthoudend staalschroot. Asbesthoudend staalschroot heeft wel een eigen minimumstandaard. Het Rijk gaat daarom onderzoeken of een afvalcategorie noodzakelijk is en moet worden toegevoegd aan de lijst met afvalcategorieën.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.