Immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal

Het onderwerp 'Immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal' is als eerste van belang voor alle bedrijven die afvalstoffen verwerken in of als een immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal of die dat overwegen.

• Een voorbeeld hiervan zijn bedrijven die afvalstoffen geschikt maken voor gebruik in of als immobilisaat, vulstof, of toeslagmateriaal door ze te verkleinen, zeven of het afscheiden of vernietigen van verontreinigingen.
• Daarnaast zijn dit bedrijven die de geschikt gemaakte afvalstoffen daadwerkelijk toepassen in vormgegeven bouwstoffen (waaronder immobilisaten). Dit kunnen bedrijven zijn die het produceren van immobilisaten uit afvalstoffen als hoofdactiviteit hebben. Het kan ook gaan om als bedrijven die reguliere bouwstoffen maken – denk aan de producenten van bijvoorbeeld beton of asfalt - en die deze afvalstoffen als een alternatieve grondstof zien.

Al deze bedrijven lezen hier wanneer deze activiteiten vanuit de transitie naar een circulaire economie wel of niet voor een vergunning in aanmerking komen. Ook bevat deze tekst een schets van toekomstige ontwikkelingen die voor deze bedrijven van belang kunnen zijn bij het maken van keuzes voor toekomstige bedrijfsactiviteiten.

In het verlengde hiervan is dit onderwerp ook relevant voor vergunningverleners van al deze bedrijven. Specifiek voor hen wordt ook expliciet ingegaan op het al dan niet vergunningplichtig zijn van deze activiteiten en in welke gevallen vergunningen wel of juist niet kunnen worden verleend.

Uitgangspunt bij de transitie naar een circulaire economie is zorgen dat grondstoffen zoveel mogelijk behouden blijven voor een volgende toepassing zonder dat hierbij onaanvaardbare risico’s ontstaan voor milieu en volksgezondheid. Dit uitgangspunt komt voort uit de doelstellingen van het afvalbeleid op Europees (Kaderrichtlijn afvalstoffen) en nationaal (Wet milieubeheer) niveau.

Door afvalstoffen in te zetten in en als vormgegeven bouwstoffen, blijven deze materialen in de keten en vermindert het gebruik van primaire materialen. Dit is vanuit een circulaire economie een positief punt en in lijn met efficiënt gebruik van grondstoffen. Aandachtspunt is echter dat met het gebruik van afvalstoffen voor gebruik in en als immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal ook verontreinigingen die in het afval zitten in de bouwstoffen terechtkomen. Dit kan mogelijk leiden tot diffuse verspreiding daarvan en mogelijke risico’s voor het milieu en de volksgezondheid. Ook zou dit in potentie kunnen leiden tot vervuiling van de grondstoffen van de toekomst bij een hernieuwde toepassing. Het is belangrijk dat bij het recyclen en (hernieuwd) toepassen van afvalstoffen het beperken van risico’s voor milieu en volksgezondheid tot een verwaarloosbaar niveau is meegenomen, ook bij de vergunningverlener. Hierop wordt verderop in de tekst nader ingegaan.

In deze paragraaf wordt (in paragraaf 3.1 Wet- en regelgeving) eerst ingegaan op voor dit onderwerp relevante regelgeving. Hier komt met name aan de orde bij welke handelingen in de keten sprake is van vergunningplicht, omdat het CMP het toetsingskader is voor het verlenen van deze vergunningen. In paragraaf 3.2 Inzet van afvalstoffen als of bij de productie van bouwstoffen wordt het beleid voor het gebruik van afvalstoffen ten behoeve van het toepassen als vul- of toeslagmateriaal in en immobilisatie tot vormgegeven bouwstoffen beschreven.

Onderstaande paragrafen beschrijven relevante aspecten uit de wetgeving in relatie tot bouwstoffen. Achtereenvolgens komen het Besluit bodembescherming, vergunningplicht en de inzet van afvalstoffen voor de productie van bouwstoffen aan bod.

