Restafval

Dit deel van het plan beschrijft hoe bedrijven restafval moeten verwerken en wat daarbij de aandachtspunten zijn. Het bevat het toetsingskader voor het bevoegd gezag voor het vergunnen van het verwerken van deze afvalstoffen en het toetsingskader voor het toestaan van grensoverschrijdend transport door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bevoegde instanties moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met het CMP en dus met deze toetsingskaders (artikel 10.14 van de Wet milieubeheer).

De primaire doelgroepen waarvoor dit plan geschreven is, zijn zowel de bedrijven die deze afvalstoffen verwerken of grensoverschrijdend transporteren als het bevoegd gezag dat voor deze activiteiten toestemming moet verlenen. Die toestemming wordt verleend in een omgevingsvergunning voor het verwerken van de afvalstoffen of met een beschikking op een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport. Voor de omgevingsvergunning zijn gemeenten en provincies het bevoegd gezag (namens hen vaak een omgevingsdienst). Voor de beschikking op de kennisgeving is dat de minister (namens de minister de ILT).

Omdat dit deel primair geschreven is voor afvalverwerkende bedrijven en het bevoegd gezag, worden specifieke technische en juridische termen gebruikt. Voor het lezen van dit deel is daarom een bepaalde mate van kennis over de afvalwetgeving, het proces van vergunningverlening en de regels voor grensoverschrijdend transport vereist. Voor lezers die niet tot de primaire doelgroep behoren en toch meer informatie over het verwerken van deze afvalstof willen lezen, zijn met name de paragrafen met toelichting interessant (paragraaf 4 en verder).

De bepalingen van dit afvalplan gelden voor de volgende afvalstoffen:

Zie ook paragraaf 4 Toelichting op de afbakening. Onderdeel daarvan is een overzicht van afvalstoffen die lijken op de afvalstoffen van dit afvalplan, maar vallen onder andere afval- of ketenplannen.

Om materialen beschikbaar te houden voor de economie is het van belang om afvalstoffen zo hoogwaardig mogelijk te verwerken. Voor hoogwaardige verwerking of vanuit de zorg voor mens en milieu is het soms nodig om verontreinigingen af te scheiden of afvalstoffen integraal te verwijderen. Voor de gewenste verwerking kan het noodzakelijk zijn om afvalstoffen gescheiden te houden. Onderstaande paragrafen gaan in op de volgende aspecten die van belang zijn het bij het vergunnen van het verwerken van restafval:

• mengen van afvalstoffen (paragraaf 2.1)
• de minimumstandaard (paragraaf 2.2)

Mengen is in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als een milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is. Het gaat zowel over het mengen van afvalstoffen onderling als over het mengen met niet-afvalstoffen. Ook bij het samenvoegen binnen één afvalcategorie kan sprake zijn van mengen en kan een vergunningplicht gelden.

De Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB) is een hulpmiddel om na te gaan of voor het mengen een vergunning is vereist.  Daarnaast wordt in Immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal beschreven wanneer een vergunning is vereist voor de productie van bouwstoffen uit afvalstoffen.

De afvalcategorieën uit bijlage II van Bal vormen de basis voor het gescheiden houden van afval en voor de vergunningplicht voor het mengen van afvalstoffen. Correct gescheiden houden van afvalstoffen waarborgt een latere (hoogwaardige) verwerking volgens de minimumstandaard. De minimumstandaard is daarom de basis voor de indeling in deze categorieën.

Onderstaande tabel verduidelijkt welke afvalstoffen onder welke afvalcategorie vallen.

De wettelijke regels over hoe deze bedrijven hun afvalstoffen gescheiden moeten houden staan in paragraaf 5.1.1 Gescheiden houden van afvalstoffen.

Het bevoegd gezag toetst een vergunningaanvraag voor het mengen aan het Mengen van afvalstoffen en de daarin opgenomen toetsingskaders.

Dit plan bevat voor restafval geen  specifieke bepalingen waarmee het bevoegd gezag in afwijking van de algemene toetsingskaders rekening moet houden.

