Sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden
Dit afvalplan geeft het toetsingskader waar bevoegd gezag rekening mee moet houden bij het verlenen van vergunningen voor afvalverwerking en het grensoverschrijdend transport van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden (verder: sterk verontreinigd afvalwater).
Leeswijzer
Het eerste deel van dit plan bevat de toetsingskaders voor het vergunnen van de verwerking van en het grensoverschrijdend transport van sterk verontreinigd afvalwater. Bevoegde gezagen moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met deze toetsingskaders.
Het tweede deel van dit plan geeft toelichting op de toetsingskaders in het eerste deel. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport van deze afvalstoffen.
Aan het einde is beschreven wat de toekomstplannen zijn voor de toetsingskaders van dit afvalplan. Kijk voor meer informatie over de verschillende ketenplannen en afvalplannen bij Materialen.
Toetsingskaders
Dit deel van het plan beschrijft hoe bedrijven sterk verontreinigd afvalwater moeten verwerken en wat daarbij de aandachtspunten zijn. Het bevat het toetsingskader voor het bevoegd gezag voor het vergunnen van het verwerken van deze afvalstoffen en het toetsingskader voor het toestaan van grensoverschrijdend transport door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bevoegde instanties moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met het CMP en dus met deze toetsingskaders (artikel 10.14 van de Wet milieubeheer).
De primaire doelgroepen waarvoor dit plan geschreven is, zijn zowel de bedrijven die deze afvalstoffen verwerken of grensoverschrijdend transporteren als het bevoegd gezag dat voor deze activiteiten toestemming moet verlenen. Die toestemming wordt verleend in een omgevingsvergunning voor het verwerken van de afvalstoffen of met een beschikking op een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport. Voor de omgevingsvergunning zijn gemeenten en provincies het bevoegd gezag (namens hen vaak een omgevingsdienst). Voor de beschikking op de kennisgeving is dat de minister (namens de minister de ILT).
Omdat dit deel primair geschreven is voor afvalverwerkende bedrijven en het bevoegd gezag, worden specifieke technische en juridische termen gebruikt. Voor het lezen van dit deel is daarom een bepaalde mate van kennis over de afvalwetgeving, het proces van vergunningverlening en de regels voor grensoverschrijdend transport vereist. Voor lezers die niet tot de primaire doelgroep behoren en toch meer informatie over het verwerken van deze afvalstof willen lezen, zijn met name de paragrafen met toelichting interessant (paragraaf 4 en verder).
1. Afbakening toetsingskaders
Bij het lozen van afvalwaterstromen of baden moet het bevoegd gezag toetsen of de lozing gelet op Wet- en regelgeving en toepassen van BBT acceptabel is. Vervolgens moet vastgesteld worden welke voor- en/of nabehandelingstechnieken noodzakelijk zijn gelet op de gevolgen voor het zuiveringstechnische werk en voor het ontvangende watersysteem (Emissie/immissie-toets). Deze beoordeling valt buiten het toetsingskader van het CMP. Dit afvalplan heeft alleen betrekking op het verwerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden voorafgaand aan het lozen. Daarmee is dus niet gezegd dat afvalstromen die niet onder dit plan vallen of die zijn voorbehandeld, geloosd mogen worden. Het bevoegd gezag moet immers altijd beoordelen of lozen acceptabel is.
De bepalingen van dit afvalplan gelden voor de volgende afvalstoffen:
| Afvalstoffen | Toelichting |
|---|---|
| Metaalhoudende afvalwaterstromen |
Dit zijn afvalwaterstromen en baden (vloeibare afvalstoffen, zoals zuren en basen) met metalen. Deze afvalwaterstromen en baden kunnen zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) bevatten zoals kwik, lood, cadmium en nikkelverbindingen. Deze afvalwaterstromen en baden bevatten tenminste de volgende stoffen en concentraties in water:
|
| Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn |
Dit zijn afvalwaterstromen en baden met PCB’s, dioxines (‘dirty 17’), bestrijdingsmiddelen, organotinverbindingen en/of gebromeerde difenylethers in concentraties die tenminste gelijk zijn aan de rapportagegrens. Wanneer deze stoffen aantoonbaar aanwezig zijn in het afvalwater of bad mag lozing niet plaatsvinden. |
| Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen |
Dit zijn afvalwaterstromen en baden, al dan niet metaalhoudend, met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS, niet zijnde afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn. Indien in afvalwaterstromen of baden uitsluitend snel afbreekbare stoffen voorkomen, dan is geen sprake van “niet snel afbreekbare afvalwaterstromen”. Een stof is snel afbreekbaar als:
Van ‘niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS' is in dit afvalplan sprake als de concentratie voor een organische ZZS ≥ 0,1 mg/l. |
| Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen |
De in deze afvalwaterstromen en baden voorkomende organische verontreinigingen hebben als kenmerk dat zij in een waterzuivering niet of nauwelijks worden verwijderd en/of het reinigingsproces negatief beïnvloeden. Deze afvalwaterstromen kunnen al dan niet metaalhoudend zijn. Van “overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen’ is in dit afvalplan sprake als de concentratiegrenswaarde voor adsorbeerbare organische halogeenverbindingen (uitgedrukt als AOX) ≥ 15 mg/l. |
Zie ook paragraaf 4 Toelichting op de afbakening. Onderdeel daarvan is een overzicht van afvalstoffen die lijken op de afvalstoffen van dit afvalplan, maar vallen onder andere afval- of ketenplannen.
Uitleg van de verschillende soorten afvalwaterstromen en baden genoemd in dit afvalplan
In de volgende paragrafen van dit plan worden onderstaande omschrijvingen van afvalwaterstromen en baden gebruikt. Een juiste afbakening van deze omschrijvingen is van belang voor een juiste interpretatie van de tekst van dit afvalplan en in het bijzonder de minimumstandaard in paragraaf 2.2.
Metaalhoudende afvalwaterstromen:
Deze afvalwaterstromen en baden bevatten tenminste de volgende stoffen en concentraties in water:
- som metalen (arseen, chroom, kobalt, koper, molybdeen, lood, nikkel, tin, vanadium en zink) ≥ 25 mg/l; en/of
- cyanide (vrij cyanide) ≥ 1 mg/l; en/of
- zeswaardig chroom ≥ 0,1 mg/l; en/of
- cadmium ≥ 0,1 mg/l; en/of
- kwik ≥ 0,01 mg/l.
Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn:
Dit zijn afvalwaterstromen en baden met PCB’s, dioxines (‘dirty 17’), bestrijdingsmiddelen, organotinverbindingen en/of gebromeerde difenylethers in concentraties die tenminste gelijk zijn aan de rapportagegrens.
Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS:
Dit zijn afvalwaterstromen en baden, al dan niet metaalhoudend, met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS, niet zijnde afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.
Indien in afvalwaterstromen of baden uitsluitend snel afbreekbare stoffen voorkomen, dan is geen sprake van “niet snel afbreekbare afvalwaterstromen”. Een stof is snel afbreekbaar als:
- wordt voldaan aan de criteria van ready biodegradable (70% van de stof is afgebroken binnen 28 dagen conform OECD-301 testen; stoffen die in de zogenaamde inherenty testen (OECD-302 testen) afbreekbaar zijn, hoeven dat in screeningstesten (OECD-301) niet per se te zijn); èn
- TOC/BZV5- verhouding <4/3; èn
- stoffen bij verwerking op de zuivering geen respiratieremming veroorzaken.
Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen:
Van “overige afvalwaterstromen en baden met gehalogeneerde, organische verontreinigingen” is sprake als de concentratiegrenswaarde voor adsorbeerbare organische halogeenverbindingen (uitgedrukt als AOX) ≥ 15 mg/l.
Afvalwaterstromen met organische verontreinigingen:
Dit zijn de afvalwaterstromen en baden waarvoor minimumstandaard b van dit afvalplan geldt. Hieronder vallen:
- Afvalwaterstromen en baden met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn;
- Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen en baden met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen;
- Overige afvalwaterstromen en baden met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.
2. Toetsingskader hoogwaardig verwerken
Om materialen beschikbaar te houden voor de economie is het van belang om afvalstoffen zo hoogwaardig mogelijk te verwerken. Voor hoogwaardige verwerking of vanuit de zorg voor mens en milieu is het soms nodig om verontreinigingen af te scheiden of afvalstoffen integraal te verwijderen. Voor de gewenste verwerking kan het noodzakelijk zijn om afvalstoffen gescheiden te houden. Onderstaande paragrafen gaan in op de volgende aspecten die van belang zijn het bij het vergunnen van het verwerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden:
- mengen van afvalstoffen (paragraaf 2.1)
- de minimumstandaard (paragraaf 2.2)
2.1 Mengen van afvalstoffen
Mengen is in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als een milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is. Het gaat zowel over het mengen van afvalstoffen onderling als over het mengen met niet-afvalstoffen. Ook bij het samenvoegen binnen één afvalcategorie kan sprake zijn van mengen en kan een vergunningplicht gelden.
De Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB) is een hulpmiddel om na te gaan of voor het mengen een vergunning is vereist.
2.1.1 De afvalcategorieën
De afvalcategorieën uit bijlage II van Bal vormen de basis voor het gescheiden houden van afval en voor de vergunningplicht voor het mengen van afvalstoffen. Correct gescheiden houden van afvalstoffen waarborgt een latere (hoogwaardige) verwerking volgens de minimumstandaard. De minimumstandaard is daarom de basis voor de indeling in deze categorieën.
Onderstaande tabel verduidelijkt welke afvalstoffen onder welke afvalcategorie vallen.
| Nr. | ga/nga* | Afvalcategorie Bal | Afvalstoffen die hieronder vallen |
|---|---|---|---|
| 76A en 76B | Respectievelijk ga en nga |
Afvalwaterstromen en baden die gevaarlijke (resp. geen gevaarlijke) afvalstoffen zijn waarvan de concentratie opgeloste stoffen in water voor een of meer van de volgende gevallen ten minste de daarbij aangegeven waarde heeft:
|
Metaalhoudende afvalwaterstromen (zie de afbakening in paragraaf 1) |
| 77A en 77B | Respectievelijk ga en nga |
Afvalwaterstromen en baden die gevaarlijke (resp. geen gevaarlijke) afvalstoffen zijn:
|
Hieronder vallen:
|
| * De aanduiding ‘ga’ (gevaarlijk afval) betekent dat een afvalstof alleen in de categorie valt als de afvalstof eigenschappen bezit als bedoeld in bijlage III bij de kaderrichtlijn afvalstoffen. Bij de aanduiding ‘nga’ (niet-gevaarlijk afval) valt een afvalstof alleen in de categorie als de afvalstof deze eigenschappen niet bezit. | |||
De wettelijke regels over hoe deze bedrijven hun afvalstoffen gescheiden moeten houden staan in paragraaf 5.1.1 Gescheiden houden van afvalstoffen.
2.1.2 Vergunnen van mengen
Het bevoegd gezag toetst een vergunningaanvraag voor het mengen aan Mengen van afvalstoffen en de daarin opgenomen toetsingskaders.
Dit plan bevat voor sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden de volgende specifieke bepalingen waarmee het bevoegd gezag in afwijking van de algemene toetsingskaders rekening moet houden:
| Cat. Bal. | Vergunnen van mengen in relatie tot de afvalcategorieën |
|---|---|
| 76A, 76B, 77A, 77B | Het bevoegd gezag kan in aanvulling op Mengen van afvalstoffen geen vergunning verlenen voor het verlagen van de concentraties van stoffen tot de in de afvalcategorie 76 of 77 genoemde concentratiegrenswaarden of lager door mengen of verdunnen van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden. |
De Toelichting op mengen van afvalstoffen in paragraaf 5.1.2 geeft aan wat zowel de wetgeving als de toetsingskaders van het CMP concreet betekenen voor het vergunnen van het mengen van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden.
2.2 Minimumstandaard
Het verwerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden moet plaatsvinden in overeenstemming met onderstaande minimumstandaard(en). Dit betekent dat het bevoegd gezag ook voor hoogwaardiger vormen van verwerken vergunning kan verlenen, tenzij de minimumstandaard hiervoor specifieke beperkingen bevat.