Het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) en bijhorende de Regeling bodemkwaliteit 2022 (Rbk2022) stellen voor de bescherming van de bodem kwaliteitseisen aan toe te passen bouwstoffen. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wijst het toepassen van bouwstoffen (zoals gedefinieerd in het Bbk) aan als een milieubelastende activiteit (artikel 3.48m Bal) en stelt daaraan regels (paragraaf 4.123 Bal). Bouwstoffen, al dan niet gemaakt uit afvalstoffen, mogen op grond van artikel 4.1264 Bal alleen worden toegepast als deze voldoen aan de kwaliteitseisen uit de Rbk2022.

Voor de productie van een bouwstof kunnen ook afvalstoffen worden gebruikt. Daarvoor kan het nodig zijn dat afvalstoffen met andere afvalstoffen, bouwstoffen of materialen worden gemengd. Het Bal wijst mengen van afvalstoffen met afvalstoffen of andere materialen aan als milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is (zie volgende paragraaf).

Bevoegde gezagen moeten volgens artikel 10.14 van de Wet milieubeheer (Wm) rekening houden met het CMP bij het nemen van besluiten die betrekking hebben op afvalstoffen. Een besluit waarvoor dit ‘rekening houden met’ bijvoorbeeld geldt is het verlenen van vergunningen voor het verwerken of toepassen van afvalstoffen (artikel 8.9 Besluit kwaliteit leefomgeving). Voor het gebruik van afvalstoffen als immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal speelt dit op twee momenten in de keten.

Om afvalstoffen geschikt te maken voor immobilisatie of inzet als vul- of toeslagmateriaal is vaak een bewerking nodig om aanwezige verontreinigingen te verwijderen of te vernietigen. Het kan dan gaan om het zogenoemde wassen van de afvalstof, om een thermische behandeling, om het fysisch/mechanisch afscheiden van metalen of niet inerte delen, etc. Al deze handelingen zijn vergunningplichtig (artikel 3:189 Besluit activiteiten leefomgeving). Voor het verlenen van vergunningen voor deze reinigingshandelingen is het CMP dus het toetsingskader. Naast de minimumstandaarden en dit onderwerp over immobiliseren, toeslag- en vulstoffen, moet dan bijvoorbeeld ook rekening worden gehouden met Mengen van afvalstoffen en ZZS en overige zorgstoffen.

Ook het mengbeleid van het CMP werkt door in vergunningen. Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wijst het mengen van afvalstoffen met andere afvalstoffen of met andere materialen aan als een milieubelastende activiteit. Het mengen van bedrijfsafvalstoffen met niet-afvalstoffen tijdens recycling (zoals mengen met cement en andere materialen voor verwerken in beton) is alleen vergunningplichtig als de opslag van de afvalstoffen vergunningplichtig is (artikel 3.195 lid 3 onder a Bal).

Voor dit onderwerp van het CMP is daarbij van belang belang dat in de toelichting van het Bbk (Staatsblad 2007, 469) bij de afbakening van een bouwstof staat:

"Steenachtig materiaal bedoeld om te worden toegepast in een werk. Het gaat hierbij dus niet om grondstoffen of halffabricaten. Die vallen buiten dit besluit. Ook bouwstoffen die zijn vervaardigd, maar die niet aan de eisen blijken te voldoen en die vervolgens worden afgevoerd, zijn niet bedoeld om te worden toegepast."

Mengen van materialen die niet voldoen aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 of, die men om een andere reden niet direct als bouwstof in een werk wil toepassen, is altijd vergunningplichtig. Zonder geschikt of bedoeld te zijn om direct te worden toegepast in een werk vallen ze buiten de uitzonderingen van de vergunningplicht zoals genoemd in artikel 3.185 Bal).

Met dit als basis is in paragraaf 4 Toetsingskaders CMP een kader opgenomen voor het al dan niet verlenen van dergelijke vergunningen.

In onderstaande paragrafen wordt achtereenvolgens ingegaan op de risico’s die komen kijken bij het gebruiken van afvalstoffen als/voor bouwstoffen, de relatie met de toetsingskaders voor het mengen van afvalstoffen en de afzet van secundaire materialen.

