Groenafval

Dit deel van het plan beschrijft hoe bedrijven groenafval moeten verwerken en wat daarbij de aandachtspunten zijn. Het bevat het toetsingskader voor het bevoegd gezag voor het vergunnen van het verwerken van deze afvalstoffen en het toetsingskader voor het toestaan van grensoverschrijdend transport door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bevoegde instanties moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met het CMP en dus met deze toetsingskaders (artikel 10.14 van de Wet milieubeheer).

De primaire doelgroepen waarvoor dit plan geschreven is, zijn zowel de bedrijven die deze afvalstoffen verwerken of grensoverschrijdend transporteren als het bevoegd gezag dat voor deze activiteiten toestemming moet verlenen. Die toestemming wordt verleend in een omgevingsvergunning voor het verwerken van de afvalstoffen of met een beschikking op een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport. Voor de omgevingsvergunning zijn gemeenten en provincies het bevoegd gezag (namens hen vaak een omgevingsdienst). Voor de beschikking op de kennisgeving is dat de minister (namens de minister de ILT).

Omdat dit deel primair geschreven is voor afvalverwerkende bedrijven en het bevoegd gezag, worden specifieke technische en juridische termen gebruikt. Voor het lezen van dit deel is daarom een bepaalde mate van kennis over de afvalwetgeving, het proces van vergunningverlening en de regels voor grensoverschrijdend transport vereist. Voor lezers die niet tot de primaire doelgroep behoren en toch meer informatie over het verwerken van deze afvalstof willen lezen, zijn met name de paragrafen met toelichting interessant (paragraaf 4 en verder).

De bepalingen van dit afvalplan gelden voor de volgende afvalstoffen:

Zie ook paragraaf 4 Toelichting op de afbakening. Onderdeel daarvan is een overzicht van afvalstoffen die lijken op de afvalstoffen van dit afvalplan, maar vallen onder andere afval- of ketenplannen.

Bioafval

Dit afvalplan gaat over groenafval. De Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen kent alleen het begrip bioafval, dat overlap vertoont met groenafval. Voor de relatie tussen ‘groenafval’ en ‘bioafval’ zie de toelichting op de afbakening.

Om materialen beschikbaar te houden voor de economie is het van belang om afvalstoffen zo hoogwaardig mogelijk te verwerken. Voor hoogwaardige verwerking of vanuit de zorg voor mens en milieu is het soms nodig om verontreinigingen af te scheiden of afvalstoffen integraal te verwijderen. Voor de gewenste verwerking kan het noodzakelijk zijn om afvalstoffen gescheiden te houden. Onderstaande paragrafen gaan in op de volgende aspecten die van belang zijn het bij het vergunnen van het verwerken van groenafval:

• mengen van afvalstoffen (paragraaf 2.1)
• de minimumstandaard (paragraaf 2.2)

Mengen is in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als een milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is. Het gaat zowel over het mengen van afvalstoffen onderling als over het mengen met niet-afvalstoffen. Ook bij het samenvoegen binnen één afvalcategorie kan sprake zijn van mengen en kan een vergunningplicht gelden.

De Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB) is een hulpmiddel om na te gaan of voor het mengen een vergunning is vereist.

De afvalcategorieën uit bijlage II van het Bal vormen de basis voor het gescheiden houden van afval en voor de vergunningplicht voor het mengen van afvalstoffen. Correct gescheiden houden van afvalstoffen waarborgt een latere (hoogwaardige) verwerking volgens de minimumstandaard. De Minimumstandaard is daarom de basis voor de indeling in deze categorieën.

Onderstaande tabel verduidelijkt welke afvalstoffen onder welke afvalcategorie vallen.

De wettelijke regels over hoe deze bedrijven hun afvalstoffen gescheiden moeten houden staan in paragraaf 5.1.1 Gescheiden houden van afvalstoffen.

Het bevoegd gezag toetst een vergunningaanvraag voor het mengen aan het Mengen van afvalstoffen en de daarin opgenomen toetsingskaders.

Dit plan bevat voor groenafval geen specifieke bepalingen waarmee het bevoegd gezag in afwijking van de algemene toetsingskaders rekening moet houden.