Het bevoegd gezag kan alleen vergunning verlenen voor het verwerken van de afvalstoffen op een manier die laagwaardiger is dan de minimumstandaard als sprake is van uitzonderingsgevallen, zoals bijvoorbeeld bij calamiteiten of de aanwezigheid van bepaalde ZZS. Zie ook de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).
Het is niet toegestaan om te mengen of te verdunnen met als doel onder de in De afbakening genoemde concentratiegrenswaarden uit te komen. Het is wel toegestaan om de in de afbakening genoemde verontreinigingen te verwijderen tot onder de concentratiegrenswaarden door middel van een voorbehandeling van de gescheiden gehouden partijen.
De volgende minimumstandaarden gelden voor het verwerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden:
| Deelstroom | Afvalstof | Minimumstandaard | |
|---|---|---|---|
| a | Metaalhoudende afvalwaterstromen* | Concentratie en afscheiden van de metalen (arseen, chroom, kobalt, koper, molybdeen, lood, nikkel, tin, vanadium, zink, cadmium en kwik) die de in paragraaf 1 vermelde concentratiegrenswaarden overschrijden, door ontgiften, neutraliseren en ontwateren tot concentraties die lager zijn dan de concentratiegrenswaarden, zodat:
Nuttige toepassing is uitsluitend toegestaan indien is voldaan aan alle onderstaande voorwaarden:
|
|
| b | Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.* Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen.* Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.* |
Verwijderen door verbranden. Ook toegestaan is inzet ter vervanging van schoon water bij thermische immobilisatie van afvalstoffen, onder voorwaarde dat het immobilisaat wordt gestort. Indien als voorbewerking de organische fractie wordt afgescheiden, moet voldaan worden aan alle onderstaande voorwaarden:
De volgende verwerkingsvormen zijn expliciet niet toegestaan:
|
|
| * Zie de uitleg van de begrippen in het infokader in paragraaf 1. ** In een ONO-installatie worden metaalhoudende afvalwaterstromen ontgift, geneutraliseerd en ontwaterd. Per stap kunnen verschillende technieken worden ingezet:
|
|||
Wat bovenstaande minimumstandaard(en) betekenen in relatie tot hoogwaardige verwerking staat beschreven in paragraaf 5.2 Toelichting op de minimumstandaard.
Afvalstoffen met bepaalde ZZS
Bovenstaande minimumstandaard houdt rekening met de aanwezigheid van ZZS die vaak voorkomen in sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden. Het kan zijn dat ook andere ZZS in de afvalstof zitten. Zowel de beschreven wetgeving over, als de toetsingskaders voor Mengen van afvalstoffen en ZZS en overige zorgstoffen kunnen beperkingen stellen aan het verwerken van afvalstoffen met ZZS. Bij het beoordelen of een verwerking kan worden vergund, betrekt het bevoegd gezag ook deze onderwerpen. In paragraaf 5.3 ZZS en overige zorgstoffen staat meer informatie en een overzicht van ZZS die in de afvalstof aanwezig kunnen zijn.
3. Toetsingskader grensoverschrijdend transport
Onderstaand toetsingskader is gebaseerd op Grensoverschrijdend transport. Daarin staat het algemene toetsingskader, de bezwaargronden en de bijbehorende procedures voor het grensoverschrijdend transport (verder: overbrenging) van afvalstoffen vanuit of naar Nederland die de ILT hanteert in het kader van de Europese verordening voor de overbrenging van afvalstoffen (EVOA).
In dit afvalplan is bovenstaande uitgewerkt tot een specifiek toetsingskader voor het beoordelen of het overbrengen van afvalstof is toegestaan. Indien dit specifieke toetsingskader afwijkt van het bepaalde in 'Grensoverschrijdend transport', dan gaat het toetsingskader van dit afvalplan voor.
Op 20 mei 2024 is de gewijzigde Verordening (EU) 2024/1157 in werking getreden. De gewijzigde EVOA (hierna nEVOA) treedt gefaseerd in werking. Tot 20 mei 2026 zijn de bepalingen van Verordening (EU) 1013/2006 nog van toepassing op het overbrengen van afval. In Grensoverschrijdend transport wordt hier verder op ingegaan. Wanneer het daar specifiek gaat over bepalingen uit de gewijzigde EVOA, is dit aangeduid met ‘nEVOA’. In de overige gevallen staat er enkel ‘EVOA’. Als de oude en nieuwe bepalingen dezelfde zijn maar bijvoorbeeld de artikelen anders genummerd zijn, dan is het artikel uit de gewijzigde EVOA als uitgangspunt genomen en het artikel uit de nog niet gewijzigde EVOA tussen haakjes gezet.
Mate van nuttige toepassing / elke mate van storten of anderszins verwijderen
Wanneer in onderstaande tekst wordt gesproken over ‘de mate van nuttige toepassing’ heeft dat betrekking op de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden. Dit geldt ook voor de zinsnede ‘elke mate van storten of anderszins verwijderen’. Ook dan gaat het over de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden.
Paragraaf 4.2.2 Mate van nuttige toepassing van 'Grensoverschrijdend transport' bevat het toetsingskader voor het bepalen wanneer de mate van nuttige toepassing de overbrenging niet rechtvaardigt indien voor een afvalstof de haalbare mate van nuttige toepassing niet is gedefinieerd in het keten- of afvalplan.
Afvalstoffen met bepaalde ZZS
Als in de afvalstoffen die worden overgebracht ZZS voorkomen, kan het nodig zijn om van onderstaande toetsingskader af te wijken. Bijvoorbeeld als er POP’s inzitten waardoor de POP-verordening beperkingen stelt aan het verwerken. Paragraaf 5.3 ZZS en overige zorgstoffen van dit plan geeft een overzicht van ZZS die in de afvalstof aanwezig kunnen zijn. In ZZS en overige zorgstoffen staat een overzicht van de wetgeving rond het verwerken van afvalstoffen met ZZS en staan toetsingskaders wanneer een verwerking doelmatig is. Dit kan ook van belang zijn bij het beoordelen van een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport.
Reikwijdte van het toetsingskader, bezwaargronden en voorwaarden
Onderstaand toetsingskader geldt voor alle deelstromen van afvalwaterstromen zoals benoemd in de minimumstandaard van dit afvalplan. Waar nodig benoemt het toetsingskader bepaalde deelstromen afzonderlijk, omdat daarvoor afwijkende bepalingen of voorwaarden gelden.
Het toetsingskader geldt voor de volgende overbrengingen:
- het overbrengen van afval binnen de Europese Unie, en
- invoer van buiten de Europese Unie en uitvoer naar buiten de Europese Unie, tenzij toetsing aan de EVOA al direct leidt tot bezwaar, zie paragraaf 3.3.1 Verbodsbepalingen in 'Grensoverschrijdend transport'.
Het toetsingskader geeft aan wanneer een overbrenging niet is toegestaan en of er specifieke bepalingen gelden. In alle overige gevallen is de overbrenging wel toegestaan. In de eerste tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor nuttige toepassing’ (artikel 12 EVOA). In de tweede tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor verwijderen’ (artikel 11 EVOA). Voor het overbrengen voor verwijderen geldt vanaf 21 mei 2026 dat artikel 11 nEVOA van toepassing is. Vanaf deze datum verlenen de bevoegde autoriteiten van verzending en van bestemming geen toestemming voor een overbrenging voor verwijderen, tenzij aan alle voorwaarden uit artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA is voldaan. Zie ook Grensoverschrijdend transport.
| Nuttige toepassing waarvoor de overbrenging niet is toegestaan | Specifieke bepalingen en bezwaargronden |
|---|---|
| Voorbereiden voor hergebruik | Gezien de aard en/of samenstelling van deze afvalstof is hergebruik geen reële optie. |
| (Voorlopige nuttige toepassing gevolgd door) recycling en andere nuttige toepassing voor deelstroom a | Als de mate van nuttige toepassing de overbrenging niet rechtvaardigt. Dit is voor afvalstoffen van deelstroom a het geval wanneer een niet redelijk deel van de overgebrachte afvalstof wordt gestort of anderszins verwijderd (bezwaargronden 12 lid 1 onder b en i nEVOA (artikel 12 lid 1 onder g EVOA)). |
| (Voorlopige nuttige toepassing gevolgd door) recycling en andere nuttige toepassing voor deelstroom b | Tenzij geen sprake is van diffuse verspreiding van metalen en organische verontreinigingen worden vernietigd (bezwaargrond artikel 12 lid 1 onder a, b en eventueel c nEVOA (artikel 12 lid 1 onder a en bij overbrenging naar Nederland artikel 12 lid 1 onder c (indien regelgeving van toepassing is) en artikel 12 onder k EVOA)). |
| Verwijderen waarvoor de overbrenging niet is toegestaan | Specifieke bepalingen en bezwaargronden |
|---|---|
| Verbranden als vorm van verwijderen voor deelstroom a | Omdat dit leidt tot verspreiding van de metalen bij nuttige toepassing van de bodemassen; en
|
| Verbranden als vorm van verwijderen voor deelstroom b | Als de verwerking resulteert in een te storten fractie op grond van nationale zelfvoorziening; en bij overbrenging naar Nederland op grond van nationale wettelijke bepalingen als er een deel wordt gestort (omdat niet voldaan is aan de voorwaarden van artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA (bezwaargrond artikel 11 lid 1 onder a en b EVOA)). |
| Andere vormen van (voorlopig) verwijderen anders dan verbranden als vorm van verwijderen of storten |
Als de verwerking resulteert in een te storten fractie op grond van nationale zelfvoorziening; en bij overbrenging naar Nederland op grond van nationale wettelijke bepalingen als er een deel wordt gestort.
|
| Storten |
Omdat hoogwaardiger verwerken mogelijk is, en
|
Toelichting
Dit deel van het plan geeft toelichting op de toetsingskaders. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport.
Het gehele plan, en dus ook deze toelichting, gaat over afvalstoffen. Daarom is ook de vraag belangrijk wanneer sprake is van een afvalstof of niet. In paragraaf 6.1 Afvalstof of niet-afvalstof staat hierover specifieke informatie.
4. Toelichting op de afbakening
Dit afvalplan heeft betrekking op in het afvalstadium geraakte afvalwaterstromen:
- die zodanig verontreinigd zijn dat emissie naar het water en/of diffuse verspreiding in het milieu zoveel mogelijk voorkomen moet worden; en
- waar geen ander afvalplan op toeziet.
Met afvalwaterstromen worden afvalwaterstromen en baden bedoeld zoals zuren, basen en andere vloeibare afvalstoffen. De afvalwaterstromen kunnen vrijkomen in de metaalelektro-industrie, de basismetaalindustrie, de chemische industrie, bij afvalbeheerinstallaties en in laboratoria. Het kan ook gaan om de waterfractie die een bedrijf afscheidt uit een slib.
Dit afvalplan maakt onderscheid in:
- metaalhoudende afvalwaterstromen;
- afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn;
- niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen. Deze kunnen al dan niet metaalhoudend zijn.
- overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen, al dan niet metaalhoudend.
In de afbakening (paragraaf 1) staan voor de afvalwaterstromen I, II en IV specifieke verontreinigingen en bijbehorende concentratiegrenswaarden. Deze gegevens zijn grotendeels gebaseerd op de CIW/CUWVO-nota’s 'Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen' en Afvalwaterproblematiek bij oppervlaktebehandeling van materialen (waarbij EOX is vervangen door AOX). De eerste nota is aangewezen als BBT-document. Het gestelde in de tweede nota is ook nog geschikt om als uitgangspunt te nemen.
De concentratiegrenswaarden van dit afvalplan impliceren niet dat lozen mag
De genoemde concentratiegrenswaarden in de afbakening geven aan in welke gevallen dit afvalplan van toepassing is. Uit de afbakening mag een bedrijf niet concluderen dat afvalwaterstromen die niet onder dit afvalplan vallen altijd verwerkt kunnen worden in een waterzuivering (fysisch/chemische en biologische zuivering) gevolgd door lozen.