In paragraaf 2 Belang voor een circulaire economie staat het uitgangspunt dat wordt gehanteerd bij de transitie naar een circulaire economie. Het recyclen van afvalstoffen in en als bouwstof wordt vanwege de bijdrage aan het sluiten van materiaalkringlopen ondersteund. Voor de meeste inerte afvalstoffen staat de minimumstandaard in het betreffende afval- en ketenplan deze vorm van recyclen ook toe. In een aantal gevallen worden hieraan toch beperkingen gesteld om risico’s voor milieu en volksgezondheid te voorkomen. Deze beperkingen worden hieronder uitgewerkt en zijn ook terug te vinden in de voor die afvalstoffen geldende afval- of ketenplannen.

Tegen de achtergrond van het voorkomen van risico’s voor milieu en volksgezondheid is in het MER dat voor het CMP (pdf, 12 MB) is opgesteld ook naar inzet van afvalstoffen als of in bouwstoffen gekeken. Specifiek is gekeken naar het immobiliseren van afvalstoffen en het toepassen van een afvalstof als vul- of toeslagmateriaal in een bouwstof. De conclusie is dat opties die uitgaan van alleen immobiliseren of inzetten als vulstof of granulaat/toeslagmateriaal als het materiaal zelf al voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen (granulaat/toeslagmateriaal) of is geproduceerd uit materiaal dat aan die eisen voldoet (vulstof):

• het beste scoren op het vermijden van risico’s op verspreiding van schadelijke stoffen, en
• goed scoren op een bijdrage aan een circulaire economie, maar
• wel leiden tot meer storten van een residu dat ontstaat bij de reiniging.

Gelet op eerdergenoemd uitgangspunt (paragraaf 2 Belang voor circulaire economie) en de uitkomst van het MER zal het terug in de keten brengen van relatief vuile materialen worden beperkt. Wel wordt dit beleid gefaseerd ingevoerd, te beginnen met afvalstoffen waarvoor al beperkingen van toepassing zijn (zie toelichting onder de figuur in de volgende paragraaf), aangevuld met AVI-bodemas. Andere afvalstoffen volgen mogelijk bij een toekomstige wijziging van het CMP.

Immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal bouwt voort op het onderwerp ‘Mengen van afvalstoffen’ van het CMP en daarin opgenomen toetsingskader voor Mengen en bouwstoffen. Daarover gaat deze paragraaf.

Basis van mengen en bouwstoffen

Het gebruik van afvalstoffen in of als immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal betekent in praktijk altijd dat deze afvalstoffen worden gemengd met andere afvalstoffen of met niet-afvalstoffen (denk aan bindmiddelen). In Mengen van afvalstoffen is [1] het algemene beleid met betrekking tot het mengen van afvalstoffen beschreven en [2] het algemene uitgangspunt voor het mengen tot een bouwstof. In 'Immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal' is dit laatste aspect verder uitgewerkt tegen de achtergrond van de algemene toetsingskaders die zijn weergegeven in de onderstaande Figuur 1.

Geldigheid van het algemene mengbeleid betekent dat de vergunningverlener:

1. eerst toetst of een vergunning voor mengen moet worden geweigerd vanwege de aanwezigheid van POP-stoffen die zijn gereguleerd in de POP-verordening. Zie ook paragraaf 4.2.4 Mengen van POP-houdende afvalstoffen van 'Mengen van afvalstoffen'.
2. als tweede toetst of de beoogde handeling met de afvalstof wel in overeenstemming is met de minimumstandaard (zie paragraaf 4.2.1 De minimumstandaard en mengen (basis) van 'Mengen van afvalstoffen' en de van toepassing zijnde afval- of ketenplannen van het CMP).
   • Voor een aantal afvalstoffen bevat de minimumstandaard een expliciet verbod op nuttige toepassing wat ook betekent dat mengen met het oog op de productie van een bouwstof niet kan worden vergund. Het betreft:
     • residu van extractief reinigen van grond, zeefzand, steenachtig materiaal of baggerspecie,
     • residu van het opwerken van AVI-bodemas, verpakkingsglas of grotendeels (>50 gewichtsprocent) uit metalen bestaande vaste afvalstoffen,
     • ONO-filterkoek,
     • rookgasreinigingsresidu,
     • actief kool,
     • grond of baggerspecie dat bepaalde organische verontreinigingen bevat in een hoeveelheid van meer dan 120% van de referentiewaarde kwaliteitsklasse 'Industrie'.