De Toelichting op mengen van afvalstoffen in paragraaf 5.1.2 geeft aan wat zowel de wetgeving als de toetsingskaders van het CMP concreet betekenen voor het vergunnen van het mengen van restafval.

Het verwerken van restafval moet plaatsvinden in overeenstemming met onderstaande minimumstandaard(en). Dit betekent dat het bevoegd gezag ook voor hoogwaardiger vormen van verwerken vergunning kan verlenen, tenzij de minimumstandaard hiervoor specifieke beperkingen bevat.

Het bevoegd gezag kan alleen vergunning verlenen voor het verwerken van de afvalstoffen op een manier die laagwaardiger is dan de minimumstandaard als sprake is van uitzonderingsgevallen, zoals bijvoorbeeld bij calamiteiten of de aanwezigheid van bepaalde ZZS. Zie ook de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

De volgende minimumstandaarden gelden voor het verwerken van restafval:

Wat bovenstaande minimumstandaard(en) betekenen in relatie tot hoogwaardige verwerking staat beschreven in paragraaf 5.2 Toelichting op de minimumstandaard.

Onderstaand toetsingskader is gebaseerd op Grensoverschrijdend transport. Daarin staat het algemene toetsingskader, de bezwaargronden en de bijbehorende procedures voor het grensoverschrijdend transport (verder: overbrenging) van afvalstoffen vanuit of naar Nederland die de ILT hanteert in het kader van de Europese verordening voor de overbrenging van afvalstoffen (EVOA).

In dit afvalplan is bovenstaande uitgewerkt tot een specifiek toetsingskader voor het beoordelen of het overbrengen van afvalstof is toegestaan. Indien dit specifieke toetsingskader afwijkt van het bepaalde in Grensoverschrijdend transport, dan gaat het toetsingskader van dit afvalplan voor.

Op 20 mei 2024 is de gewijzigde Verordening (EU) 2024/1157 in werking getreden. De gewijzigde EVOA (hierna nEVOA) treedt gefaseerd in werking. Tot 20 mei 2026 zijn de bepalingen van Verordening (EU) 1013/2006 nog van toepassing op het overbrengen van afval. In Grensoverschrijdend transport wordt hier verder op ingegaan. Wanneer het daar specifiek gaat over bepalingen uit de gewijzigde EVOA, is dit aangeduid met ‘nEVOA’. In de overige gevallen staat er enkel ‘EVOA’. Als de oude en nieuwe bepalingen dezelfde zijn maar bijvoorbeeld de artikelen anders genummerd zijn, dan is het artikel uit de gewijzigde EVOA als uitgangspunt genomen en het artikel uit de nog niet gewijzigde EVOA tussen haakjes gezet.

Mate van nuttige toepassing / elke mate van storten of anderszins verwijderen

Wanneer in onderstaande tekst wordt gesproken over ‘de mate van nuttige toepassing’ heeft dat betrekking op de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden. Dit geldt ook voor de zinsnede ‘elke mate van storten of anderszins verwijderen’. Ook dan gaat het over de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden.

Paragraaf 4.2.2 Mate van nuttige toepassing van ‘Grensoverschrijdend transport’ bevat het toetsingskader voor het bepalen wanneer de mate van nuttige toepassing de overbrenging niet rechtvaardigt indien voor een afvalstof de haalbare mate van nuttige toepassing niet is gedefinieerd  in het keten- of afvalplan.

Verordening dierlijke bijproducten

Als sprake is van (de aanwezigheid van) dierlijke bijproducten in restafval, dan is voor grensoverschrijdend transport de Verordening dierlijke bijproducten leidend en niet de EVOA. Grensoverschrijdend transport van dierlijke bijproducten die zijn gemengd met ander afval valt wél onder de EVOA als het andere afval gevaarlijk afval is.