De Toelichting op mengen van afvalstoffen in paragraaf 5.1.2 geeft aan wat zowel de wetgeving als de toetsingskaders van het CMP concreet betekenen voor het vergunnen van het mengen van groenafval.

Het verwerken van groenafval moet plaatsvinden in overeenstemming met onderstaande minimumstandaard(en). Dit betekent dat het bevoegd gezag ook voor hoogwaardiger vormen van verwerken vergunning kan verlenen, tenzij de minimumstandaard hiervoor specifieke beperkingen bevat.

Het bevoegd gezag kan alleen vergunning verlenen voor het verwerken van de afvalstoffen op een manier die laagwaardiger is dan de minimumstandaard als sprake is van uitzonderingsgevallen, zoals bij calamiteiten of de aanwezigheid van bepaalde ZZS. Zie ook de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

De volgende minimumstandaarden gelden voor het verwerken van groenafval:

Wat bovenstaande minimumstandaard(en) betekenen in relatie tot hoogwaardige verwerking staat beschreven in paragraaf 5.2 Toelichting op de minimumstandaard.

Afvalstoffen met bepaalde ZZS

Het kan zijn dat er ZZS in de afvalstof zitten. Zowel de beschreven wetgeving als de toetsingskaders voor Mengen van afvalstoffen en ZZS en overige zorgstoffen kunnen beperkingen stellen aan het verwerken van afvalstoffen met ZZS. Bij het beoordelen of een verwerking kan worden vergund, betrekt het bevoegd gezag ook deze onderwerpen. In paragraaf 5.3 ZZS en overige zorgstoffen staat meer informatie en een overzicht van ZZS die in de afvalstof aanwezig kunnen zijn.

Onderstaand toetsingskader is gebaseerd op Grensoverschrijdend transport. Daarin staat het algemene toetsingskader, de bezwaargronden en de bijbehorende procedures voor het grensoverschrijdend transport (verder: overbrenging) van afvalstoffen vanuit of naar Nederland die de ILT hanteert in het kader van de Europese verordening voor de overbrenging van afvalstoffen (EVOA).

In dit afvalplan is bovenstaande uitgewerkt tot een specifiek toetsingskader voor het beoordelen of het overbrengen van afvalstof is toegestaan. Indien dit specifieke toetsingskader afwijkt van het bepaalde in 'Grensoverschrijdend transport', dan gaat het toetsingskader van dit afvalplan voor.

Op 20 mei 2024 is de gewijzigde Verordening (EU) 2024/1157 in werking getreden. De gewijzigde EVOA (hierna nEVOA) treedt gefaseerd in werking. Tot 20 mei 2026 zijn de bepalingen van Verordening (EU) 1013/2006 nog van toepassing op het overbrengen van afval. In Grensoverschrijdend transport wordt hier verder op ingegaan. Wanneer het daar specifiek gaat over bepalingen uit de gewijzigde EVOA is dit aangeduid met ‘nEVOA’. In de overige gevallen staat er enkel ‘EVOA’. Als de oude en nieuwe bepalingen dezelfde zijn maar bijvoorbeeld de artikelen anders genummerd zijn, dan is het artikel uit de gewijzigde EVOA als uitgangspunt genomen en het artikel uit de nog niet gewijzigde EVOA tussen haakjes gezet.

Mate van nuttige toepassing / elke mate van storten of anderszins verwijderen

Wanneer in onderstaande tekst wordt gesproken over ‘de mate van nuttige toepassing’ heeft dat betrekking op de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden. Dit geldt ook voor de zinsnede ‘elke mate van storten of anderszins verwijderen’. Ook dan gaat het over de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden.

Paragraaf 4.2.2 Mate van nuttige toepassing in ‘Grensoverschrijdend transport’ bevat het toetsingskader om te bepalen wanneer de mate van nuttige toepassing de overbrenging niet rechtvaardigt indien voor een afvalstof de haalbare mate van nuttige toepassing niet is gedefinieerd in het keten- of afvalplan.

Relatie met andere afvalplannen

Voor de deelstromen in dit afvalplan waar voor het verwerken wordt verwezen naar andere afvalplannen, is in deze paragraaf geen toetsingskader voor de overbrenging opgenomen. Dit is het geval voor deelstroom b.