Ook bij lagere concentraties kan onvoldoende afscheiding van stoffen in een waterzuivering plaatsvinden, waardoor het lozen schadelijke gevolgen voor het milieu heeft. Meestal gaat het dan om het lozen van niet-snel-afbreekbare stoffen. Het bevoegd gezag toetst of de lozing gelet op Wet- en regelgeving en toepassen BBT acceptabel is. Vervolgens moet vastgesteld worden welke voor- en/of nabehandelingstechnieken noodzakelijk zijn gelet op de gevolgen voor het zuiveringstechnische werk en voor het ontvangende watersysteem (Emissie/immissie-toets). Ook bij concentraties lager dan de genoemde concentratiegrenswaarden kan het nodig zijn dat bedrijven naast fysisch/chemische en biologische zuivering het afvalwater ook moeten voor- of nabehandelen. Bijvoorbeeld door zandfiltratie, actief kool behandeling, UV/ozonisatie, chemische oxidatie, precipitatie of indampen. Het beoordelen of het lozen acceptabel is, valt buiten het toetsingskader van het CMP.
Een schematische weergave van de beoordeling van de afvalwaterstromen die onder dit afvalplan vallen, ziet als volgt uit:
Uitgeschreven tekst bij figuur 1
Stroomschema voor de beoordeling van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden in het kader van het CMP. Het schema begint met de vraag:
Sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden?
- Nee: ander afval of ketenplan van toepassing of CMP niet van toepassing.
- Ja: ga door naar de volgende vraag.
Betreft de verwerking het verlagen van de concentraties door mengen of verdunnen tot onder de concentratiegrenswaarden?
- Ja: niet toegestaan.
- Nee: ga door naar de beoordeling van de samenstelling.
Bevat de afvalwaterstroom:
Som metalen (As, Cr, Co, Cu, Mo, Pb, Ni, Sn, Vn, Zn) ≥ 25 mg/l; en/of
Cyanide (vrij) ≥ 1 mg/l; en/of
Cr VI ≥ 0,1 mg/l; en/of
Cd ≥ 0,1 mg/l; en/of
Hg ≥ 0,01 mg/l?
- Nee: verwerken door ONO (onder voorwaarden) tot onder de concentratiegrenswaarden.
- Ja: nuttige toepassing van metalen onder de verwerkingsvoorwaarden: geen onaanvaardbare risico’s op blootstelling van mens en milieu aan ZZS én metalen worden geconcentreerd en afgescheiden tot onder grenswaarden.
En/of bevat de afvalwaterstroom organische verontreinigingen?
Drie mogelijkheden:
- Stoffen zijn niet aantoonbaar aanwezig; en/of
- Het is een niet snel afbreekbare afvalwaterstroom met organische ZZS ≥ 0,1 mg/l; en/of
- Het is een afvalwaterstroom met gehalogeneerde, organische verontreinigingen (AOX ≥ 15 mg/l).
- Nee: verbranden, al dan niet na afscheiden van de organische fractie.
Voorwaarden van verwerking gericht op afscheiden organische fractie:- Organische ZZS of AOX zitten in waterfractie onder de concentratiegrenswaarde; én
- Stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn, zitten onder de rapportagegrens; én
- Organische fractie is verwijderd in een afvalverbrandingsinstallatie.
- Ja: inzet ter vervanging van schoon water bij thermische immobilisatie van afvalstoffen. Voorwaarde: het immobilisaat wordt gestort.
Slotopmerking in een kader onderaan het gehele stroomschema:
Bij lozing wordt altijd getoetst of deze volgens wet- en regelgeving en BBT acceptabel is. Ook wordt beoordeeld welke voorzuiverings- of nabewerkingsmaatregelen nodig zijn vanwege de emissie/immissietoets. Deze lozingstoets valt buiten het CMP.
Afvalstof, afvalwater en het lozen op het vuilwaterriool
Afvalwater is een afvalstof in de zin van de Wet milieubeheer (Wm). Als afvalwater via een openbaar vuilwaterriool wordt afgevoerd, dan blijft het water een afvalstof maar is de afvalstoffenwetgeving niet (meer) van toepassing (artikel 10.31 Wm). In dat geval gelden de regels voor afvalwater. Deze regels zijn te vinden in de Omgevingswet en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). In artikel 3.16 van dit besluit staat dat de gemeente zorgdraagt voor de aanleg, het beheer en het onderhoud van een openbaar vuilwaterriool.
Voor het beoordelen of het verwerken, zuiveren of lozen van afvalwater vergund kan worden, is de voorkeursvolgorde voor afvalwater van belang. Deze voorkeursvolgorde staat in artikel 10.29a van de Wm. Deze verschilt van de voorkeursvolgorde (afvalhiërarchie) voor afvalstoffen. Die staat in artikel 10.4 Wm en geldt in beginsel ook voor het verwerken van vloeibare afvalstoffen, maar is niet goed toepasbaar op het beheer van afvalwater. Om de kans op ongewilde emissies van stoffen naar het milieu te verminderen, is daarom voor verschillende soorten afvalwater een specifieke voorkeursvolgorde bepaald. Deze voorkeursvolgorde voor afvalwater stelt dat het belangrijk is om het ontstaan van afvalwater te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken. Dat geldt voor zowel de hoeveelheid water als de mate van vervuiling.
Vloeibare afvalstoffen zijn geen afvalwaterstromen. Voor het verwerken van vloeibare afvalstoffen en voor het op een andere manier dan lozen verwijderen van afvalstoffen, is de afvalstoffenwetgeving en artikel 10.4 Wm onverkort van toepassing.
De onderdelen a, b en e van de voorkeursvolgorde voor afvalwater (10.29a Wm) zijn gericht op preventie en hergebruik. Deze onderdelen zullen bij het verlenen van een omgevingsvergunning primair door het bevoegd gezag voor de milieubelastende activiteit worden betrokken in de beoordeling. Daarbij moet het bevoegd gezag ook rekening houden met de gevolgen voor de overige emissies vanuit het bedrijf als het lozen van afvalwater niet meer is toegestaan. Ook moet het bevoegd gezag rekening houden met de minimumstandaard die in het CMP is opgenomen. Deze zaken neemt het bevoegd gezag mee bij de integrale afweging van passende preventieve maatregelen en beste beschikbare technieken.
Metaalhoudende afvalwaterstromen
Het afvalplan heeft betrekking op metaalhoudende afvalwaterstromen. In paragraaf 1 Afbakening staat wat wordt bedoeld met “metaalhoudend”. Als de metaalconcentratie in de afvalwaterstromen lager is dan de in de afbakening genoemde concentratiegrenswaarde dan is dit afvalplan niet van toepassing, tenzij de in deze paragraaf onder II, III of IV genoemde verontreinigingen voorkomen in de metaalhoudende afvalwaterstromen of baden.
Bijlage 4 van het CIW-rapport 'Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen' noemt de som metalen, cadmium en kwik als stoffen/stofgroepen met een ondergrens tot waaronder verwerking door waterzuivering is toegestaan. Bij deze concentratiegrenswaarden wordt verder het volgende opgemerkt:
- cyanide is weliswaar geen metaal, maar vanwege de eenvoud en noodzaak hier wel genoemd;
- kwik, lood, nikkel en cadmium zijn zeer zorgwekkende stoffen (ZZS).
Bedrijven moeten zelf nagaan of het afvalwater verontreinigd is. Bij oppervlaktebehandeling wordt in Nederland in elk geval geen kwik toegepast. Dat blijkt uit de CIW/CUWVO nota ‘afvalwaterproblematiek bij oppervlaktebehandeling van materialen’ van juni 1997.
Voorbeelden van metaalhoudende afvalwaterstromen zijn ijzerhoudende beitsbaden op basis van zoutzuur en metaalhoudende baden die vooral vrijkomen in de metaalelektro-, de basismetaal- en de chemische industrie.
Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn
Het afvalplan heeft betrekking op afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn. In bijlage 4 van het CIW-rapport 'Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen' staan de volgende stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn in afvalwater:
- PCB’s;
- dioxines (‘dirty 17’);
- bestrijdingsmiddelen;
- organotinverbindingen;
- gebromeerde difenylethers (brandvertragers).
‘Niet aantoonbaar aanwezig’ betekent dat de rapportagegrens niet wordt overschreden. De rapportagegrens is de minimale concentratie die volgens de analysemethode gerapporteerd moet worden op het analyseverslag.
Binnen de afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn, vallen in ieder geval de volgende stoffen:
- PCB’s: 2,4,4'-trichloorbifenyl (PCB28), 2,2',5,5'-tetrachloorbifenyl (PCB52), 2,2',4,5,5'-pentachloorbifenyl (PCB101), 2,3',4,4',5-pentachloorbifenyl (PCB118), 2,2',3,4,4',5'-hexachloorbifenyl (PCB138), 2,2',4,4',5,5'-hexachloorbifenyl (PCB153) en 2,2',3,4,4',5,5'-heptachloorbifenyl (PCB180);
- dioxines (‘dirty 17’): 2,3,7,8-tetrachloordibenzo-p-dioxine (T4CDD) (PCDD48), 1,2,3,7,8-pentachloordibenzo-p-dioxine (P5CDD) (PCDD54), 1,2,3,4,7,8-hexachloordibenzo-p-dioxine (H6CDD) (PCDD66), 1,2,3,6,7,8-hexachloordibenzo-p-dioxine (H6CDD) (PCDD67), 1,2,3,7,8,9-hexachloordibenzo-p-dioxine (H6CDD) (PCDD70), 1,2,3,4,6,7,8-heptachloordibenzo-p-dioxine (H7CDD) (PCDD73), 1,2,3,4,6,7,8,9-octachloordibenzo-p-dioxine (O8CDD) (PCDD75), 2,3,7,8-tetrachloordibenzofuraan (T4CDF) (PCDF83), 2,3,4,7,8-pentachloordibenzofuraan (T4CDF) (PCDF112), 1,2,3,7,8-pentachloordibenzofuraan (P5CDF) (PCDF94), 1,2,3,4,7,8-hexachloordibenzofuran (H6CDF) (PCDF118), 1,2,3,6,7,8-hexachloordibenzofuran (H6CDF) (PCDF121), 1,2,3,7,8,9-hexachloordibenzofuran (H6CDF) (PCDF124), 2,3,4,6,7,8-hexachloordibenzofuran (H6CDF) (PCDF130), 1,2,3,4,6,7,8-heptachloordibenzofuran (H7CDF) (PCDF131), 1,2,3,4,7,8,9-heptachloordibenzofuran (H7CDF) (PCDF134), octachloordibenzofuran (OCDF) (PCDF135);
- bestrijdingsmiddelen: fenylureumherbiciden, chloorfenoxyzuren, N-methylcarbamaten, nitrofenolacetaten, organochloorbestrijdingsmiddelen, fosfor- en stikstofhoudende bestrijdingsmiddelen;
- organotinverbindingen: dibutyltin, dicyclohexyltin, difenyltin, monobutyltin, tetrabutyltin, tributyltin, tricyclohexyltin, trifenyltin;
- gebromeerde difenylethers: PBDE28, PBDE47, PBDE49, PBDE66, PBDE71, PBDE75, PBDE85, PBDE99, PBDE100, PBDE138, PBDE153, PBDE154, PBDE183.
Niet-snel-afbreekbare afvalwaterstromen, al dan niet metaalhoudend, met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen
Het afvalplan heeft betrekking op niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). Deze afvalwaterstromen en baden kunnen metaalhoudend zijn. Hiervoor geldt de volgende toelichting:
- In dit afvalplan is sprake van “afvalwaterstromen met organische ZZS” als de concentratie aan een organische ZZS tenminste gelijk is aan 0,1 mg/l (opgeloste stoffen). Deze concentratiegrenswaarde is vastgesteld op basis van een praktische afweging en naar analogie van de concentratiewaarden voor cadmium en zeswaardig chroom. Deze waarde heeft geen betekenis in het kader van REACH of andere wetgeving.
- Bij lagere concentraties van organische ZZS is dit afvalplan niet van toepassing, tenzij de onder I, II en IV van genoemde verontreinigingen en/of stoffen aanwezig zijn.
- Voorbeelden van afvalwaterstromen met organische ZZS zijn afvalwaterstromen verontreinigd met bepaalde PFAS of PFOS.
- De criteria voor snel afbreekbare stoffen zijn afgestemd op de Algemene Beoordelingsmethodiek 2016 (ABM) en de CIW/CUWVO-nota 'Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen', De TOC/BZV5-verhouding is gebaseerd op de wijziging van het belastingstelsel van de waterschappen.