Relatie met andere afvalplannen

Voor de deelstromen in dit afvalplan waar voor het verwerken wordt verwezen naar andere afvalplannen, is in deze paragraaf geen toetsingskader voor de overbrenging opgenomen. . Dit is het geval voor deelstroom e.

Reikwijdte van het toetsingskader, bezwaargronden en voorwaarden

Onderstaand toetsingskader geldt voor alle deelstromen van restafval zoals benoemd in de minimumstandaard van dit afvalplan. Waar nodig benoemt het toetsingskader bepaalde deelstromen afzonderlijk, omdat daarvoor afwijkende bepalingen of voorwaarden gelden.

Het toetsingskader geldt voor de volgende overbrengingen:

• het overbrengen van afval binnen de Europese Unie, en
• invoer van buiten de Europese Unie en uitvoer naar buiten de Europese Unie, tenzij toetsing aan de EVOA al direct leidt tot bezwaar, zie paragraaf 3.3.1 Verbodsbepalingen in ‘Grensoverschrijdend transport’.

Het toetsingskader geeft aan wanneer een overbrenging niet is toegestaan en of er specifieke bepalingen gelden. In alle overige gevallen is de overbrenging wel toegestaan. In de eerste tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor nuttige toepassing’ (artikel 12 EVOA). In de tweede tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor verwijderen’ (artikel 11 EVOA). Voor het overbrengen voor verwijderen geldt vanaf 21 mei 2026 dat artikel 11 nEVOA van toepassing is. Vanaf deze datum verlenen de bevoegde autoriteiten van verzending en van bestemming geen toestemming voor een overbrenging voor verwijderen, tenzij aan alle voorwaarden uit artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA is voldaan. Zie ook Grensoverschrijdend transport.

Dit deel van het plan geeft toelichting op de toetsingskaders. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport.

Het gehele plan, en dus ook deze toelichting, gaat over afvalstoffen. Daarom is ook de vraag belangrijk wanneer sprake is van een afvalstof of niet. In paragraaf 6.1 Afvalstof of niet-afvalstof staat hierover specifieke informatie.

Dit plan heeft betrekking op restafval van huishoudens en vergelijkbaar afval van bedrijven. Restafval is het afval dat overblijft bij particuliere huishoudens en bij bedrijven nadat afzonderlijke deelstromen gescheiden zijn gehouden en gescheiden zijn afgevoerd. Gescheiden inzameling huishoudelijk afval bevat een beschrijving van de afvalstromen van particuliere huishoudens die door gemeenten gescheiden ingezameld worden en Gescheiden houden bedrijfsafval en gevaarlijk afval bevat de afvalstoffen die bedrijven gescheiden moeten houden en gescheiden moeten aanbieden voor verwerking.

Huishoudelijk restafval

Huishoudelijk restafval betreft een mengsel van naar aard en samenstelling verschillende onderdelen dat ontstaat nadat afzonderlijke deelstromen (gft-afval, papier/karton, glas, enz.) gescheiden zijn gehouden en gescheiden zijn ingezameld/afgevoerd. Dit kan zowel fijn als grof huishoudelijk afval zijn. Zie voor de wettelijke verplichting tot inzamelen het Besluit gescheiden inzameling huishoudelijk afval.

In het restafval van gemeenten die hebben gekozen voor nascheiding i.p.v. bronscheiding, zitten meer deelstromen die volgens het Besluit gescheiden inzameling eerst moeten worden afgescheiden alvorens het restafval verder als restafval volgens dit plan te verwerken.

Restafval van huishoudens betreft zowel fijn huishoudelijk afval en grof huishoudelijk restafval. Het grof huishoudelijk afval dat gemengd is aangeboden aan de straat of bij inzameling niet naar soort gescheiden is gehouden (bijv. route-inzameling, het gebruik van (kraak)perswagens, etc.) valt eveneens onder dit afvalplan.