     Het is toegestaan dat uit deze afvalstoffen metalen worden teruggewonnen ten behoeve van recycling, onder voorwaarde dat via de resterende afvalstoffen niet alsnog diffuse verspreiding van de zware metalen plaatsvindt en de zware metalen ook niet worden verdeeld over een substantieel groter volume.

   • Daarnaast is voor opgewerkte AVI-bodemas die zelf niet voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022:
     • opwerken tot vulstof voor of inzet als granulaat/toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen niet toegestaan vanaf het moment dat het CMP in werking treedt.
     • immobilisatie tot een vormgegeven bouwstof niet toegestaan vanaf de dag dat het CMP twee jaar in werking is.

     Hiermee worden de voorwaarden voor de toepassing van AVI-bodemas als immobilisaat, als vulstof of als toeslagstof in lijn gebracht met de bevindingen van de milieueffectrapportage (MER), namelijk dat reinigen van de afvalstof bijdraagt aan het vermijden van de risico’s voor het verspreiden van schadelijke stoffen en aan de kwaliteit en terugneembaarheid van het secundaire materiaal ten behoeve van een eventuele volgende gebruikscyclus.

   • Voor bepaalde zorgstoffen aanwezig in afvalstoffen is in de bijbehorende keten- en afvalplannen expliciet geregeld dat het gebruik als bouwstof niet is toegestaan, ook niet na immobilisatie. Dit geldt in ieder geval voor:
     • Asbest(houdend) afval (Afvalplan asbesthoudend afval),
     • kwik (tenzij inzet als bouwstof is toegestaan op basis van het Bal en Bbk; Afvalplan kwik en kwikhoudend afval),
     • PAK (boven bepaalde grenswaarde; zie onder andere het Afvalplan zeefzand en het Afvalplan asfalt).
3. als derde nagaat of een vergunning voor mengen moet worden geweigerd vanwege de aanwezigheid van PBT- of zPzB-stoffen, of stoffen van gelijkwaardige zorg in een gehalte hoger dan 0,1%. Dit betekent dat er ook bij het verwerken van afvalstoffen in of als bouwstoffen altijd een toetsing wordt uitgevoerd aan paragraaf 4.2.3 Mengen van afvalstoffen die PBT- of zPzB-stoffen of stoffen van ‘gelijkwaardige zorg’ bevatten van ‘Mengen van afvalstoffen’.
4. als vierde beoordeelt of het gaat om gevaarlijk afval. Is dit het geval, dan volgt uit paragraaf 4.2.2 Mengen van gevaarlijk afval van ‘Mengen van afvalstoffen’ dat het mengen van gevaarlijk afval met niet-afval alleen doelmatig is als de gevaarlijke stoffen worden afgescheiden voor vernietiging, worden omgezet of de hele afvalstof wordt verwijderd. Omdat dat bij inzet in bouwstoffen niet gebeurt, is het verwerken van gevaarlijke afvalstoffen ten behoeve van immobilisaat, vulstof, toeslagmateriaal niet toegestaan.

Hebben voorgaande vier aspecten niet geleid tot de conclusie dat de vergunning voor het mengen van de afvalstof met andere afvalstoffen of niet-afvalstoffen moet worden geweigerd, dan wordt het specifieke beleid voor mengen tot een bouwstof relevant. Het algemene uitgangspunt staat in paragraaf 4.2.6 Mengen en bouwstoffen van 'Mengen van afvalstoffen'. Kort samengevat is dit uitgangspunt:

“Het is niet toegestaan om afvalstoffen die afzonderlijk niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen van de Regeling bodemkwaliteit 2022, via mengen alsnog aan deze kwaliteitseisen te laten voldoen. Bedoeling hiervan is om vanuit een doelmatig beheer van afvalstoffen ongewenst wegmengen van verontreinigingen te voorkomen. Dit is een aanvulling op hetgeen in Besluit bodemkwaliteit is geregeld ten aanzien van de kwaliteit van de eindproducten.”

Voor het mengen ten behoeve van de inzet als of de productie van bouwstoffen wordt echter op twee punten een uitzondering gemaakt.