Herkomst van organische verontreinigingen
Organische verontreinigingen kunnen voorkomen in de afvalwaterstromen van dit afvalplan. Deze verontreinigingen komen in veel procesbaden, spoelbaden en andere afvalwaterstromen voor. Bij de volgende processen kunnen bijvoorbeeld baden met organische verontreinigingen ontstaan:
- de chemische voorbehandeling met organische oplosmiddelen om oppervlakken te ontvetten;
- het trommelslijpen (mechanisch-chemisch reinigen) van oppervlakken;
- het aanbrengen van een organische deklaag op metaal tijdens het galvaniseerproces met als doel verfraaiing en corrosiebescherming;
- het elektrochemisch polijsten. Polijsten vindt vooral plaats in zuren of mengsels van zuren, eventueel aangevuld met hogere alcoholen of metaalzouten.
- het beitsen en etsen in baden waaraan organische verbindingen zijn toegevoegd.
Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen, al dan niet metaalhoudend
Naast de in deze paragraaf genoemde afvalwaterstromen heeft dit plan ook betrekking op overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde organische verontreinigingen, al dan niet metaalhoudend. Voor deze afvalwaterstromen geldt de volgende toelichting:
- Deze afvalwaterstromen zijn toxisch en worden in een afvalwaterzuivering niet of nauwelijks verwijderd en/of beïnvloeden het reinigingsproces negatief. Een afvalwaterzuivering is een installatie waarin fysisch/chemische zuivering (door flocculatie en flotatie) en biologische zuivering plaatsvindt.
- De concentratie aan adsorbeerbare organische halogeenverbindingen (uitgedrukt als AOX)” van deze afvalwaterstromen is tenminste gelijk aan 15 mg/l. Bij lagere concentraties is dit afvalplan niet van toepassing, tenzij de onder I, II en III genoemde verontreinigingen en/of stoffen aanwezig zijn.
- Voorbeelden van overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen zijn trichlooretheen en tetrachlooretheen.
Wat is AOX?
AOX is een somparameter die gebruikt wordt om de hoeveelheid aan organische halogeen-verbindingen in water te beoordelen, uitgedrukt als chloride. De X van AOX staat voor de halogenen chloor, broom en jood. AOX heeft betrekking op een zeer grote groep verbindingen, zoals vluchtige chloorkoolwaterstoffen, chloorbestrijdingsmiddelen en PCB’s, met sterk uiteenlopende toxische eigenschappen. AOX-verbindingen breken niet of zeer langzaam af. Bij de AOX-analyse worden aanwezige gehalogeneerde organische verbindingen uit het aangezuurde watermonster geadsorbeerd aan actieve kool. Het analyseren van AOX gebeurt conform ISO 9562. De AOX-meting is de opvolger van de EOX-meting.
Afvalstoffen die vergelijkbaar zijn, maar onder andere plannen vallen
Onderstaande afvalstoffen zijn enigszins vergelijkbaar met de afvalstoffen uit dit plan, maar vallen onder andere plannen (niet limitatief):
| Afvalstoffen | Afvalplan, ketenplan of afvalhiërarchie |
|---|---|
| Afvalwaterstromen en baden die niet onder dit afvalplan en ook niet onder een ander afval- of ketenplan vallen |
Het CMP is niet van toepassing als het bevoegd gezag voor dit afvalwater oordeelt dat dit via het vuilwaterriool op een zuiveringtechnisch werk mag worden geloosd. Als lozing niet is toegestaan, is de Afvalhiërarchie zoals beschreven in paragraaf 3.3 'Instrumenten voor sturing' van toepassing. |
| Afvalstoffen die ontstaan bij mijnbouwactiviteiten en die van origine uit de diepe ondergrond afkomstig zijn (bijvoorbeeld formatiewater) en vervolgens in de diepe ondergrond worden teruggebracht | Leidraad injectie-activiteiten bij de winning van gas en olie |
| Boor-, snij-, slijp- en walsolie en emulsies hiervan | Afvalplan oliehoudend afval overig |
| Zwavelzuur met uitzondering van beitsbaden op basis van zwavelzuur | Afvalplan zwavelhoudend afval |
| ONO-filterkoek | Afvalplan residuen |
| Zilverhoudende fotografische baden | Afvalplan fotografisch afval |
Euralcodes die een relatie hebben met dit plan (indicatief)
De volgende euralcodes kunnen betrekking hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dit afvalplan: 060311*; 060313*; 060314; 060704*; 070101*; 070201*; 070301*; 070401*; 070501*; 070601*; 070701*; 080115*; 080116; 080119*; 080120; 080202; 080203; 080307; 080308; 080316*; 080413*; 080414; 080415*; 080416; 090113*; 100122*; 100123; 110105*; 110106*; 110107*; 110111*; 110112; 110113*; 110114; 110115*; 110198*; 120301*; 160709*; 161001*; 161002; 161003*; 161004; 190106*; 190404; 191103*; 191307*; 191308.
Deze opsomming is indicatief. Euralcodes kunnen namelijk relevant zijn voor meerdere keten- of afvalplannen. Uitsluitend De afbakening van paragraaf 1 van dit afvalplan bepaalt wat onder dit plan valt en niet deze opsomming van euralcodes. Zie de Handreiking Eural (pdf, 4.3 MB) om de juiste euralcode voor een afvalstof te bepalen.
5. Toelichting op hoogwaardig verwerken
Onderstaande twee paragrafen geven toelichting bij paragraaf 2 van dit afvalplan die gaat over het gescheiden houden en mengen van afvalstoffen en over de minimumstandaard.
5.1 Gescheiden houden en mengen van afvalstoffen
Voor mengen is in veel gevallen een vergunning nodig (zie de Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB)). De minimumstandaard en de afvalcategorieën uit bijlage II van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vormen de basis voor de regels voor het gescheiden houden van afvalstoffen. In paragraaf 2.1.2 Vergunnen van mengen is het toetsingskader opgenomen voor het vergunnen van het mengen van sterk verontreinigd afvalwater. Wanneer sprake is van ‘mengen’ staat beschreven in paragraaf 4.1 Definitie van mengen in 'Mengen van afvalstoffen'.
5.1.1 Gescheiden houden van afvalstoffen
Onderstaand overzicht vat samen wanneer bedrijven of andere doelgroepen een verplichting hebben rond het gescheiden houden van sterk verontreinigd afvalwater. Soms is het een directe wettelijke verplichting en soms een afgeleide van het feit dat ‘mengen’ een milieubelastende activiteit is. Wil iemand die een plicht heeft om afvalstoffen gescheiden te houden deze toch samenvoegen, dan is sprake van mengen.
| Situatie | Wettelijke verplichting (direct of afgeleid) |
|---|---|
| Gescheiden houden van bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen (algemeen) |
Bedrijven moeten sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden gescheiden houden en gescheiden afvoeren van ander afval, tenzij zij vergunning hebben voor mengen (art. 3.195 en art. 3.196 Bal en 'Mengen van afvalstoffen'). Mengen van afvalstoffen van het CMP en paragraaf 2.1.2 Vergunnen van mengen van dit afvalplan bevatten het toetsingskader voor het vergunnen van mengen. |
| Gescheiden houden van bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijk afval (voorafgaand aan inzameling of afgifte) |
Deze alinea geldt uitsluitend voor ‘ontdoeners’ voordat de afvalstoffen zijn ingezameld of afgegeven. Ze gelden bovendien alleen voor ontdoeners die de afvalstoffen uitsluitend opslaan, mengen, opbulken, scheiden, herverpakken en/of verdichten. Deze regels wijken af van de regels over het gescheiden houden algemeen. Bedrijven moeten sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden altijd per afvalcategorie gescheiden houden en gescheiden afvoeren (art. 3.39 Bal combinatie met 'Gescheiden houden bedrijfsafval en gevaarlijk afval'). Een bedrijf dat dit afval toch wil mengen met ander afval, heeft een vergunnning nodig. Mengen van afvalstoffen van het CMP en paragraaf 2.1.2 Vergunnen van mengen van dit plan bevatten het toetsingskader voor het vergunnen van mengen. Uitzondering hierop is het mengen van afvalwaterstromen/baden die geen gevaarlijk zijn met dergelijk afval dat wel gevaarlijk is (76A met 76B of 77A met 77B). Dat is toegestaan op basis van algemene regels, want dit wordt beschouwd als één afvalcategorie (Toelichting op artikel 3.39 Bal). De Afvalwijzer voor bedrijven is een instrument om te toetsen welke afvalstoffen een specifiek bedrijf gescheiden moet houden. |
| Gescheiden houden tijdens inzamelen | Inzamelaars moeten sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden die gescheiden worden afgegeven altijd per afvalcategorie gescheiden houden (art. 1b. Besluit inzamelen afvalstoffen). Dit geldt zowel voor afvalwaterstromen/baden die gevaarlijk afval zijn als voor dergelijk afval dat geen gevaarlijk afval is. Hiervan mag niet worden afgeweken. |
5.1.2 Toelichting op mengen van afvalstoffen
Bij het verwerken van afval vindt vaak ook mengen plaats met ander afval of met niet-afval. Voor het beoordelen van ‘mengen’ zijn de bepalingen en de toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen de basis. Daar moet het bevoegd gezag altijd rekening mee houden.
In ‘mengen van afvalstoffen’ komt een aantal specifieke situaties van mengen aan bod, zoals bijvoorbeeld:
- paragraaf 4.2.2 Mengen van gevaarlijk afval
- paragraaf 4.2.4 Mengen van POP-houdende afvalstoffen en/of paragraaf 4.2.3 Mengen van afvalstoffen die PBT- of zPzB-stoffen of stoffen van ‘gelijkwaardige zorg’ bevatten
- paragraaf 4.2.5 Mengen voorafgaand aan of tijdens storten
Kijk altijd bij alle toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen of deze op het mengen van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden van toepassing zijn.
De essentie van het vergunnen van het mengen van deze afvalwaterstromen en baden is dat verwerking conform de minimumstandaard mogelijk moet blijven na het mengen. Voor sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden betekent dat het volgende:
- Het bevoegd gezag kan in afwijking van of in aanvulling op Mengen van afvalstoffen geen vergunning verlenen voor het mengen of verdunnen van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden enkel met als doel het verlagen van de concentraties aan verontreinigingen tot onder de in de afvalcategorie 76 of 77 genoemde concentratiegrenswaarden. Het mengen kan wel worden toegestaan als het doel daarvan is het afbreken, neutraliseren of afscheiden van de verontreinigingen (in een mate waardoor de resterende concentratie onder de concentratiegrenswaarde van afvalcategorie 76 of 77 ligt).
- Het mengen van afvalwaterstromen en baden binnen afvalcategorie 76A, binnen afvalcategorie 76B of tussen deze twee afvalcategorieën kan worden vergund als dat noodzakelijk is om de concentraties door ontgiften, neutraliseren en ontwateren te verlagen tot onder de concentratiegrenswaarden.
- Het mengen van metaalhoudende afvalwaterstromen en baden (afvalcategorie 76A en 76B) ten behoeve van nuttige toepassing van de metalen kan uitsluitend worden vergund als het bedrijf voldoet aan de in minimumstandaard a genoemde voorwaarden.
- Het bevoegd gezag kan vergunning verlenen voor het mengen van afvalwaterstromen en baden binnen afvalcategorie 77A, binnen afvalcategorie 77B of tussen deze twee afvalcategorieën ten behoeve van verbranden of een andere vorm van verwerking waarbij vernietiging van de organische verontreinigingen plaatsvindt. Als in deze baden ook metalen voorkomen (boven de concentratiegrenswaarden die zijn vermeld in afvalcategorie 76) dan mag door het verwerken geen verspreiding van metalen plaatsvinden.
- Indien in de afvalwaterstromen of baden stoffen voorkomen die zijn vermeld in bijlage IV van de POP-verordening dan is mengen alleen toegestaan als de POPs worden vernietigd of onomkeerbaar worden omgezet. Paragraaf 4.2.4 Mengen van POP-houdende afvalstoffen van 'Mengen van afvalstoffen' beschrijft daarnaast twee situaties waarbij het mengen ook kan worden vergund.