Op de milieustraat betreft restafval de zogenaamde ‘restbak’. In deze bak zit het afval dat overblijft nadat de recyclebare deelstromen in daarvoor bestemde containers zijn gedeponeerd. Een gemeente heeft de plicht om 18 specifieke afvalstoffen op de milieustraat in te nemen. Als voor al deze 18 deelstromen daadwerkelijk een voorziening aanwezig is en het beheer van de milieustraat stuurt op juist gebruik van die voorzieningen, dan zal het afval in de restbak weinig recyclebare afvalstoffen meer bevatten. In Gescheiden inzameling huishoudelijk afval worden de regels met betrekking tot de milieustraat nader toegelicht.

Ingezameld of afgegeven huishoudelijk afval wordt in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) gelijkgesteld met bedrijfsafvalstoffen. Dit betekent dat na inzameling of afgifte van huishoudelijk afval de regels voor bedrijfsafvalstoffen van het Bal op huishoudelijk afval van toepassing zijn.

Restafval van bedrijven

Het restafval van bedrijven betreft een mengsel van naar aard en samenstelling verschillende onderdelen van het bedrijfsafval nadat deelstromen gescheiden zijn gehouden en gescheiden zijn afgevoerd. Dit afvalplan heeft betrekking op alleen het fijn restafval van bedrijven. In de praktijk betreft het restafval dat qua aard en samenstelling vergelijkbaar is met fijn huishoudelijk restafval.
Het betreft restafval dat afkomstig is van:

• bedrijven uit de handel, diensten en overheidssector (HDO-sector);
• industriële bedrijven (let op, het gaat dus niet om procesafhankelijk industrieel afval);
• zorgbedrijven (let op, het gaat dus niet om specifiek ziekenhuisafval);
• overige niet-industriële bedrijven die ook niet onder de HDO-sector vallen.

Voorbeelden van bedrijven uit de HDO-sector zijn: detail- en groothandel, reparatiebedrijven, transportbedrijven, horeca, uitleveringen, financiële en overige zakelijke en niet-zakelijke dienstverlening, verhuur en handel in roerend en onroerend goed, overheidsdiensten, onderwijs, sport en recreatie.

Onder restafval van bedrijven vallen ook verpakte goederen van niet-industriële bedrijven die de consument niet hebben bereikt en om redenen als bijvoorbeeld beschadiging of over-de-datum worden afgevoerd voor verwerking (bijvoorbeeld uit supermarkten).

Restafval dat overblijft bij industriële bedrijven en niet-specifiek ziekenhuisafval dat overblijft bij zorgbedrijven valt eveneens onder dit afvalplan, omdat dit afval een vergelijkbare samenstelling heeft als restafval van huishoudens. Het betreft veelal het afval dat vrijkomt bij ondersteunende activiteiten zoals uit kantoren of een kantine.

Daarnaast heeft dit afvalplan betrekking op het restafval van overige niet-industriële bedrijven die ook niet onder de HDO-sector vallen. Als voorbeeld kan worden genoemd het restafval uit de agrarische sector en restafval uit de bouwnijverheid.

Restafval van internationaal opererende vervoersmiddelen

Keukenafval en etensresten afkomstig van internationaal opererende middelen van vervoer is zogenaamd categorie 1-materiaal als bedoeld in de Verordening dierlijke bijproducten (EG 1069/2009). Dit afval is qua samenstelling vergelijkbaar met fijn restafval van bedrijven maar voor de verwerking gelden specifieke voorschriften. Daarom is dit afval als aparte soort opgenomen in dit afvalplan. Het gaat dan specifiek over vervoermiddelen (schepen, vliegtuigen en overige) die van buiten de Europese Unie komen.

Bij twijfel of een vuilniszak of container met restafval dergelijk keukenafval of etensresten bevat, moet de hele vuilniszak als categorie 1-materiaal worden beschouwd (voorzorgbeginsel). Het verwerken ervan valt onder de regels van de Verordening dierlijke bijproducten.

Residuen van het sorteren of het nascheiden van restafval

Als restafval wordt gesorteerd of nagescheiden ontstaat een residu. De minimumstandaard voor het verwerken van dit residu is opgenomen in het Afvalplan residuen.