Uitzondering 1; functionele hoeveelheden als vul- of toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen

In afwijking van het algemene uitgangspunt van paragraaf 4.2.6 Mengen en bouwstoffen van ‘mengen van afvalstoffen’ kunnen afvalstoffen die op zichzelf niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen van de Regeling bodemkwaliteit 2022 onder voorwaarden toch worden gebruikt voor de productie van een bouwstof. Het moet dan wel gaan om het vervangen van primaire grondstoffen die anders waren gebruikt om het product (de bouwstof) de voor haar inzet noodzakelijke eigenschappen te geven. Ook moet niet meer van de afvalstof worden gebruikt dan noodzakelijk is om het product (de bouwstof) deze eigenschappen te geven. We spreken dan over functionele hoeveelheden (zie ook kader). Alle voorwaarden waaronder het gebruik van afvalstoffen die op zichzelf niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen van de Regeling bodemkwaliteit 2022 toch worden gebruikt voor de productie van een bouwstof staan in paragraaf 4 Toetsingskaders CMP.

Tot slot is het belangrijk te benadrukken dat deze beoordeling van geval tot geval moet plaatsvinden. In de vergunning waarin een dergelijke menghandeling wordt toegestaan zullen de voorwaarden hiertoe moeten zijn geborgd.

Uitzondering 2; mengen ten behoeve van de productie van immobilisaten (vormgegeven bouwstof)

In afwijking van het algemene uitgangspunt van paragraaf 4.2.6 Mengen en bouwstoffen van ‘mengen van afvalstoffen’ mogen ook afvalstoffen die afzonderlijk niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022  - in een aantal gevallen - toch gerecycled worden tot een vormgegeven bouwstof via immobilisatie. Dit kan bijdragen aan de doelstelling om afval zoveel als mogelijk nuttig toe te passen en om storten te verminderen. Een aandachtspunt hierbij is dat hiermee ook verontreinigingen die in het afval zitten mogelijk terugkeren in de keten en kunnen leiden tot diffuse verspreiding daarvan. Juist hierom is er voor AVI-bodemas nu voor gekozen om vanaf de onder B) genoemde termijn de inzet als of in bouwstoffen niet meer toe te staan als het materiaal te veel verontreinigingen bevat om als een niet vormgegeven bouwstof te worden toegepast. Voor andere afvalstoffen volgt dit mogelijk later.

Voor deze andere afvalstoffen kan het bevoegd gezag verder alleen een vergunning verlenen voor het maken van immobilisaten van afvalstoffen die zelf niet voldoen aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022, wanneer dat op basis van de toetsing aan de algemene uitgangspunten van het mengbeleid (zie punten A t/m D onder Figuur 1) niet is verboden.

Voorbeelden mengen van 'functionele hoeveelheden' als vul- of toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen en ten behoeve van de productie van immobilisaten

Wat wel en niet is toegestaan ten aanzien van mengen bij de productie van een (grondstof voor een) bouwstof roept soms vragen op. Daarom wordt het beleid met een aantal voorbeelden geïllustreerd (zie kader).

In een circulaire economie is het van belang dat er afzet is van secundaire materialen die veilig zijn voor milieu en volksgezondheid.