Reikwijdte van het toetsingskader, bezwaargronden en voorwaarden

Onderstaand toetsingskader geldt voor alle deelstromen voor groenafval zoals benoemd in de minimumstandaard van dit afvalplan. Waar nodig benoemt het toetsingskader bepaalde deelstromen afzonderlijk, omdat daarvoor afwijkende bepalingen of voorwaarden gelden.

Het toetsingskader geldt voor de volgende overbrengingen:

• het overbrengen van afval binnen de Europese Unie, en
• invoer van buiten de Europese Unie en uitvoer naar buiten de Europese Unie, tenzij toetsing aan de EVOA al direct leidt tot bezwaar, zie paragraaf 3.3.1 Verbodsbepalingen in ‘Grensoverschrijdend transport’.

Het toetsingskader geeft aan wanneer een overbrenging niet is toegestaan en of er specifieke bepalingen gelden. In alle overige gevallen is de overbrenging wel toegestaan. In de eerste tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor nuttige toepassing’ (artikel 12 EVOA). In de tweede tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor verwijderen’ (artikel 11 EVOA). Voor het overbrengen voor verwijderen geldt vanaf 21 mei 2026 dat artikel 11 nEVOA van toepassing is. Vanaf deze datum verlenen de bevoegde autoriteiten van verzending en van bestemming geen toestemming voor een overbrenging voor verwijderen, tenzij aan alle voorwaarden uit artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA is voldaan. Zie ook Grensoverschrijdend transport.

Dit deel van het plan geeft toelichting op de toetsingskaders. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport.

Het gehele plan, en dus ook deze toelichting, gaat over afvalstoffen. Daarom is ook de vraag belangrijk wanneer sprake is van een afvalstof of niet. In paragraaf 6.1 Afvalstof of niet-afvalstof staat hierover specifieke informatie.

Dit plan heeft betrekking op gescheiden ingezameld, dan wel gescheiden afgegeven groenafval. Groenafval komt vrij bij de aanleg en onderhoud van openbaar groen, bos- en natuurterreinen. Voorbeelden van openbaar groen zijn begraafplaatsen, buitensportaccommodaties en plantsoenen. Het betreft ook afval dat hiermee te vergelijken is, zoals grof tuinafval van huishoudens (via de milieustraat), berm- en slootmaaisel, afval van hoveniersbedrijven en afval dat vrijkomt bij aanleg en onderhoud van terreinen van instellingen en bedrijven.

Partijen aan de bron gescheiden gehouden groenafval die niet worden ingezameld maar door een ontdoener zelf ter verwerking worden aangeboden vallen ook onder dit afvalplan.

Afbakening breder dan EU-definitie bioafval

Het EU-begrip bioafval omvat naast afval van levensmiddelen en keukenafval ook groenafval. Waar ‘groenafval’ binnen 'bioafval' wordt afgebakend tot tuin- en plantsoenafval, is ‘groenafval’ in dit plan breder. Dit afvalplan gaat over groenafval afkomstig uit bossen en van natuurterreinen en maaisel van bermen en slootranden. Strikt genomen is dus niet al het ‘groenafval’ volgens de definitie ook ‘bioafval’. Voor de reikwijdte van dit plan én voor de afvalcategorie 12 ‘groenafval’ is de afbakening van paragraaf 1 van dit plan leidend.

Afvalstoffen die vergelijkbaar zijn, maar onder andere plannen vallen

Onderstaande afvalstoffen zijn enigszins vergelijkbaar met de afvalstoffen uit dit plan, maar vallen onder andere plannen (niet limitatief):

Euralcodes die een relatie hebben met dit plan (indicatief)

De volgende euralcodes kunnen betrekking hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dit afvalplan: 020103; 020107; 200201.

Deze opsomming is indicatief. Euralcodes kunnen namelijk relevant zijn voor meerdere keten- of afvalplannen. Uitsluitend De afbakening van paragraaf 1 van dit afvalplan bepaalt wat onder dit plan valt en niet deze opsomming van euralcodes. Zie de Handreiking Eural (pdf, 4.3 MB) om de juiste euralcode voor een afvalstof te bepalen.