Afvalstoffen die vergelijkbaar zijn, maar onder andere plannen vallen

Onderstaande afvalstoffen zijn enigszins vergelijkbaar met de afvalstoffen uit dit plan, maar vallen onder andere plannen (niet limitatief):

Euralcodes die een relatie hebben met dit plan (indicatief)

De volgende euralcodes kunnen betrekking hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dit afvalplan: 180104; 180203; 191210; 191212; 200301; 200307; 200399.

Deze opsomming is indicatief. Euralcodes kunnen namelijk relevant zijn voor meerdere keten- of afvalplannen. Uitsluitend De afbakening van paragraaf 1 van dit afvalplan bepaalt wat onder dit plan valt en niet deze opsomming van euralcodes. Zie de Handreiking Eural (pdf, 4.3 MB) om de juiste euralcode voor een afvalstof te bepalen.

Onderstaande twee paragrafen geven toelichting bij paragraaf 2 van dit afvalplan die gaat over het gescheiden houden en mengen van afvalstoffen en over de minimumstandaard.

Voor mengen is in veel gevallen een vergunning nodig (zie de Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB)). De minimumstandaard en de afvalcategorieën uit bijlage II van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vormen de basis voor de regels voor het gescheiden houden van afvalstoffen. In paragraaf 2.1.2 Vergunnen van mengen is het toetsingskader opgenomen voor het vergunnen van het mengen van restafval. Wanneer sprake is van ‘mengen’ staat beschreven in paragraaf 4.1 Definitie van mengen in ‘Mengen van afvalstoffen’.

Onderstaand overzicht vat samen wanneer bedrijven of andere doelgroepen een verplichting hebben rond het gescheiden houden van restafval. Soms is het een directe wettelijke verplichting en soms een afgeleide van het feit dat ‘mengen’ een milieubelastende activiteit is. Wil iemand die een plicht heeft om afvalstoffen gescheiden te houden deze toch samenvoegen, dan is sprake van mengen.

Bij het verwerken van afval vindt vaak ook mengen plaats met ander afval of met niet-afval. Voor het beoordelen van ‘mengen’ zijn de bepalingen en de toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen de basis. Daar moet het bevoegd gezag altijd rekening mee houden.

Kijk altijd bij alle toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen of deze op het mengen van restafval van toepassing zijn.
De essentie van het vergunnen van het mengen van restafval is dat verwerking conform de minimumstandaard mogelijk moet blijven na het mengen. Voor restafval betekent dat het volgende:

• Het samenvoegen van grof huishoudelijk afval zal in het algemeen opbulken zijn en geen mengen.
• Het bevoegd gezag kan vergunning verlenen voor het mengen van grof huishoudelijk afval (afvalcategorie 9) als dit afval wordt verwerkt door of afgevoerd naar een bedrijf dat het afval sorteert of anderszins verwerkt met als doel zoveel mogelijk monostromen af te scheiden die geschikt zijn voor recycling, waarbij het overblijvende residu nog minimaal verbrand moet kunnen worden.
• Het bevoegd gezag kan aan erkende bedrijven vergunning verlenen voor het mengen van restafval van internationaal opererende vervoersmiddelen (categorie 36) onderling en met ander te verbranden afval (afvalcategorie 112B) zolang het afval, al dan niet na scheiden en sorteren, wordt verbrand.
• Het bevoegd gezag kan voor het mengen van restafval en sorteerresidu onderling en/of met ander te verbranden afval (afvalcategorie 112B) vergunning verlenen zolang het afval wordt verbrand. Hoogwaardigere verwerking is eveneens toegestaan.

De onderstaande tabel vat de verwerkingsopties samen die op basis van de minimumstandaard vergund kunnen worden. De paragrafen onder de tabel geven meer uitleg en detail op die verschillende verwerkingsopties en geven ook meer informatie over de minimumstandaard uit paragraaf 2.