- Voor het mengen van afvalwaterstromen of baden van categorie 77A of 77B om deze nuttig toe te passen, kan het bevoegd gezag geen vergunning verlenen. Dit leidt immers tot ongewenste verspreiding van de organische verontreinigingen.
- Ook kan het bevoegd gezag geen vergunning verlenen voor het mengen van afvalwaterstromen van categorie 77A of 77B om deze te verwerken door middel van ontgiften, neutraliseren en ontwateren.
5.2 Toelichting op de minimumstandaard
De onderstaande tabel vat de verwerkingsopties samen die op basis van de minimumstandaard vergund kunnen worden. De paragrafen onder de tabel geven meer uitleg en detail op die verschillende verwerkingsopties en geven ook meer informatie over de minimumstandaard uit paragraaf 2.
| Afvalhiërarchie | Samenvatting |
|---|---|
| Hergebruik (als vorm van preventie) | Gezien de aard van de afvalstof is hergebruik geen optie. |
| Voorbereiden voor hergebruik | Sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden zijn niet geschikt voor voorbereiden voor hergebruik. |
| Recyclen |
|
| Andere nuttige toepassing | Andere nuttige toepassing van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden is, voor zover bekend, in de praktijk niet mogelijk. Deze verwerking voldoet wel aan minimumstandaard voor deelstroom a. |
| Verbranden als vorm van verwijderen | Het verwerken van metaalhoudende afvalwaterstromen en baden door ontwateren, neutraliseren en ontgiften (ONO) voldoet aan de minimumstandaard. |
| Storten | Verbranden is de minimumstandaard voor het verwerken van afvalwaterstromen en baden die organische verontreinigingen bevatten. |
| Lozen | Bedrijven moeten sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden altijd voorbehandelen conform de voorwaarden van de minimumstandaard. Of het lozen vervolgens mogelijk is, is ter beoordeling aan het bevoegd gezag. |
| Storten | Voor sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden geldt een stortverbod. De filterkoek die ontstaat bij de verwerking van de metaalhoudende baden moet wel worden gestort. |
Beste beschikbare techniek voor sterk verontreinigd afvalwater
Het afvalplan ‘sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden’ bevat een toetsingskader voor het verwerken van afvalwaterstromen en baden waarvan het vanuit waterkwaliteitsdoelstellingen (op termijn) niet acceptabel is dat deze worden geloosd. Het CMP geeft daarmee invulling aan conclusie 1 van de samenvatting van het informatiedocument over beste beschikbare technieken Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen. Hierin staat: Voor de verwerking van gevaarlijke afvalwaterstromen is het afvalbeheerplan het toetsingskader. Wanneer het vanuit waterkwaliteitsdoelstellingen (op termijn) niet acceptabel is dat bepaalde afvalwaterstromen worden geloosd, moet het toetsingskader hierop worden aangepast. Indien mogelijk zal voor deze afvalwaterstromen een minimumstandaard van verwerking moeten worden geformuleerd.
5.2.1 Voorbereiden voor hergebruik
Sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden zijn niet geschikt voor voorbereiden voor hergebruik. Deze verwerking voldoet ook niet aan de minimumstandaard.
5.2.2 Recyclen
De minimumstandaard beoogt het beperken van de verspreiding van metalen en andere stoffen die schadelijk zijn voor de waterkwaliteit. Vanwege de verontreinigingen die in sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden voorkomen, is nuttig toepassen van deze afvalwaterstromen of van bestanddelen daarvan vrijwel niet mogelijk. De minimumstandaard maakt een uitzondering voor het recyclen van metalen die voorkomen in metaalhoudende afvalwaterstromen. Het bevoegd gezag kan vergunning verlenen voor recyclen van deze metalen, indien dit niet leidt tot diffuse verspreiding van organische verontreinigingen of van de resterende metalen die in het afvalwaterstroom voorkomen. De exacte voorwaarden voor deze recycling staan in minimumstandaard a.
Het terugwinnen van metalen is - gelet op de diverse, soms wisselende samenstelling - niet altijd mogelijk. Daarnaast wordt de mate van terugwinning bepaald door de marktwaarde van het teruggewonnen metaal. Voor metaalhoudende afvalwaterstromen waarbij het terugwinnen van metalen niet of niet meer mogelijk is, is hoogwaardiger verwerken dan ONO, gelet op de diverse samenstelling ervan, doorgaans niet mogelijk.
Het bevoegd gezag kan geen vergunning verlenen voor het recyclen van metaalhoudende afvalwaterstromen tot bouwstof, ook niet in combinatie met immobilisatie. Bij deze verwerking treedt immers diffuse verspreiding van de zware metalen op. Het recyclen van (delen van) afvalwaterstromen met organische verontreinigingen leidt tot ongewenste verspreiding en voldoet evenmin aan de minimumstandaard.
5.2.3 Andere nuttige toepassing
Alleen voor metaalhoudende afvalwaterstromen kan het bevoegd gezag vergunning verlenen voor andere nuttig toepassing van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden. Deze verwerking moet dan voldoen aan de voorwaarden van minimumstandaard a.
5.2.4 Verwijderen
De minimumstandaard voor het verwerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden beoogt het beperken van de verspreiding van organische stoffen en metalen die schadelijk zijn voor de waterkwaliteit. Daarom ligt de minimumstandaard op het niveau van verwijderen. Het is daarbij toegestaan dat het bedrijf de verontreinigingen afscheidt uit de afvalwaterstromen, zodat alleen de fractie met verontreinigingen vernietigd hoeft te worden.
5.2.4.1 Voorbewerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden
Dit afvalplan maakt grofweg een onderscheid in metaalhoudende afvalwaterstromen en afvalwaterstromen met organische verontreinigingen. De verwerking van deze afvalstromen moet voldoen aan de minimumstandaarden van paragraaf 2.2. Daarnaast kan het bevoegd gezag ook vergunning verlenen voor het voorbewerken van deze afvalwaterstromen.
Bij deze voorbehandeling verwerkt het bedrijf de afvalstromen partijgewijs, waarbij de in de afbakening genoemde verontreinigingen tot tenminste de concentratiegrenswaarden worden afgescheiden of omgezet in minder schadelijke stoffen. Het bedrijf mag de in de afbakening genoemde concentratiegrenswaarden niet bereiken door enkel te mengen of te verdunnen. Als de afvalwaterstromen of baden na deze voorbehandeling lagere concentraties aan stoffen bevatten dan de concentratiegrenswaarden die staan in de afbakening van paragraaf 1 dan is dit afvalplan niet meer van toepassing. Voordat het voorbehandelen plaatsvindt, moet het bedrijf aantonen dat deze stoffen door separate voorbehandeling (en niet door mengen) tot in ieder geval de concentratiegrenswaarden uit het afvalwater worden afgescheiden.
5.2.4.2 Verwijderen door fysisch-chemische behandeling
Voor metaalhoudende afvalwaterstromen en baden is het verwerken door ontgiften, neutraliseren en ontwateren (ONO) de minimumstandaard. Minimumstandaard a stelt voorwaarden aan deze verwerking. Door ONO moeten de metaalconcentraties in de afvalwaterstromen en baden zijn afgenomen tot tenminste waarden die lager zijn dan de concentratiegrenswaarden. Als de metaalconcentraties laag genoeg zijn, dan wil dat niet zeggen dat lozing mag plaatsvinden. Het bevoegd gezag moet dit immers nog beoordelen.
Wat is ONO?
Voor het ontgiften, neutraliseren en ontwateren in een ONO-installatie kunnen bedrijven verschillende technieken inzetten.
- Van ontgiften van afvalwater is vooral sprake indien vrij cyanide of chroom (VI)-verbindingen aanwezig zijn. Het omzetten van vrij cyanide tot cyanaat in metaalhoudende afvalwaterstromen gebeurt door oxidatie, met bijvoorbeeld natriumhypochloriet. Met natriumsulfiet wordt chroom (VI) gereduceerd tot chroom (III).
- De volgende stap is het omzetten van opgeloste zware metalen met loog in moeilijk oplosbare metaalhydroxiden. Indien dit onvoldoende werkt, worden metalen met een sulfideoplossing neergeslagen. Metalen die moeilijk neerslaan, zoals kwik, kunnen door complexering aan organische liganden worden gebonden.
- Het afscheiden van de metaalverbindingen uit het water of bad gebeurt door bezinken, flotatie of filtratie. Een ONO-installatie is hiervoor vaak voorzien van een kamerfilterpers. Daarmee wordt het slib batchgewijs in kamers en door een filterdoek geperst. Na zuivering in een ONO vindt lozing van het resterende afvalwater plaats. Een optimale uitvoering van een ONO-installatie is nodig om de lozingsnormen te halen en de hoeveelheid slib te beperken.
5.2.4.3 Verwijderen door verbranden
Afvalwaterstromen met organische verontreinigingen mogen verwijderd worden door verbranden. Het gaat dan om de volgende afvalwaterstromen:
- afvalwaterstromen en baden met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn;
- niet snel afbreekbare afvalwaterstromen en baden met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen;
- overige afvalwaterstromen en baden met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.
Algemeen
De minimumstandaard voor afvalwaterstromen met organische verontreinigingen beoogt het beperken van de verspreiding van organische stoffen die schadelijk zijn voor de waterkwaliteit. Uit de afbakening van dit plan blijkt dat het gaat om organische stoffen die schadelijk zijn voor de waterkwaliteit. Deels zijn dat zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) die op grond van internationale wetgeving vernietigd of afgescheiden moeten worden.
Hoogwaardiger verwerken dan de minimumstandaard is, gelet op de diverse, soms wisselende samenstelling van de afvalwaterstromen, niet toegestaan. Gelet op de diversiteit aan organische verontreinigingen en de diversiteit aan voorbehandelingstechnieken, is het formuleren van een minimumstandaard op techniekniveau ook niet mogelijk voor deze afvalstof.
De minimumstandaard sluit aan bij een bestaande wijze van verwerken en is daarmee uitvoerbaar en bedrijfszeker. Het niveau van verwerking dat in de minimumstandaard is vastgelegd komt overeen met de gangbare wijze van verwerken in het buitenland. Verwerken van afvalwaterstromen met organische verontreinigingen volgens de minimumstandaard is algemeen aanvaard als haalbaar en kosteneffectief.
Afscheiden van de organische fractie
De minimumstandaard staat hoogwaardigere verwerking van deze afvalstromen dan verwijderen door verbranden niet toe. Bedrijven mogen de organische fractie wel uit het afvalwater afscheiden, als deze voorbewerking voldoet aan voorwaarden uit minimumstandaard b. Voor ‘niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen’ moet de concentratie voor een organische ZZS < 0,1 mg/l zijn. Voor ‘overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen’ moet AOX < 15 mg/l zijn.
Indien in het afvalwater ook metalen voorkomen, kan het bevoegd gezag alleen vergunning verlenen voor het afscheiden van de organische fractie als de metalen in waterfractie vervolgens worden geconcentreerd door ontgiften, neutraliseren en/of ontwateren (ONO) en de organische fractie wordt afgevoerd naar een verbrandingsinstallatie.
Het afscheiden van een organische drijflaag of colloïdale deeltjes
Bij het afscheiden van de organische verontreinigingen is van belang in welke vorm deze verontreinigingen voorkomen. Dat kan een organische drijflaag zijn, maar ook in de vorm van colloïdale deeltjes.
Het afscheiden van een organische drijflaag kan op eenvoudige wijze. In geval van colloïdale deeltjes is afscheiding moeilijker. Bij het afscheiden van colloïdale deeltjes moeten bedrijven technieken gebruiken die gebaseerd zijn op het principe dat veel organische stoffen slecht in water oplossen. Een van deze technieken is actief kool filtratie. Afhankelijk van de verontreinigingsgraad en het type verontreiniging kunnen hiermee organische stoffen, zoals fenolen, aromaten en gechloreerde koolwaterstoffen, uit het afvalwater worden verwijderd.