Onderstaande twee paragrafen geven toelichting bij paragraaf 2 van dit afvalplan die gaat over het gescheiden houden en mengen van afvalstoffen en over de minimumstandaard.

Voor mengen is in veel gevallen een vergunning nodig (zie de Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB)). De minimumstandaard en de afvalcategorieën uit bijlage II van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vormen de basis voor de regels voor het gescheiden houden van afvalstoffen. In paragraaf  2.1.2 Vergunnen van mengen is het toetsingskader opgenomen voor het vergunnen van het mengen van groenafval. Wanneer sprake is van ‘mengen’ staat beschreven in paragraaf 4.1 Definitie van mengen van ‘Mengen van afvalstoffen’.

Onderstaand overzicht vat samen wanneer bedrijven of andere doelgroepen een verplichting hebben rond het gescheiden houden van groenafval. Soms is het een directe wettelijke verplichting en soms een afgeleide van het feit dat ‘mengen’ een milieubelastende activiteit is. Wil iemand die een plicht heeft om afvalstoffen gescheiden te houden deze toch samenvoegen, dan is sprake van mengen.

Bij het verwerken van afval vindt vaak ook mengen plaats met ander afval of met niet-afval. Voor het beoordelen van ‘mengen’ zijn de bepalingen en de toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen de basis. Daar moet het bevoegd gezag altijd rekening mee houden.

In 'mengen van afvalstoffen' komt een aantal specifieke situaties van mengen aan bod, zoals bijvoorbeeld:

• paragraaf 4.2.7 Mengen en meststoffen

Kijk altijd bij alle toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen of deze op het mengen van groenafval van toepassing zijn.

De essentie van het vergunnen van het mengen van groenafval is dat verwerking conform de minimumstandaard mogelijk moet blijven na het mengen. Voor groenafval betekent dat het volgende:

• Voor het mengen van groenafval binnen afvalcategorie 12 of het mengen van groenafval en bioafval (afvalcategorie 13) kan het bevoegd gezag vergunning verlenen als het verwerken volgens de minimumstandaard mogelijk blijft.

Meer informatie over het mengen van bioafval staat in het Afvalplan bioafval.

De onderstaande tabel vat de verwerkingsopties samen die op basis van de minimumstandaard vergund kunnen worden. De paragrafen onder de tabel geven meer uitleg en detail op die verschillende verwerkingsopties en geven ook meer informatie over de minimumstandaard uit paragraaf 2.

Voorbereiden voor hergebruik is als gevolg van de aard van de afvalstof 'groenafval' geen optie.

Voor alle groenafval is de minimumstandaard in beginsel recycling. Onderstaande paragrafen gaan hier uitgebreid op in.

Over de rol en het belang van recycling van groenafval in de circulaire economie wordt verwezen naar de toelichting van Afvalplan bioafval.

Een belangrijke vorm van recycling is het produceren van compost of een andere meststof uit groenafval. In Europees verband is vastgelegd dat bodemverontreiniging voorkomen moet worden. Dit uitgangpunt is ook gehanteerd bij het formuleren van kwaliteitseisen en doseringsnormen voor compost. De kwaliteitseisen voor compost zijn opgenomen in het Uitvoeringsbesluit Meststoffenwet en de doseringsnormen in het Besluit gebruik meststoffen.

Met de herziening en het ingaan van de Europese Meststoffenverordening in 2022 bestaat de mogelijkheid om digestaat als bemestingsproduct toe te passen, mits deze aan bepaalde eisen voldoet.

Door van afvalstoffen een meststof te maken, is sprake van recycling. Zie voor meer toelichting over het gebruiken van afvalstoffen als meststof de pagina Afval- en reststoffen als mest gebruiken op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Bermmaaisel (schoon en onverdacht) mag onder voorwaarden (Wet dieren) worden gebruikt als diervoeder. Op grond van het Besluit diervoeders 2012 mag in diervoeder het in bijlage I bij Richtlijn nr. 2002/32/EG vastgestelde gehalte aan ongewenste stoffen niet worden overschreden. In deze bijlage zijn onder andere concentratiegrenswaarden opgenomen voor organische en anorganische verontreinigingen en voor schadelijke botanische verontreinigingen. Dit besluit is ook van toepassing op bermmaaisel.