Het afval van huishoudens en vergelijkbaar afval van bedrijven bestaat uit diverse afvalstoffen. Het wel of niet aan de bron gescheiden houden van bepaalde afvalstoffen of nascheiden heeft rechtstreeks effect op het wel of niet ontstaan van en op de omvang van restafval.

Veel, maar niet al het restafval is geschikt voor sorteren of nascheiden met als doel materialen te verkrijgen die geschikt zijn voor recycling. In onderstaande subparagrafen gaan we in op verschillende soorten restafval.

Grof huishoudelijk restafval (huis-aan-huis ongescheiden opgehaald)

Het beleid voor het verwerken van grof huishoudelijk restafval is in de eerste plaats gericht op recycling van in het afval aanwezige materialen (Kamerstuk 30 872, nr. 41; grof huishoudelijk afval). De minimumstandaard voor gemengd huis aan huis ingezameld grof huishoudelijk afval vraagt daarom om uitsorteren van monostromen. Een voorwaarde daarbij is wel dat er geen deelstromen of residuen overblijven die moeten worden gestort. Dat betekent dat deze residuen op zijn minst verbrand moeten kunnen worden. Een andere voorwaarde is dat het uitsorteren gelijkwaardig moet zijn aan wat via bronscheiding bereikt zou zijn geweest. Voor de verwerkers van grof huishoudelijk restafval dat gemengd huis-aan-huis is opgehaald betekent dit dat de verwerking moet worden ingericht op het maximaliseren van de mogelijkheden voor recycling, met als beperking dat het residu ten minste verbrand moet kunnen blijven worden.

Het gescheiden aanbieden en aan de bron gescheiden houden heeft de voorkeur boven verplichte nascheiding, omdat bepaalde componenten zich slecht laten nascheiden of andere componenten blijvend verontreinigen. Bij huis-aan-huis inzameling is dat echter niet altijd praktisch mogelijk en dan is nascheiden de beste mogelijkheid om in ieder geval nog zoveel mogelijk voor recycling geschikt materiaal te verkrijgen.

Fijn huishoudelijk restafval en vergelijkbaar fijn restafval van bedrijven

Fijn restafval mag worden nagescheiden ten behoeve van recycling van monostromen. Daarvoor geldt ook de beperking dat het residu dat bij nascheiding overblijft niet gestort mag worden. Indien de nascheiding de brongescheiden inzameling van huishoudelijk afval vervangt, dan moet het uitsorteren gelijkwaardig zijn aan wat via bronscheiding bereikt zou zijn geweest. Dit geldt ook voor bedrijfsafval waarvoor nascheiding is toegestaan. In Gescheiden houden bedrijfsafval en gevaarlijk afval staat voor welke deelfracties in het bedrijfsafval nascheiden een optie is.

Alleen voor keukenafval en etensresten afkomstig van internationaal opererende middelen van vervoer (ook vaak als restafval bestempeld) geldt een uitzondering. Dit afval mag niet worden nagescheiden. Dit afval moet verplicht worden verbrand zie onder paragraaf 5.2.3 Verbranden als vorm van verwijderen.

De restcontainer op de milieustraat

De restcontainer van de milieustraat mag op basis van de minimumstandaard worden nagescheiden met als doel monostromen af te scheiden voor recycling.

Recycling met te storten residu versus verbranden

Het recyclen van delen van het restafval staat voorop. Wanneer na het afscheiden van recyclebare fracties echter een groot deel van het afval als onbrandbare rest moet worden gestort, heeft integrale verbranding (in de praktijk met energieterugwinning) toch de voorkeur.

Deze bepaling is in de minimumstandaard opgenomen om te stimuleren dat het bevoegd gezag bij een initiatiefnemer die restafval gaat verwerken anders dan door verbranden, nagaat of de gevormde fracties en residuen inderdaad niet gestort hoeven te worden. Dat betekent dat er ook elders in de verwerkingsketen gekeken moet worden of aan deze voorwaarde is voldaan. Het bevoegd gezag neemt daarom in de vergunning sturingsvoorschriften op waarmee wordt voorkomen dat verwerkingsinitiatieven worden vergund die verder in de keten leiden tot fracties of residuen waarvoor storten met ontheffing de enige optie is.