• Lokale effecten van het toepassen van secundaire bouwstoffen zijn ter beoordeling van het lokale gezag. Bevoegde gezagen kunnen als maatwerk lokale regelgeving maken waarin zij beperkingen opleggen aan het gebruik van secundaire bouwstoffen.
  Lokale overheden moeten zich hierbij wel conformeren aan nationale regelgeving. De kwaliteitseisen voor bouwstoffen in het Besluit activiteiten leefomgeving, het Besluit bodemkwaliteit en de Regeling bodemkwaliteit 2022 zijn er voor de bescherming van het milieu. Ze bieden een voldoende generiek beschermingsniveau. Daarom is maatwerk alleen aan de orde in specifieke situaties waar bijzondere bescherming nodig is.
  Een generieke beperking voor gebruik van secundaire materialen die voldoen aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 (bouwstoffen) of van een bij de toepassing passende kwaliteitsklasse (grond) past hier niet bij. Die belemmert de noodzakelijke afzet van secundair materiaal en leidt bovendien tot een ongelijk speelveld binnen Nederland.
• Voor opgewerkte AVI-bodemas die niet voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 is zowel [1] opwerken tot vulstof voor of inzet als granulaat/toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen als [2] immobilisatie tot een vormgegeven bouwstof niet toegestaan (zie paragraaf 3.2.1 Voorkomen van risico’s voor milieu en volksgezondheid). Marktpartijen hebben echter enige tijd nodig om alle bodemas te kunnen reinigen tot een kwaliteit die voldoet aan deze kwaliteitseisen. Ook is immobilisatie nu een belangrijke afzetroute en kost het enige tijd om voldoende alternatieven te vinden. Om die reden is specifiek voor immobilisatie van AVI-bodemas die niet voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 een overgangstermijn opgenomen in paragraaf 4 Toetsingskaders CMP. Hierbij wordt uitgegaan van een overgangstermijn van 2 jaar.
• Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) is het proces waarbij bij inkoop van producten, diensten en werken door bedrijven, overheden en andere organisaties structureel rekening wordt gehouden met sociale, ecologische en economische impact. Door het inkoopvolume kan MVI door de overheid een krachtig instrument zijn om de markt voor bepaalde recyclaten te vergroten.
  Circulair inkopen is een concrete invulling of onderdeel van MVI, gericht op het minimaliseren van grondstofgebruik en het sluiten van kringlopen. Bij circulair inkopen borgt de inkopende partij dat de producten of materialen aan het einde van de levens- of gebruiksduur weer optimaal in een nieuwe cyclus worden ingezet. Cruciaal hierbij is waardebehoud van producten en materialen: waardevernietiging door recycling van het oorspronkelijke functionele materiaal in een niet gelijke of vergelijkbare toepassing moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Door middel van MVI worden leveranciers aangemoedigd en/of uitgenodigd om zo duurzaam mogelijke producten en diensten te leveren. In onderstaande kader een voorbeeld hoe het gebruik van recyclaat wordt meegewogen bij aanbestedingen van bouwprojecten.

Hieronder worden de toetsingskaders voor dit onderwerp uiteengezet. Voor immobilisaat, vulstof of toeslagmateriaal gelden onderstaande toetsingskaders voor vergunningen.

1. Voor vergunnen van mengen ten behoeve van de productie van of inzet in een vormgegeven bouwstof van afvalstoffen die zelf niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen van de Regeling bodemkwaliteit 2022 met-niet afvalstoffen wordt in ieder geval ook getoetst aan het toetsingskader uit Mengen van afvalstoffen van het CMP. Het betreft dan beperkingen die volgen uit de aanwezigheid van [1] gereguleerde POP-stoffen, [2] PBT of zPzB in een gehalte hoger dan 0,1% of [3] stoffen die leiden tot de kwalificatie als gevaarlijk afval.
2. Vergunnen van mengen ten behoeve van de productie van of inzet in een vormgegeven bouwstof van afvalstoffen die zelf niet voldoen aan de kwaliteitskwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen van de Regeling bodemkwaliteit 2022 met niet-afvalstoffen is niet toegestaan wanneer de minimumstandaard nuttige toepassing, waaronder productie van een bouwstof al dan niet via immobilisatie, voor die afvalstof expliciet uitsluit.
3. Vergunningen voor het mengen van AVI-bodemas met niet-afvalstoffen met als doel de productie van vulstof voor of inzet als granulaat in vormgegeven bouwstoffen worden niet verleend wanneer de AVI-bodemas niet voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022.
   • Voor gebruik van AVI-bodemas als vul- of granulaat/toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen gaat dit direct met inwerkingtreden van het CMP in (zie ook het Afvalplan assen van AVI’s en het Ketenplan beton van het CMP).
   • Vergunningen voor het mengen van AVI-bodemas met niet-afvalstoffen met als doel de bodemas als immobilisaat in te zetten worden verleend met een maximale geldigheidsduur tot de dag dat het CMP twee jaar in werking is.

   Beide beperkingen gelden niet voor gereinigde AVI-bodemas die voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022.