Alternatieve methoden zijn strippen (met lucht) en chemische oxidatie. Bij chemische oxidatie vindt oxidatie van organische stoffen in het afvalwater plaats met zuivere zuurstof, chloorbleekloog, ozon, waterstofperoxide en/of UV. Complexvormers zijn een aparte categorie van organische stoffen die moeilijk te behandelen zijn. Bedrijven kunnen veel gebruikte complexvormer als EDTA in een geadapteerde biologische zuiveringsinstallatie bij verhoogde pH afbreken.
De minimumstandaard staat de inzet van afvalwaterstromen met organische verontreinigingen toe ter vervanging van de inzet van schoon water bij thermische immobilisatie van afvalstoffen. Het gaat dan om de inzet van de volgende afvalwaterstromen:
- afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn;
- niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen;
- overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.
Bij deze verwerking worden de organische verontreinigingen eveneens vernietigd. Om verspreiding van zware metalen te voorkomen, moet het immobilisaat van deze thermische verwerking worden gestort. Aangezien het doel van deze inzet is het verkrijgen van immobilisaat dat gestort moet worden, is het vervangen van schoon water in dit geval een vorm van verwijderen.
5.2.5 Lozen
Lozen van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden is laagwaardiger dan de minimumstandaard. Hiervoor kan het bevoegd gezag geen vergunning verlenen. Uit de minimumstandaard volgt in welke gevallen voor het voorbewerken van sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden een vergunning kan worden verleend. Als de afvalwaterstromen of baden na deze voorbehandeling lagere concentraties aan stoffen bevatten dan de concentratiegrenswaarden die staan in de afbakening van paragraaf 1 dan is dit afvalplan niet meer van toepassing. De beoordeling of lozing kan worden toegestaan, valt buiten het toetsingskader van het CMP. Dit is ter beoordeling aan het bevoegd gezag.
5.2.6 Storten
Voor geen enkele van de genoemde afvalwaterstromen is storten toegestaan. Voor vloeibare afvalstoffen geldt namelijk een stortverbod op grond van artikel 1, eerste lid, categorie 1 van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa). Meer informatie over de stortverboden staat in Opstellen en uitvoeren stortverboden.
5.3 ZZS en overige zorgstoffen
Van de ZZS in onderstaande tabel is bekend (bron) dat ze in sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden kunnen voorkomen in concentraties boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’. Als dat het geval is, moet bij het beoordelen van de vergunbaarheid van een nuttige toepassing van de afvalstof dit toetsingskader betrokken worden.
Regels voor specifieke ZZS
Voor veel zorgstoffen gelden Europese regels. Bevat een afvalstof een stof die onder het Verdrag van Stockholm is aangemerkt als persistente organische verontreinigende stof (persistent organic pollutant, POP), dan moet de verwerking op de eerste plaats voldoen aan de POP-verordening. In geval van recyclen tot materialen die op de markt worden gebracht (als niet-afvalstof), kunnen de POP-verordening, de REACH-verordening en productregelgeving beperkingen inhouden voor de aanwezigheid van een zorgstof. In de tweede kolom van onderstaande tabel is aangegeven of de betreffende ZZS is opgenomen in de POP-verordening of op de kandidaten-, restrictie- of autorisatielijst van REACH. Zie ook paragraaf 3.2.1 Stoffen- en productwetgeving van 'ZZS en overige zorgstoffen'.
Acceptatie- en verwerkingsbeleid afvalverwerkers
Afvalverwerkers moeten aandacht besteden aan ZZS in de acceptatie- en verwerkingsprocedures (A&V), zie de Leidraad vergunningverlening afvalverwerking (pdf, 853 kB). Bij het aanvragen van een vergunning maken afvalbedrijven en het bevoegd gezag per geval een afweging welke ZZS en andere zorgstoffen relevant zijn in een specifieke situatie. Onderstaand overzicht kan als startpunt worden gebruikt om een indicatie te krijgen welke ZZS aandacht vragen, maar is niet limiterend. ZZS en andere zorgstoffen kunnen al bij lage concentraties relevant zijn voor de wijze waarop afvalstoffen verwerkt kunnen of mogen worden, bijvoorbeeld doordat bij de verwerking emissies naar bodem, water of lucht optreden. Zie ook de webpagina aanpak van zeer zorgwekkende stoffen (IPLO) en de ZZS-navigator van het RIVM.
Afvalstof of niet-afvalstof
ZZS en overige zorgstoffen kunnen ook relevant zijn bij het beoordelen of sprake is van een afvalstof of niet-afvalstof. Zie hiervoor de toetsingskaders in Afvalstof of niet-afvalstof .
Overzicht van relevante ZZS
In sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden kunnen ZZS aanwezig zijn afhankelijk van het industriële proces waaruit deze afvalwaterstromen en baden afkomstig zijn. De producent of leverancier kan aangeven welke ZZS aanwezig zijn. Onderstaande tabel noemt een aantal metaalverbindingen. Daarnaast kunnen in deze afvalwaterstromen en baden PCB’s, dioxines (‘dirty 17’), bestrijdingsmiddelen, organotinverbindingen, gebromeerde difenylethers, gehalogeneerde, organische ZZS en/of slecht afbreekbare organische ZZS voorkomen.
Onderstaande tabel geeft een overzicht (niet-limitatief) van ZZS die boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’ aanwezig kunnen zijn in sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden. Het betreft een momentopname van beschikbare kennis. Op enig moment kan nieuwe informatie beschikbaar komen, door nieuwe of betere metingen maar ook doordat het gebruik van zorgstoffen in grondstoffen en producten verandert.
| ZZS of andere zorgstof | Regelgeving | Afvalstoffen en omschrijving |
|---|---|---|
| Chroom (VI) verbindingen | REACH-bijlage XVII (restrictie 28, 47) | In metaalhoudende baden uit de galvanische industrie. |
| Loodverbindingen | REACH-bijlage XVII (restrictie 30, 63) | In metaalhoudende baden uit de galvanische industrie. |
| Nikkelverbindingen | REACH-bijlage XVII (restrictie 27) | In metaalhoudende baden uit de galvanische industrie. |
| Cadmiumverbindingen |
REACH-bijlage XVII (restrictie 23) |
In metaalhoudende baden uit de galvanische industrie. |
| Kobaltzouten | REACH-bijlage XVII (restrictie 30) | In metaalhoudende baden uit de galvanische industrie. |
De informatie zoals weergegeven in deze tabel is ook te vinden in de ZZS in afval Zoeker van het RIVM en zal op termijn uit dit afvalplan verdwijnen.
6. Overige informatie
In onderstaande alinea’s wordt achtereenvolgens ingegaan op de beoordeling afvalstof of niet afvalstof, kritieke materialen, BREF en relevante bronvermeldingen.
6.1 Afvalstof of niet-afvalstof
In een circulaire economie gaan zo min mogelijk materialen verloren. Voor steeds meer residuen, gebruikte producten of afvalstoffen wordt een veilige, zinvolle en zo hoogwaardig mogelijke toepassing gezocht. Daarbij wordt steeds vaker de vraag gesteld of een materiaal een afvalstof is, of nog moet blijven. Voor het werken met afvalstoffen gelden namelijk specifieke regels en vaak is ook een specifieke vergunning vereist in verband met de veiligheid voor mens en milieu. Bovendien mag niet zomaar elk bedrijf met afvalstoffen werken en ook bij (grensoverschrijdend) transport is de status van belang.
Het begrip ‘afvalstof’ moet ruim worden uitgelegd. In beginsel kan elke stof of elk voorwerp een afvalstof zijn, wanneer de houder zich daarvan ontdoet, wil of moet ontdoen. Meer informatie over het zelf maken van deze beoordeling, is te vinden in Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP en de Handreiking afvalstof of niet-afvalstof.
Altijd afval
De materialen behandeld in dit afvalplan zijn altijd afval. Echter, na verwerking kan opnieuw gekeken worden naar de afvalstatus van het materiaal. Als bijvoorbeeld na uitsorteren van eventuele monostromen de vraag afvalstof of niet-afvalstof wordt gesteld, moet daarvoor naar het betreffende keten- of afvalplan van dat materiaal gekeken worden.
6.2 Terugwinnen van kritieke materialen
Kritieke materialen zijn grondstoffen als metalen en mineralen die van significante economische waarde zijn en waarvoor een verlaagde leveringszekerheid bestaat omdat de EU in hoge mate afhankelijk is van niet-EU landen. In sommige afvalstoffen zitten deze kritieke materialen. Uit bepaalde afvalstoffen kunnen deze materialen worden teruggewonnen of zijn daartoe ontwikkelingen gaande. We spreken dan van ‘potentieel terugwinbare kritieke materialen’.
Sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden bevatten naar verwachting geen potentieel terugwinbare kritieke materialen. Deze afvalstof wordt in het rapport ‘Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3’ (TNO, 2023) niet genoemd als kansrijke afvalstof hiervoor.
In paragraaf 3.6 Kritieke materialen en hoogwaardigheid van ‘Vormen van recycling beoordelen’ van het CMP staat meer informatie over kritieke materialen in relatie tot afvalverwerking.
6.3 BREF in relatie tot de minimumstandaard
De minimumstandaard voldoet aan de BBT-referentiedocumenten (BREF’s) die zijn opgesteld in het kader van de Richtlijn industriële emissies (RIE) en voorheen in het kader van de in de RIE opgenomen IPPC-richtlijn. In het rapport Inventarisatie BREF CMP (xlsx, 2 MB) is het resultaat van deze toetsing weergegeven.
6.4 Bronvermelding
Voor dit onderdeel van het CMP zijn de volgende documenten gebruikt :
- TNO (2023). Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3.
- SGS Intron (2019). ZZS in afvalstoffen – update 2019.
-
CIW/CUWVO-nota Verwerking waterfractie gevaarlijke en niet-gevaarlijke afvalstoffen.
-
CIW/CUWVO-nota Afvalwaterproblematiek bij oppervlaktebehandeling van materialen.
-
IPLO.nl voor uitleg over de verschillende milieubelastende activiteiten voor het verwerken en zuiveren van afvalwater.
Toekomstplannen
Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.
Op dit moment worden er geen ontwikkelingen voorzien die kunnen leiden tot wijzigingen in de toetsingskaders van dit afvalplan.
Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.
Lozen
Lozen is het afvoeren van afvalwater via het riool, oppervlaktewater, zuiveringstechnisch werk of de bodem. Zie de pagina Lozingsroutes voor afvalwater op de IPLO-website voor meer informatie bij dit begrip.
Milieubelastende activiteit
Een activiteit die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken, niet zijnde een lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een lozingsactiviteit op een zuiveringtechnisch werk of een wateronttrekkingsactiviteit.
Bijlage A Omgevingswet
Zie Dit is een milieubelastende activiteit op de IPLO-website voor meer informatie bij dit begrip.
Mengen
Het samenvoegen van afvalstoffen die qua aard, samenstelling of concentraties aan aanwezige componenten niet met elkaar vergelijkbaar zijn. Mengen is ook het samenvoegen van afvalstoffen met stoffen of materialen die geen afvalstoffen zijn. Zie Mengen van afvalstoffen voor meer uitleg bij dit begrip.
Laagwaardiger
Met ‘laagwaardiger’ wordt hier een lagere trede op de afvalhiërarchie bedoeld. Met hoogwaardiger wordt hier een hogere trede op de afvalhiërarchie bedoeld.
Uitleg over de afvalhiërarchie staat in paragraaf 3.3 'De afvalhiërarchie in het CMP' van Instrumenten voor sturing. Ook binnen de trede ‘recycling’ van de afvalhiërarchie kan sprake zijn van hoogwaardige recycling. Daarmee wordt de vorm van recycling bedoeld waarbij het materiaal zoveel mogelijk en met een zo hoog mogelijke kwaliteit over zoveel mogelijk cycli in een materiaal of productketen wordt gehouden.
Zie voor meer informatie over hoogwaardige recycling het onderwerp Vormen van recycling beoordelen.
Overbrenging
Het vervoer van afvalstoffen dat plaatsvindt:
- tussen Nederland en een ander land; of
- tussen Nederland en landen of gebieden overzee of andere gebieden die onder de bescherming van Nederland staan; of
- tussen Nederland en een landgebied dat volgens het internationaal recht niet tot enig land behoort; of
- tussen Nederland en het Zuidpoolgebied; of
- vanuit Nederland doorheen één van de bovengenoemde gebieden; of
- binnen Nederland doorheen één van bovengenoemde gebieden en dat in Nederland vertrekt en eindigt; of
- vanuit een niet onder de rechtsmacht van enig land vallend geografisch gebied naar Nederland.