Het gebruik van sturingsvoorschriften in het algemeen is beschreven in paragraaf 2.4.2 ‘De minimumstandaard bestaat uit meerdere stappen’ van de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

Restafval mag volgens de minimumstandaard ‘verbrand’ worden ‘als vorm van verwijderen’. Dat betekent dat het ook verbrand mag worden (als vorm van nuttige toepassing) in een installatie die voldoet aan de vereisten om een R1-installatie te zijn, omdat hoogwaardige verwerking dan de minimumstandaard in dit geval is toegestaan. Wellicht is dat de enige vorm van andere nuttige toepassing die op basis van de aard van de afvalstof een optie is.

Dit is de minimumstandaard voor het merendeel van het restafval dat onder de werking van dit afvalplan valt. Een aantal aspecten wordt hieronder toegelicht.

De restcontainer op de milieustraat

Een beheerder van de milieustraat die voor alle 18 verplichte afvalstoffen een gescheiden voorziening heeft en ook een adequaat beheer van de milieustraat voert, mag de ‘restbak’ afvoeren voor verbranden. De achterliggende gedachte is dat het overgro te deel van de voor recycling geschikte componenten niet meer in de restbak terecht komt waardoor verplicht nascheiden van de restbak wel extra kosten, maar relatief weinig extra voor recycling geschikt materiaal oplevert.

Fijn restafval

Voor verwerking van het (residu van) fijn huishoudelijk restafval en fijn restafval van bedrijven heeft nuttige toepassing de voorkeur, maar vanwege de heterogeniteit van fijn restafval is dat niet altijd mogelijk. Om die reden is de minimumstandaard 'verbranden als vorm van verwijdering'. Bij verbranden van restafval in een AVI leidt de rookgasreiniging tot een minimale hoeveelheid reststoffen die wordt gestort. De overige reststoffen worden nuttig toegepast. Bovendien wordt bij het verbranden in de AVI energie gewonnen. Om deze redenen is de minimumstandaard milieuhygiënisch verantwoord.

Keukenafval en etensresten afkomstig van internationaal opererende vervoerbedrijven

Keukenafval en etensresten afkomstig van internationaal opererende middelen van vervoer (ook restafval dat dit afval bevat) moeten verbrand worden volgens de bepalingen van de Verordening dierlijke bijproducten als ze van buiten de Europese Unie komen. Hoogwaardiger verwerken is niet toegestaan.
Dat betekent ook dat aan het mengen hiervan met ander restafval beperkingen zijn verbonden als dat andere restafval bijvoorbeeld naar de nascheiding gaat.

AO/IC beleid van de AVI voor grof huishoudelijk restafval

De minimumstandaard voor grof huishoudelijk restafval dat gemengd is aangeboden of bij inzameling niet naar soort gescheiden is gehouden (denk aan route-inzameling, het gebruik van (kraak)perswagens, etc.) is sorteren t.b.v. recycling. Dergelijk afval mag niet zonder sorteerstap naar de AVI.  AVI’s nemen daarom in hun acceptatiebeleid op dat zij dergelijk grof huishoudelijk afval (afkomstig van huis-aan-huis ophalen) niet accepteren.

Op grond van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa), artikel 1, eerste lid, geldt een stortverbod voor de diverse afvalstoffen van dit plan:

Categorie 15:

• huishoudelijk restafval en daarmee vergelijkbaar restafval van bedrijven;
• deelstromen of residuen, afkomstig van de handmatige en mechanische verwerking van stromen restafval als bedoeld onder a;

Categorie 16:

• grof huishoudelijk restafval;
• deelstromen of residuen van de handmatige en mechanische verwerking van grof huishoudelijk afval;

Categorie 19:

• dierlijke bijproducten en afgeleide producten daarvan die vallen onder de werkingssfeer van Verordening (EG) nr.1069/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1774/2002 (Verordening dierlijke bijproducten) (PbEU 2009, L 300/1);

Bij een gemengde stroom zoals restafval van huishoudens en bedrijven is het vanwege de wisselende samenstelling van dit afval onwaarschijnlijk dat ZZS aanwezig zijn boven de waarde in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’. Het controleren op het voorkomen van ZZS boven de concentratiegrens bij vergunningverlening is dan ook niet doelmatig.