Deze vorm van recycling is geregeld in artikel 3.40 b en c van het Besluit activiteiten leefomgeving.

In geval van nuttig toepassen van groenafval op of in de bodem is een omgevingsvergunning nodig. Waar toestemming voor gegeven kan worden zijn de volgende toepassingen, zoals schors voor bospaden, wilgentakken voor functionele houtwallen, of boomstronken als parkeerbegrenzers of plantresten voor het aanleggen van fauna-broedplekken.

Voor het op of in de bodem brengen van groenafval, dat valt onder een vrijstelling die is opgenomen in de Vrijstellingsregeling plantenresten, hoeft geen omgevingsvergunning te worden aangevraagd. Het is wel een milieubelastende activiteit waarvoor een melding moet worden gedaan, 4 weken voor de start van de activiteit.

Dit volgt uit Artikel 3.40c van het Besluit activiteiten leefomgeving. Deze bepaling verwijst voor de vrijstelling naar artikel 3, tweede lid onder c) Bssa. En dat artikel verwijst weer naar de vrijstellingsregeling plantenresten. Om onder de vrijstellingsregeling te vallen mogen plantenresten uitsluitend mechanisch worden behandeld (zoals zeven, verkleinen). Het opbrengen van plantenresten na een andersoortige behandeling zoals fermenteren (bokashi) of composteren, valt niet onder de vrijstellingsregeling.

In groenafval kunnen invasieve exoten voorkomen. Voor het verwerken van dit groenafval bevat dit afvalplan geen aparte minimumstandaard. Bedrijven zullen ervoor moeten zorgen dat bij het transport en verwerken geen verspreiding van de invasieve exoten optreedt. Hiervoor moeten ze voldoen aan de van toepassing zijnde regels. Zie voor meer informatie de Algemene regels invasieve exoten op de website van RVO.

In Nederland bestaat een toenemende behoefte bij terreinbeheerders en andere ontdoeners van groenafval om plantenresten met (risico op) invasieve exoten op verantwoorde wijze onschadelijk te laten maken. Het private certificatieschema ‘erkende verwerker invasieve exoten’ van de BVOR richt zich op de gecontroleerde compostering van plantenresten afkomstig van invasieve exoten. Het schema stelt eisen aan procescondities en kwaliteitsborging in composteerbedrijven om te garanderen dat plantenresten en zaden van invasieve exoten onschadelijk worden gemaakt. Zie voor meer details op de website van de NVWA: Melden en bestrijden invasieve landplanten/ Invasieve exoten.

In het groenafval kunnen biociden en/of gewasbeschermingsmiddelen zijn toegepast die een risico bij recyclen kunnen vormen voor de menselijke gezondheid en het milieu. Zo is uit herhaald onderzoek van het RIVM, CLM en anderen gebleken dat bij opslag en verwerking van groenafval het risico reëel is dat, afhankelijk van een aantal condities, azolenresistentie op kan treden bij de schimmel Aspergillus fumigatus. Er is momenteel nog onvoldoende bekend over het gedrag van de (resistente) schimmel bij opslag- en verwerkingsmethoden om aanvullende specifieke maatregelen te formuleren. Er wordt verder onderzoek gedaan naar stromen en verwerking op groenafval-locaties. Om te voorkomen dat de resistente schimmels zich snel verder verspreiden is verbranden van het betreffende groenafval, waarvan bekend is dat ze azolen bevatten, een mogelijkheid.

Kijk voor meer informatie over dit onderwerp naar het Afvalplan bioafval.

Andere nuttige toepassing in de vorm van hoofdgebruik als brandstof ten behoeve van levering van elektriciteit en/of warmte is op basis van de minimumstandaard toegestaan.

Afvalstoffen kunnen in bijna alle gevallen hoogwaardiger worden verwerkt dan verbranden als vorm van verwijderen. In alle gevallen leidt verbranding zonder milieubeschermende voorzieningen bovendien tot emissies (met name naar de lucht) die zeer schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid en het milieu. Ook kan het verbranden van - met name grote hoeveelheden - afvalstoffen gevaar opleveren als het vuur zich ongehinderd kan verspreiden. Met het verlenen van een ontheffing of een vergunning voor het verbranden van afvalstoffen in de open lucht moet terughoudend worden omgegaan.