Niet-materiaaleigen
Betreft componenten in of aan het afval die niet deel uitmaken van de afbakening van de deelstromen waar het keten-of afvalplan betrekking op heeft. Niet-materiaaleigen afval is onbedoeld aanhangend.
ZZS
Een zeer zorgwekkende stof (ZZS) is een stof die voldoet aan één of meer van de criteria of voorwaarden, bedoeld in artikel 57 van REACH. Dit zijn stoffen die ernstige en vaak onomkeerbare effecten kunnen hebben op de menselijke gezondheid en het milieu.
POP's
POP’s zijn stoffen die onder het Verdrag van Stockholm zijn aangemerkt als persistente organische verontreinigende stof (persistent organic pollutant). Ze zijn in de Europese Unie gereguleerd via de POP-verordening. Zie ZZS en overige zorgstoffen voor meer informatie.
Kennisgeving
Een procedure van voorafgaande schriftelijke toestemming die geldt voor het grensoverschrijdend transport van bepaalde afvalstoffen. Zie Grensoverschrijdend transport voor meer uitleg.
Invoer
Elke binnenkomst van afvalstoffen in de Unie, met uitzondering van doorvoer door de Unie. Dit begrip verschilt van het begrip import, waarmee het binnenbrengen van afvalstoffen naar Nederland wordt bedoeld.
Artikel 3 lid 21 Verordening (EU) 2024/1157
Uitvoer
Elke uitgang van afvalstoffen uit de Unie, met uitzondering van doorvoer door de Unie. Dit begrip verschilt van het begrip export, waarmee het Nederland doen verlaten van afvalstoffen wordt bedoeld.
Artikel 3 lid 22 Verordening (EU) 2024/1157
Zelfvoorziening
Het streven naar beheer van afvalstoffen binnen de Europese Unie (communautaire zelfvoorziening) of binnen de landsgrenzen (nationale zelfvoorziening).
Metaalhoudende afvalwaterstromen
Dit zijn afvalwaterstromen en baden die tenminste de volgende stoffen en concentraties in water bevatten:
- som metalen (arseen, chroom, kobalt, koper, molybdeen, lood, nikkel, tin, vanadium en zink) ≥ 25 mg/l; en/of
- cyanide (vrij cyanide) ≥ 1 mg/l; en/of
- zeswaardig chroom ≥ 0,1 mg/l; en/of
- cadmium ≥ 0,1 mg/l; en/of
- kwik ≥ 0,01 mg/l.
Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn
Dit zijn afvalwaterstromen en baden met PCB’s, dioxines (‘dirty 17’), bestrijdingsmiddelen, organotinverbindingen en/of gebromeerde difenylethers in concentraties die tenminste gelijk zijn aan de rapportagegrens.
Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS
Dit zijn afvalwaterstromen en baden, al dan niet metaalhoudend, met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS, niet zijnde afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.
Indien in afvalwaterstromen of baden uitsluitend snel afbreekbare stoffen voorkomen, dan is geen sprake van “niet snel afbreekbare afvalwaterstromen”. Een stof is snel afbreekbaar als:
- wordt voldaan aan de criteria van ready biodegradable (70% van de stof is afgebroken binnen 28 dagen conform OECD-301 testen; stoffen die in de zogenaamde inherenty testen (OECD-302 testen) afbreekbaar zijn, hoeven dat in screeningstesten (OECD-301) niet per se te zijn); èn
- TOC/BZV5- verhouding <4/3; èn
- stoffen bij verwerking op de zuivering geen respiratieremming veroorzaken.
Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen
Van “overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen” is sprake als de concentratiegrenswaarde voor adsorbeerbare organische halogeenverbindingen (uitgedrukt als AOX) ≥ 15 mg/l.
Voorbereiding voor hergebruik
Nuttige toepassing bestaande uit controleren, schoonmaken of repareren, waarbij producten of componenten van producten, die afvalstoffen zijn geworden, worden klaargemaakt zodat ze zullen worden hergebruikt zonder dat verdere voorbehandeling nodig is.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Nuttige toepassing
Elke handeling met als voornaamste resultaat dat afvalstoffen een nuttig doel dienen door hetzij in de betrokken installatie, hetzij in de ruimere economie, andere materialen te vervangen die anders voor een specifieke functie zouden zijn gebruikt, of waardoor de afvalstof voor die functie wordt klaargemaakt tot welke handelingen in ieder geval behoren handelingen die zijn genoemd in bijlage II bij de Kaderrichtlijn afvalstoffen.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Onder dit begrip vallen de volgende treden van de afvalhiërarchie: voorbereiden voor hergebruik, recycling en andere nuttige toepassing. Bij nuttige toepassing moeten de afvalstoffen, gelet op het arrest Edilizia van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU van 28 juli 2016, C-147/15, Città Metropolitana di Bari v Edilizia Mastrodonato Srl, ECLI:EU:C:2016:606), volgens de meest recente wetenschappelijke en technische kennis geschikt te zijn voor het vervangen van primaire materialen. Zie de Leidraad indelen verwerkingshandelingen (pdf, 1.7 MB) voor meer informatie.
Recycling
Nuttige toepassing waardoor afvalstoffen opnieuw worden bewerkt tot producten, materialen of stoffen, voor het oorspronkelijke doel of voor een ander doel, met inbegrip van het opnieuw bewerken van organische afvalstoffen, en met uitsluiting van energieterugwinning en het opnieuw bewerken tot materialen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstof of als opvulmateriaal.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Het CMP spreekt van het ‘verwerken’ van afvalstoffen en niet van het ‘bewerken’ van afvalstoffen. Omdat de definitie van recycling letterlijk is ontleend aan de Kra en de Wm, is ervoor gekozen om in tegenstelling tot de rest van het CMP hier ‘bewerken’ als begrip te behouden, maar wordt ook hier ‘verwerken’ bedoeld.
Bouwstof
Materiaal dat is bestemd om te worden toegepast, waarin de totaalgehalten aan silicium, calcium en aluminium tezamen meer dan 10 gewichtsprocent van dat materiaal bedragen, met uitzondering van vlakglas, metallisch aluminium, grond of baggerspecie.
Artikel 1 lid 1 Besluit bodemkwaliteit
Op grond van de milieubelastende activiteit ‘toepassen als bouwstoffen’ mogen alleen bouwstoffen worden toegepast die voldoen aan de voor bouwstoffen geldende kwaliteitseisen, bedoeld in artikel 25d, eerste lid, van het Besluit bodemkwaliteit. Deze kwaliteitseisen gelden op grond van het Besluit activiteiten leefomgeving bijvoorbeeld niet voor het toepassen van bouwstoffen binnen een gebouw, als de bouwstoffen zo worden toegepast dat geen contact met hemelwater, oppervlaktewater of grondwater kan optreden.
Immobilisatie (voor productie van een bouwstof)
Technologische ingreep waarbij de fysische en/of chemische eigenschappen van een afvalstof worden gewijzigd, zodanig dat de kans op verspreiding van milieuverontreinigende stoffen door uitloging, erosie of verstuiving op de korte en lange termijn wordt verminderd.
Afvalwaterstromen met organische verontreinigingen
Dit zijn de afvalwaterstromen en baden waarvoor minimumstandaard b van het Afvalplan sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden geldt:
- Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.
- Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen.
- Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.
Andere nuttige toepassing
Nuttige toepassing niet zijnde voorbereiding voor hergebruik of recycling. Voorbeelden (niet limitatief en niet in hiërarchische volgorde) zijn:
- hoofdgebruik als brandstof;
- het verwerken tot materialen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstof;
- opvulling volgens de definitie in de Kra;
- stabiliseren van ondergrondse ruimten d.m.v. vullen met afvalstoffen; de voorwaarden wanneer sprake is van ‘nuttige toepassing’ in plaats van storten zijn beschreven in Storten of nuttig toepassen;
- directe inzet van een afvalstof als reductiemiddel in hoogovens mits inzet van primair materiaal voor die toepassing wordt vermeden;
- directe inzet van een afvalstof als flocculatiemiddel of als DeNOx-middel mits inzet van primair materiaal voor die toepassing wordt vermeden;
- detoneren mits inzet van andere explosieven wordt vermeden - komt voor in mijnbouw;
- etc.
Essentieel om te spreken van 'recycling' is de voorwaarde dat sprake is van een bewerking en dat die bewerking leidt tot een materiaal dat beschikbaar blijft voor het oorspronkelijke doel of voor een ander doel. Daarom vallen toepassingen waarbij het materiaal direct (zonder bewerking) kan worden toegepast en gedurende de toepassing wordt verbruikt niet onder recycling maar wel onder andere nuttige toepassing.
Verwijdering
Elke handeling met afvalstoffen die geen nuttige toepassing is, zelfs indien de handeling er in tweede instantie toe leidt dat stoffen of energie worden teruggewonnen. Hiertoe behoren in ieder geval de handelingen die zijn genoemd in bijlage I bij de Kaderrichtlijn afvalstoffen (2008/98/EG).
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Storten
Het op of in de bodem brengen van afvalstoffen, al dan niet verpakt, om deze stoffen daar te laten. Storten is een vorm van verwijdering.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Bron
- SGS Intron, 2019, ZZS in afvalstoffen – update 2019.
Houder
De natuurlijke of rechtspersoon die de materialen fysiek in zijn bezit heeft (let op: de houder hoeft niet het eigendom van de materialen te hebben). Een oordeel of de materialen afvalstof of niet-afvalstof zijn is bij gebruik van dit begrip in het midden gelaten. Is de houder een houder van afvalstoffen, dan spreken we van een afvalstoffenhouder.
Lozen
Lozen is het afvoeren van afvalwater via het riool, oppervlaktewater, zuiveringstechnisch werk of de bodem. Zie de pagina Lozingsroutes voor afvalwater op de IPLO-website voor meer informatie bij dit begrip.
Milieubelastende activiteit
Een activiteit die nadelige gevolgen voor het milieu kan veroorzaken, niet zijnde een lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een lozingsactiviteit op een zuiveringtechnisch werk of een wateronttrekkingsactiviteit.
Bijlage A Omgevingswet
Zie Dit is een milieubelastende activiteit op de IPLO-website voor meer informatie bij dit begrip.
Mengen
Het samenvoegen van afvalstoffen die qua aard, samenstelling of concentraties aan aanwezige componenten niet met elkaar vergelijkbaar zijn. Mengen is ook het samenvoegen van afvalstoffen met stoffen of materialen die geen afvalstoffen zijn. Zie Mengen van afvalstoffen voor meer uitleg bij dit begrip.
Laagwaardiger
Met ‘laagwaardiger’ wordt hier een lagere trede op de afvalhiërarchie bedoeld. Met hoogwaardiger wordt hier een hogere trede op de afvalhiërarchie bedoeld.
Uitleg over de afvalhiërarchie staat in paragraaf 3.3 'De afvalhiërarchie in het CMP' van Instrumenten voor sturing. Ook binnen de trede ‘recycling’ van de afvalhiërarchie kan sprake zijn van hoogwaardige recycling. Daarmee wordt de vorm van recycling bedoeld waarbij het materiaal zoveel mogelijk en met een zo hoog mogelijke kwaliteit over zoveel mogelijk cycli in een materiaal of productketen wordt gehouden.
Zie voor meer informatie over hoogwaardige recycling het onderwerp Vormen van recycling beoordelen.
Overbrenging
Het vervoer van afvalstoffen dat plaatsvindt:
- tussen Nederland en een ander land; of
- tussen Nederland en landen of gebieden overzee of andere gebieden die onder de bescherming van Nederland staan; of
- tussen Nederland en een landgebied dat volgens het internationaal recht niet tot enig land behoort; of
- tussen Nederland en het Zuidpoolgebied; of
- vanuit Nederland doorheen één van de bovengenoemde gebieden; of
- binnen Nederland doorheen één van bovengenoemde gebieden en dat in Nederland vertrekt en eindigt; of
- vanuit een niet onder de rechtsmacht van enig land vallend geografisch gebied naar Nederland.