4. Vergunningen voor het mengen afvalstoffen met niet-afvalstoffen met als doel de productie van vormgegeven bouwstoffen worden niet verleend voor: 
   
   • residu van extractief reinigen van grond, zeefzand, steenachtig materiaal of baggerspecie,
   • residu van het opwerken van AVI-bodemas, verpakkingsglas of grotendeels (>50 gewichtsprocent) uit metalen bestaande vaste afvalstoffen,
   • ONO-filterkoek,
   • rookgasreinigingsresidu,
   • actief kool,
   • bepaalde kwikhoudende afvalstoffen,
   • PAK-rijke en asbesthoudende afvalstoffen en
   • grond of baggerspecie die bepaalde organische verontreinigingen bevat in een hoeveelheid van meer dan 120% van de referentiewaarde kwaliteitsklasse 'Industrie'.

   Zie de betreffende afvalplannen voor details.

5. Vergunningen voor het mengen van andere dan in punt 4 genoemde afvalstoffen met niet-afvalstoffen met als doel gebruik van deze afvalstoffen als vul- of toeslagmateriaal in vormgegeven bouwstoffen worden uitsluitend verleend wanneer cumulatief:
   1. De inzet draagt bij aan de voor het product en zijn functie noodzakelijke eigenschappen;
      Dit betekent dat het inzetten van de afvalstof dus bij moet dragen aan de voor de betreffende bouwstof en beoogde inzet daarvan noodzakelijke eigenschappen als druksterkte, vormvastheid etc.
   2. Door de inzet van de afvalstof wordt de inzet van primaire grondstoffen die anders zouden zijn gebruikt om het product de betreffende eigenschappen te geven verminderd;
   3. Bijmenging van de afvalstof blijft beperkt tot functionele hoeveelheden;
      Dit betekent dat bij het proces maximaal zoveel materiaal wordt gebruikt als nodig voor een goede werking van het product – toepassen van meer afvalstof dan nodig is om de geproduceerde bouwstof aan de kwaliteitseisen te laten voldoen is niet toegestaan.
   4. Bij het proces ontstaan geen ongewenste reacties tussen de verschillende afvalstoffen en gebruikte materialen; en
   5. Het product dat het resultaat is van het mengen voldoet aan de geldende kwaliteitseisen om als bouwstof te worden toegepast.
6. Punt 5 geldt niet voor afvalstoffen die voldoen aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit het de Regeling bodemkwaliteit 2022.
7. Vergunningen voor het immobiliseren van andere dan in punt 4 genoemde afvalstoffen die zelf niet voldoen aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 tot vormgegeven bouwstoffen mogen alleen worden verleend wanneer dat op basis van de toetsing aan de algemene toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen (zie punten A t/m D onder Figuur 1) niet is verboden.
8. Bij lokale regelgeving met beperkingen aan het gebruik van secundaire bouwstoffen nemen bevoegde gezagen geen generieke beperkingen op voor materiaal dat voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022. Lokale regelgeving waarin dit wel gebeurt wordt binnen een jaar na inwerkingtreding van het CMP aangepast.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

In het CMP is een verplichting opgenomen voor het reinigen van AVI-bodemas tot materiaal dat voldoet aan de kwaliteitseisen voor niet-vormgegeven bouwstoffen uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 (Afvalplan assen van AVI’s). Ook zijn beperkingen opgenomen voor het toepassen in/als vormgegeven bouwstof van AVI-bodemas die niet aan deze kwaliteitseisen voldoet (dit hoofdstuk van het CMP). Overwogen wordt om dit bij toekomstige wijzigingen van het CMP ook voor andere afvalstoffen te gaan doen. Hierbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan reinigbare grond, reinigbaar straalgrit, zeefzand en staalslakken. Voor die afvalstoffen wordt eerst nog beter in kaart gebracht in welke mate sprake is van reinigbaarheid en tot hoeveel te storten niet reinigbare partijen en reinigingsresiduen dit kan leiden.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.

Bekijk voor meer informatie:

• RoyalHaskoningDHV (2021). Feitenonderzoek Immobilisaten.
• MER dat voor het CMP is opgesteld (pdf, 12 MB)
• Twee ILT-signaalrapportages over bodemas (2019 en 2022)
  1. Analyse risico's in de keten van bodemas
  2. Milieurisico’s bodemas verschuiven naar een andere afzetmarkt

• Brief aan de Tweede Kamer van 11 december 2018 over de Visie op duurzaam hergebruik van grond.