• De procedure om toestemming te krijgen voor vreugdevuren en paasvuren is met de komst van de Omgevingswet sinds 1 januari 2024 gewijzigd. Voor zo’n vuur met afgegeven of ingezamelde afvalstoffen (zoals snoeiafval, pallets, kerstbomen) geldt nu een vergunningplicht in plaats van een ontheffing. Dat komt omdat artikel 10.2 van de Wet milieubeheer (Wm) gewijzigd is. Voor zo'n vreugdevuur of paasvuur geven particulieren hun kerstboom of snoeiafval af aan de organisatoren. Hierdoor is artikel 10.2 Wm niet meer van toepassing. Voor het verbranden daarvan geldt nu artikel 3.40e van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Daarom is een omgevingsvergunning nodig (zie de pagina het Informatiepunt Leefomgeving). Een voorwaarde voor zo'n vergunning is een 'doelmatig beheer' van de afvalstoffen. Het verbranden van afval in de open lucht is geen doelmatige verwerking en zorgt voor een slechtere luchtkwaliteit. Gemeenten kiezen er soms voor om een uitzondering te maken voor bijvoorbeeld paasvuren en vreugdevuren. Daarvoor is wel een goede motivering en lokaal beleid nodig. Het CMP adviseert om terughoudend te zijn bij het verlenen van een ontheffing of vergunning voor het verbranden van afvalstoffen.
• Als iemand alleen eigen snoeiafval wil verbranden in de open lucht (huishoudelijk afval), geldt nog wel de procedure van een ontheffing van het verbod om afvalstoffen te verbranden (op grond van artikel 10.63 van de Wet milieubeheer). Ook daarbij geldt de voorwaarde van een doelmatig beheer, en dus een terughoudendheid om zo’n ontheffing te verlenen.

Ook geldt de procedure van een ontheffing voor de mogelijkheid om in de open lucht op locatie ziek bomenhout te verbranden. Ziek bomenhout hoeft overigens niet in alle gevallen te worden verbrand. Voor een aantal boomziekten (iepziekte, kastanjebloedingsziekte, Phytophtora ramorum en Verticillium) bestaat een netwerk van gecertificeerde aannemers en verwerkers (composteerders). Het private certificatieschema borgt dat ziek hout op zorgvuldige en milieuverantwoorde wijze wordt ingezameld, getransporteerd en verwerkt. Zie voor meer informatie de website van BVOR.

Voor groenafval (als onderdeel van bioafval) en voor reststoffen van composterings- of vergistingsinstallaties is storten niet toegestaan en geldt een stortverbod op grond van respectievelijk categorie 18.c en categorie 20 van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen.

Voor groenafval is het op basis van huidige inzichten onwaarschijnlijk dat ZZS aanwezig zijn boven de waarde in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’.

Dit betreft een momentopname van beschikbare kennis. Op enig moment kan nieuwe informatie beschikbaar komen, door nieuwe of betere metingen maar ook doordat het gebruik van zorgstoffen in grondstoffen en producten verandert.

In onderstaande alinea’s wordt achtereenvolgens ingegaan op de beoordeling afvalstof of niet afvalstof, kritieke materialen, BREF en relevante bronvermeldingen.

In een circulaire economie gaan zo min mogelijk materialen verloren. Voor steeds meer residuen, gebruikte producten of afvalstoffen wordt een veilige, zinvolle en zo hoogwaardig mogelijke toepassing gezocht. Daarbij wordt steeds vaker de vraag gesteld of een materiaal een afvalstof is, of nog moet blijven. Voor het werken met afvalstoffen gelden namelijk specifieke regels en vaak is ook een specifieke vergunning vereist in verband met de veiligheid voor mens en milieu. Bovendien mag niet zomaar elk bedrijf met afvalstoffen werken en ook bij (grensoverschrijdend) transport is de status van belang.

Het begrip ‘afvalstof’ moet ruim worden uitgelegd. In beginsel kan elke stof of elk voorwerp een afvalstof zijn, wanneer de houder zich daarvan ontdoet, wil of moet ontdoen. Meer informatie over het zelf maken van deze beoordeling is te vinden in Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP en de Handreiking afvalstof of niet-afvalstof.