Niet-materiaaleigen
Betreft componenten in of aan het afval die niet deel uitmaken van de afbakening van de deelstromen waar het keten-of afvalplan betrekking op heeft. Niet-materiaaleigen afval is onbedoeld aanhangend.
ZZS
Een zeer zorgwekkende stof (ZZS) is een stof die voldoet aan één of meer van de criteria of voorwaarden, bedoeld in artikel 57 van REACH. Dit zijn stoffen die ernstige en vaak onomkeerbare effecten kunnen hebben op de menselijke gezondheid en het milieu.
POP's
POP’s zijn stoffen die onder het Verdrag van Stockholm zijn aangemerkt als persistente organische verontreinigende stof (persistent organic pollutant). Ze zijn in de Europese Unie gereguleerd via de POP-verordening. Zie ZZS en overige zorgstoffen voor meer informatie.
Kennisgeving
Een procedure van voorafgaande schriftelijke toestemming die geldt voor het grensoverschrijdend transport van bepaalde afvalstoffen. Zie Grensoverschrijdend transport voor meer uitleg.
Invoer
Elke binnenkomst van afvalstoffen in de Unie, met uitzondering van doorvoer door de Unie. Dit begrip verschilt van het begrip import, waarmee het binnenbrengen van afvalstoffen naar Nederland wordt bedoeld.
Artikel 3 lid 21 Verordening (EU) 2024/1157
Uitvoer
Elke uitgang van afvalstoffen uit de Unie, met uitzondering van doorvoer door de Unie. Dit begrip verschilt van het begrip export, waarmee het Nederland doen verlaten van afvalstoffen wordt bedoeld.
Artikel 3 lid 22 Verordening (EU) 2024/1157
Zelfvoorziening
Het streven naar beheer van afvalstoffen binnen de Europese Unie (communautaire zelfvoorziening) of binnen de landsgrenzen (nationale zelfvoorziening).
Metaalhoudende afvalwaterstromen
Dit zijn afvalwaterstromen en baden die tenminste de volgende stoffen en concentraties in water bevatten:
- som metalen (arseen, chroom, kobalt, koper, molybdeen, lood, nikkel, tin, vanadium en zink) ≥ 25 mg/l; en/of
- cyanide (vrij cyanide) ≥ 1 mg/l; en/of
- zeswaardig chroom ≥ 0,1 mg/l; en/of
- cadmium ≥ 0,1 mg/l; en/of
- kwik ≥ 0,01 mg/l.
Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn
Dit zijn afvalwaterstromen en baden met PCB’s, dioxines (‘dirty 17’), bestrijdingsmiddelen, organotinverbindingen en/of gebromeerde difenylethers in concentraties die tenminste gelijk zijn aan de rapportagegrens.
Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS
Dit zijn afvalwaterstromen en baden, al dan niet metaalhoudend, met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als ZZS, niet zijnde afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.
Indien in afvalwaterstromen of baden uitsluitend snel afbreekbare stoffen voorkomen, dan is geen sprake van “niet snel afbreekbare afvalwaterstromen”. Een stof is snel afbreekbaar als:
- wordt voldaan aan de criteria van ready biodegradable (70% van de stof is afgebroken binnen 28 dagen conform OECD-301 testen; stoffen die in de zogenaamde inherenty testen (OECD-302 testen) afbreekbaar zijn, hoeven dat in screeningstesten (OECD-301) niet per se te zijn); èn
- TOC/BZV5- verhouding <4/3; èn
- stoffen bij verwerking op de zuivering geen respiratieremming veroorzaken.
Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen
Van “overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen” is sprake als de concentratiegrenswaarde voor adsorbeerbare organische halogeenverbindingen (uitgedrukt als AOX) ≥ 15 mg/l.
Voorbereiding voor hergebruik
Nuttige toepassing bestaande uit controleren, schoonmaken of repareren, waarbij producten of componenten van producten, die afvalstoffen zijn geworden, worden klaargemaakt zodat ze zullen worden hergebruikt zonder dat verdere voorbehandeling nodig is.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Nuttige toepassing
Elke handeling met als voornaamste resultaat dat afvalstoffen een nuttig doel dienen door hetzij in de betrokken installatie, hetzij in de ruimere economie, andere materialen te vervangen die anders voor een specifieke functie zouden zijn gebruikt, of waardoor de afvalstof voor die functie wordt klaargemaakt tot welke handelingen in ieder geval behoren handelingen die zijn genoemd in bijlage II bij de Kaderrichtlijn afvalstoffen.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Onder dit begrip vallen de volgende treden van de afvalhiërarchie: voorbereiden voor hergebruik, recycling en andere nuttige toepassing. Bij nuttige toepassing moeten de afvalstoffen, gelet op het arrest Edilizia van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU van 28 juli 2016, C-147/15, Città Metropolitana di Bari v Edilizia Mastrodonato Srl, ECLI:EU:C:2016:606), volgens de meest recente wetenschappelijke en technische kennis geschikt te zijn voor het vervangen van primaire materialen. Zie de Leidraad indelen verwerkingshandelingen voor meer informatie.
Recycling
Nuttige toepassing waardoor afvalstoffen opnieuw worden bewerkt tot producten, materialen of stoffen, voor het oorspronkelijke doel of voor een ander doel, met inbegrip van het opnieuw bewerken van organische afvalstoffen, en met uitsluiting van energieterugwinning en het opnieuw bewerken tot materialen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstof of als opvulmateriaal.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Het CMP spreekt van het ‘verwerken’ van afvalstoffen en niet van het ‘bewerken’ van afvalstoffen. Omdat de definitie van recycling letterlijk is ontleend aan de Kra en de Wm, is ervoor gekozen om in tegenstelling tot de rest van het CMP hier ‘bewerken’ als begrip te behouden, maar wordt ook hier ‘verwerken’ bedoeld.
Bouwstof
Materiaal dat is bestemd om te worden toegepast, waarin de totaalgehalten aan silicium, calcium en aluminium tezamen meer dan 10 gewichtsprocent van dat materiaal bedragen, met uitzondering van vlakglas, metallisch aluminium, grond of baggerspecie.
Artikel 1 lid 1 Besluit bodemkwaliteit
Op grond van de milieubelastende activiteit ‘toepassen als bouwstoffen’ mogen alleen bouwstoffen worden toegepast die voldoen aan de voor bouwstoffen geldende kwaliteitseisen, bedoeld in artikel 25d, eerste lid, van het Besluit bodemkwaliteit. Deze kwaliteitseisen gelden op grond van het Besluit activiteiten leefomgeving bijvoorbeeld niet voor het toepassen van bouwstoffen binnen een gebouw, als de bouwstoffen zo worden toegepast dat geen contact met hemelwater, oppervlaktewater of grondwater kan optreden.
Immobilisatie (voor productie van een bouwstof)
Technologische ingreep waarbij de fysische en/of chemische eigenschappen van een afvalstof worden gewijzigd, zodanig dat de kans op verspreiding van milieuverontreinigende stoffen door uitloging, erosie of verstuiving op de korte en lange termijn wordt verminderd.
Afvalwaterstromen met organische verontreinigingen
Dit zijn de afvalwaterstromen en baden waarvoor minimumstandaard b van het Afvalplan sterk verontreinigde afvalwaterstromen en baden geldt:
- Afvalwaterstromen met stoffen die niet aantoonbaar aanwezig mogen zijn.
- Niet snel afbreekbare afvalwaterstromen met organische verontreinigingen die worden aangemerkt als zeer zorgwekkende stoffen.
- Overige afvalwaterstromen met gehalogeneerde, organische verontreinigingen.
Andere nuttige toepassing
Nuttige toepassing niet zijnde voorbereiding voor hergebruik of recycling. Voorbeelden (niet limitatief en niet in hiërarchische volgorde) zijn:
- hoofdgebruik als brandstof;
- het verwerken tot materialen die bestemd zijn om te worden gebruikt als brandstof;
- opvulling volgens de definitie in de Kra;
- stabiliseren van ondergrondse ruimten d.m.v. vullen met afvalstoffen; de voorwaarden wanneer sprake is van ‘nuttige toepassing’ in plaats van storten zijn beschreven in Storten of nuttig toepassen;
- directe inzet van een afvalstof als reductiemiddel in hoogovens mits inzet van primair materiaal voor die toepassing wordt vermeden;
- directe inzet van een afvalstof als flocculatiemiddel of als DeNOx-middel mits inzet van primair materiaal voor die toepassing wordt vermeden;
- detoneren mits inzet van andere explosieven wordt vermeden - komt voor in mijnbouw;
- etc.
Essentieel om te spreken van 'recycling' is de voorwaarde dat sprake is van een bewerking en dat die bewerking leidt tot een materiaal dat beschikbaar blijft voor het oorspronkelijke doel of voor een ander doel. Daarom vallen toepassingen waarbij het materiaal direct (zonder bewerking) kan worden toegepast en gedurende de toepassing wordt verbruikt niet onder recycling maar wel onder andere nuttige toepassing.
Verwijdering
Elke handeling met afvalstoffen die geen nuttige toepassing is, zelfs indien de handeling er in tweede instantie toe leidt dat stoffen of energie worden teruggewonnen. Hiertoe behoren in ieder geval de handelingen die zijn genoemd in bijlage I bij de Kaderrichtlijn afvalstoffen (2008/98/EG).
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Storten
Het op of in de bodem brengen van afvalstoffen, al dan niet verpakt, om deze stoffen daar te laten. Storten is een vorm van verwijdering.
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer
Bron
- SGS Intron, 2019, ZZS in afvalstoffen – update 2019.
Houder
De natuurlijke of rechtspersoon die de materialen fysiek in zijn bezit heeft (let op: de houder hoeft niet het eigendom van de materialen te hebben). Een oordeel of de materialen afvalstof of niet-afvalstof zijn is bij gebruik van dit begrip in het midden gelaten. Is de houder een houder van afvalstoffen, dan spreken we van een afvalstoffenhouder.
POP-verordening
De POP-verordening is de Europese verordening (EU) 2019/2021 die als doel heeft om de gezondheid van de mens en het milieu te beschermen tegen Persistente organische verontreinigende stoffen (POP’s) door de vervaardiging, het in de handel brengen en het gebruik van bepaalde stoffen te verbieden, zo spoedig mogelijk geleidelijk af te schaffen of te beperken, door de vrijkoming van dergelijke stoffen te minimaliseren met het oog op het zo spoedig mogelijk elimineren ervan waar mogelijk, en door bepalingen vast te stellen betreffende afval dat geheel of gedeeltelijk uit die stoffen bestaat of daarmee verontreinigd is.
Import
Het binnenbrengen van afvalstoffen naar Nederland, met uitzondering van doorvoer van afval via Nederlands grondgebied. Dit begrip verschilt van het begrip invoer, waarmee elke binnenkomst van afvalstoffen in de Unie wordt bedoeld.
Export
Het Nederland doen verlaten van afvalstoffen, met uitzondering van doorvoer van afvalstoffen via Nederland. Dit begrip verschilt van het begrip uitvoer, waarmee elke uitgang van afvalstoffen uit de Unie wordt bedoeld.
Afvalhiërarchie
De afvalhiërarchie wordt als prioriteitsvolgorde gehanteerd bij het opstellen van wetgeving en beleidsinitiatieven voor de preventie en het beheer van afvalstoffen. De afvalhiërarchie is de hoeksteen van het beleid en de wetgeving van de Europese Unie (EU) op het gebied van afval, en is vastgelegd in de Kaderrichtlijn afvalstoffen (2008/98/EG). Het doel van de afvalhiërarchie is tweeledig:
- de negatieve gevolgen van de productie en het beheer van afvalstoffen tot een minimum beperken, en
- de hulpbronnenefficiëntie verbeteren.
Zie paragraaf 3.3 van Instrumenten voor sturing voor uitleg hoe de afvalhiërarchie in het CMP wordt toegepast.
Afvalstoffenhouder
Afvalstoffenproducent dan wel de natuurlijke of rechtspersoon die de afvalstoffen fysiek in zijn bezit heeft (let op: de houder hoeft niet het eigendom van de afvalstoffen te hebben).
Artikel 1.1 lid 1 Wet milieubeheer