In onderstaande alinea’s wordt achtereenvolgens ingegaan op de beoordeling afvalstof of niet afvalstof, kritieke materialen, BREF en relevante bronvermeldingen.

In een circulaire economie gaan zo min mogelijk materialen verloren. Voor steeds meer residuen, gebruikte producten of afvalstoffen wordt een veilige, zinvolle en zo hoogwaardig mogelijke toepassing gezocht. Daarbij wordt steeds vaker de vraag gesteld of een materiaal een afvalstof is, of nog moet blijven. Voor het werken met afvalstoffen gelden namelijk specifieke regels en vaak is ook een specifieke vergunning vereist in verband met de veiligheid voor mens en milieu. Bovendien mag niet zomaar elk bedrijf met afvalstoffen werken en ook bij (grensoverschrijdend) transport is de status van belang.

Het begrip ‘afvalstof’ moet ruim worden uitgelegd. In beginsel kan elke stof of elk voorwerp een afvalstof zijn, wanneer de houder zich daarvan ontdoet, wil of moet ontdoen. Meer informatie over het zelf maken van deze beoordeling, is te vinden in Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP en de Handreiking afvalstof of niet-afvalstof.

Altijd afval

De materialen behandeld in dit afvalplan zijn altijd afval. Echter, na verwerking kan opnieuw gekeken worden naar de afvalstatus van het materiaal. Als bijvoorbeeld na uitsorteren van eventuele monostromen de vraag afvalstof of niet-afvalstof wordt gesteld, moet daarvoor naar het betreffende keten- of afvalplan van dat materiaal gekeken worden.

Kritieke materialen zijn grondstoffen als metalen en mineralen die van significante economische waarde zijn en waarvoor een verlaagde leveringszekerheid bestaat omdat de EU in hoge mate afhankelijk is van niet-EU landen. In sommige afvalstoffen zitten deze kritieke materialen. Uit bepaalde afvalstoffen kunnen deze materialen worden teruggewonnen of zijn daartoe ontwikkelingen gaande. We spreken dan van ‘potentieel terugwinbare kritieke materialen’.

Restafval bevat naar verwachting geen potentieel terugwinbare kritieke materialen. Deze afvalstof wordt in het rapport ‘Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3’ (TNO, 2023) niet genoemd als kansrijke afvalstof hiervoor.

In paragraaf 3.6 Kritieke materialen en hoogwaardigheid in ‘Vormen van recycling beoordelen’ van het CMP staat meer informatie over kritieke materialen in relatie tot afvalverwerking.

De minimumstandaard voldoet aan de BBT-referentiedocumenten (BREF’s) die zijn opgesteld in het kader van de Richtlijn industriële emissies (RIE) en voorheen in het kader van de in de RIE opgenomen IPPC-richtlijn. In het rapport Inventarisatie BREF CMP (xlsx, 2 MB) is het resultaat van deze toetsing weergegeven.

Voor dit onderdeel van het CMP zijn de volgende documenten gebruikt :

• RoyalHaskoning DHV (2022a). Concretiseren omstandigheden die recycling als minimumstandaard verhinderen.
• RoyalHaskoning DHV (2022b). Onderzoek concretisering mate van nuttige toepassing.
• TNO (2023). Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3.
• SGS Intron (2019). ZZS in afvalstoffen – update 2019.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.
Op dit moment worden er geen ontwikkelingen voorzien die kunnen leiden tot wijzigingen in de toetsingskaders van dit afvalplan.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.