Handreiking afvalstatus

De Handreiking onbehandeld hout beoogt het bevoegd gezag, bedrijven of particuliere gebiedsbeheerder handvatten te bieden bij het beoordelen of sprake is van 'zich ontdoen' van hout dat vrijkomt bij velling of snoei van bomen. Ook bevat de handreiking een checklist voor toezichthouders om in de praktijk snel te beoordelen of er bij het onbehandeld hout sprake is van een afvalstof of niet-afvalstof.

Document ‘Status ingangsstromen (berm)maaisel en blad’

Het document Status ingangsstromen (berm)maaisel en blad bevat de toelichting en het standpunt van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat rond voortgezet gebruik van (berm)maaisel en blad.

Kritieke materialen zijn grondstoffen als metalen en mineralen die van significante economische waarde zijn en waarvoor een verlaagde leveringszekerheid bestaat omdat de EU in hoge mate afhankelijk is van niet-EU landen. In sommige afvalstoffen zitten deze kritieke materialen. Uit bepaalde afvalstoffen kunnen deze materialen worden teruggewonnen of zijn daartoe ontwikkelingen gaande. We spreken dan van ‘potentieel terugwinbare kritieke materialen’.

Groenafval bevat naar verwachting geen potentieel terugwinbare kritieke materialen. Deze afvalstof wordt in het rapport ‘Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3’ (TNO, 2023) niet genoemd als kansrijke afvalstof hiervoor.

In paragraaf 3.6 Kritieke materialen en hoogwaardigheid in ‘Vormen van recycling beoordelen’ van het CMP staat meer informatie over kritieke materialen in relatie tot afvalverwerking.

De minimumstandaard voldoet aan de BBT-referentiedocumenten (BREF’s) die zijn opgesteld in het kader van de Richtlijn industriële emissies (RIE) en voorheen in het kader van de in de RIE opgenomen IPPC-richtlijn. In het rapport Inventarisatie BREF CMP (xlsx, 2 MB) is het resultaat van deze toetsing weergegeven.

Voor dit onderdeel van het CMP zijn de volgende documenten gebruikt :

• RoyalHaskoning DHV (2022a). Concretiseren omstandigheden die recycling als minimumstandaard verhinderen.
• RoyalHaskoning DHV (2022b). Onderzoek concretisering mate van nuttige toepassing.
• TNO (2023). Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3.
• SGS Intron (2019). ZZS in afvalstoffen – update 2019.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

Op basis van de inspraakreacties op het CMP zijn de volgende acties voorzien:

• Heroverwogen gaat worden om ‘Plantaardig afval dat vrijkomt bij land- en tuinbouwbedrijven’ onder afvalplan Groenafval te laten vallen in plaats van afvalplan Bioafval, zoals het nu is geregeld. Reden is dat in de praktijk tuinbouwafval dat vrijkomt bij land- en tuinbouwbedrijven voornamelijk wordt verwerkt bij groencomposteerders. Er zal bekeken worden of het wenselijk is om op termijn deze wijziging door te voeren.
• Het is van belang dat groenafval zo hoogwaardig mogelijk wordt verwerkt. Verbranden heeft vanuit circulair perspectief niet de voorkeur, maar is op basis van de huidige minimumstandaard nog toegestaan. Onderzocht hoe op termijn de minimumstandaard op dit onderdeel zou kunnen worden  aangepast.
• Voor het aanpassen van de minimumstandaard naar een omschrijving die ook andere vormen van recycling toestaat, is een goede onderbouwing nodig. Bij zo’n onderbouwing kunnen dan andere vormen van recycling vergeleken worden met de huidige minimumstandaard. Een dergelijke onderbouwing ontbreekt vooralsnog. Onderzoek wordt gestart om op termijn een dergelijke onderbouwing te ontwikkelen.
• Mocht het verwerken/fermenteren van bermmaaisel en/of bladafval door het ministerie van LVVN opgenomen worden in de meststoffenwet- en regelgeving, dan wordt bekeken of -en zo ja hoe- dit opgenomen wordt in het toetsingskader van het CMP.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.