Autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen

Dit deel van het plan beschrijft hoe bedrijven autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen moeten verwerken en wat daarbij de aandachtspunten zijn. Het bevat het toetsingskader voor het bevoegd gezag voor het vergunnen van het verwerken van deze afvalstoffen en het toetsingskader voor het toestaan van grensoverschrijdend transport door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Bevoegde instanties moeten bij het nemen van besluiten rekening houden met het CMP en dus met deze toetsingskaders (artikel 10.14 van de Wet milieubeheer).

De primaire doelgroepen waarvoor dit plan geschreven is, zijn zowel de bedrijven die deze afvalstoffen verwerken of grensoverschrijdend transporteren als het bevoegd gezag dat voor deze activiteiten toestemming moet verlenen. Die toestemming wordt verleend in een omgevingsvergunning voor het verwerken van de afvalstoffen of met een beschikking op een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport. Voor de omgevingsvergunning zijn gemeenten en provincies het bevoegd gezag (namens hen vaak een omgevingsdienst). Voor de beschikking op de kennisgeving is dat de minister (namens de minister de ILT).

Omdat dit deel primair geschreven is voor afvalverwerkende bedrijven en het bevoegd gezag, worden specifieke technische en juridische termen gebruikt. Voor het lezen van dit deel is daarom een bepaalde mate van kennis over de afvalwetgeving, het proces van vergunningverlening en de regels voor grensoverschrijdend transport vereist. Voor lezers die niet tot de primaire doelgroep behoren en toch meer informatie over het verwerken van deze afvalstof willen lezen, zijn met name de paragrafen met toelichting interessant (paragraaf 4 en verder).

De bepalingen van dit afvalplan gelden voor de volgende afvalstoffen:

Voor de definities van ‘autowrak’ en 'wrak van een tweewielig motorvoertuig' wordt verwezen naar Bijlage 1 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

Zie ook de paragraaf 4 Toelichting op de afbakening. Onderdeel daarvan is een overzicht van afvalstoffen die lijken op de afvalstoffen van dit afvalplan, maar vallen onder andere afval- of ketenplannen.

Om materialen beschikbaar te houden voor de economie is het van belang om afvalstoffen zo hoogwaardig mogelijk te verwerken. Voor hoogwaardige verwerking of vanuit de zorg voor mens en milieu is het soms nodig om verontreinigingen af te scheiden of afvalstoffen integraal te verwijderen. Voor de gewenste verwerking kan het noodzakelijk zijn om afvalstoffen gescheiden te houden. Onderstaande paragrafen gaan in op de volgende aspecten die van belang zijn het bij het vergunnen van het verwerken van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen:

• mengen van afvalstoffen (paragraaf 2.1)
• de minimumstandaard (paragraaf 2.2)

Mengen is in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) aangewezen als een milieubelastende activiteit waarvoor in bepaalde gevallen een vergunning nodig is. Het gaat zowel over het mengen van afvalstoffen onderling als over het mengen met niet-afvalstoffen. Ook bij het samenvoegen binnen één afvalcategorie kan sprake zijn van mengen en kan een vergunningplicht gelden.

De Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB) is een hulpmiddel om na te gaan of voor het mengen een vergunning is vereist.

De afvalcategorieën uit bijlage II van Bal vormen de basis voor het gescheiden houden van afval en voor de vergunningplicht voor het mengen van afvalstoffen. Correct gescheiden houden van afvalstoffen waarborgt een latere (hoogwaardige) verwerking volgens de minimumstandaard. De minimumstandaard is daarom de basis voor de indeling in deze categorieën.

Onderstaande tabel verduidelijkt welke afvalstoffen onder welke afvalcategorie vallen.

De wettelijke regels over hoe deze bedrijven hun afvalstoffen gescheiden moeten houden staan in paragraaf Gescheiden houden van afvalstoffen.

Het bevoegd gezag toetst een vergunningaanvraag voor het mengen aan het Mengen van afvalstoffen en de daarin opgenomen toetsingskaders.

Dit plan bevat voor autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen geen specifieke bepalingen waarmee het bevoegd gezag in afwijking van de algemene toetsingskaders rekening moet houden.

De toelichting op mengen van afvalstoffen in paragraaf 5.1.2 geeft aan wat zowel de wetgeving als de toetsingskaders van het CMP concreet betekenen voor het vergunnen van het mengen van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen.

Het gezamenlijke opslaan van wrakken wordt niet beschouwd als mengen.

Het verwerken van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen moet plaatsvinden in overeenstemming met onderstaande minimumstandaard(en). Dit betekent dat het bevoegd gezag ook voor hoogwaardiger vormen van verwerken vergunning kan verlenen, tenzij de minimumstandaard hiervoor specifieke beperkingen bevat.

Het bevoegd gezag kan alleen vergunning verlenen voor het verwerken van de afvalstoffen op een manier die laagwaardiger is dan de minimumstandaard als sprake is van uitzonderingsgevallen, zoals bijvoorbeeld bij calamiteiten of de aanwezigheid van bepaalde ZZS. Zie ook de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

De volgende minimumstandaarden gelden voor het verwerken van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen:

Wat bovenstaande minimumstandaard(en) betekenen in relatie tot hoogwaardige verwerking staat beschreven in paragraaf 5.2 Toelichting op de minimumstandaard.

Regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid

Voor autowrakken geldt een regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (zie het Besluit beheer autowrakken). Hierin zijn onder andere minimale eisen voor verwerking opgenomen waaraan producenten (dit is met inbegrip van importeurs) moeten voldoen. Hiervoor geldt een eigen opzet van monitoring. Het besluit kent ook eigen begrippen (zo is bijvoorbeeld sprake van 'hergebruiken als product'). Voor het toetsen of producenten voldoen aan de verplichtingen in het kader van de regeling voor uitgebreide producentverantwoordelijkheid, gelden de eisen en begrippen uit het Besluit beheer autowrakken en niet de begrippen zoals die in het CMP worden gehanteerd.

Sturingsvoorschriften

Aan vergunningen voor bedrijven die wrakken van auto’s of tweewielige motorvoertuigen shredderen wordt een sturingsvoorschrift verbonden. Dit sturingsvoorschrift houdt in dat deze bedrijven het vrijkomende autoshredderafval of het overige shredderafval, gelijkmatig over het jaar verdeeld aanbieden aan een verwerker die het afval verwerkt volgens de bepalingen van het Afvalplan shredderafval. Dit sturingsvoorschrift mag alleen ontbreken wanneer de shredderinstallatie zelf ook het autoshredderafval of het overig shredderafval verwerkt volgens de bepalingen van het afvalplan shredderafval.

Met ‘gelijkmatig over het jaar verdeeld’ wordt bedoeld dat minimaal maandelijks en bij voorkeur tweewekelijks een gelijkmatige hoeveelheid shredderafval wordt aangeboden.

Een toelichting op bovenstaande minimumstandaard(en) in relatie tot hoogwaardige verwerking staat in paragraaf 5.2 Toelichting op de minimumstandaard.

Afvalstoffen met bepaalde ZZS

Het kan zijn dat er ZZS in de afvalstof zitten. Zowel de beschreven wetgeving over, als de toetsingskaders voor Mengen van afvalstoffen en ZZS en overige zorgstoffen kunnen beperkingen stellen aan het verwerken van afvalstoffen met ZZS. Bij het beoordelen of een verwerking kan worden vergund, betrekt het bevoegd gezag ook deze onderwerpen. In paragraaf 5.3 ZZS en overige zorgstoffen staat meer informatie en een overzicht van ZZS die in de afvalstof aanwezig kunnen zijn.

Onderstaand toetsingskader is gebaseerd op Grensoverschrijdend transport. Daarin staat het algemene toetsingskader, de bezwaargronden en de bijbehorende procedures voor het grensoverschrijdend transport (verder: overbrenging) van afvalstoffen vanuit of naar Nederland die de ILT hanteert in het kader van de Europese verordening voor de overbrenging van afvalstoffen (EVOA).

In dit afvalplan is bovenstaande uitgewerkt tot een specifiek toetsingskader voor het beoordelen of het overbrengen van afvalstof is toegestaan. Indien dit specifieke toetsingskader afwijkt van het bepaalde in 'Grensoverschrijdend transport', dan gaat het toetsingskader van dit afvalplan voor.

Op 20 mei 2024 is de gewijzigde Verordening (EU) 2024/1157 in werking getreden. De gewijzigde EVOA (hierna nEVOA) treedt gefaseerd in werking. Tot 20 mei 2026 zijn de bepalingen van Verordening (EU) 1013/2006 nog van toepassing op het overbrengen van afval. In Grensoverschrijdend transport wordt hier verder op ingegaan. Wanneer het daar specifiek gaat over bepalingen uit de gewijzigde EVOA, is dit aangeduid met ‘nEVOA’. In de overige gevallen staat er enkel ‘EVOA’. Als de oude en nieuwe bepalingen dezelfde zijn maar bijvoorbeeld de artikelen anders genummerd zijn, dan is het artikel uit de gewijzigde EVOA als uitgangspunt genomen en het artikel uit de nog niet gewijzigde EVOA tussen haakjes gezet.

Mate van nuttige toepassing / elke mate van storten of anderszins verwijderen

Wanneer in onderstaande tekst wordt gesproken over ‘de mate van nuttige toepassing’ heeft dat betrekking op de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden. Dit geldt ook voor de zinsnede ‘elke mate van storten of anderszins verwijderen’. Ook dan gaat het over de afvalstof nadat niet-materiaaleigen afval is afgescheiden.

Paragraaf 4.2.2 Mate van nuttige toepassing van ‘Grensoverschrijdend transport’ bevat het toetsingskader voor het bepalen wanneer de mate van nuttige toepassing de overbrenging niet rechtvaardigt indien voor een afvalstof de haalbare mate van nuttige toepassing niet is gedefinieerd  in het keten- of afvalplan.

Afvalstoffen met bepaalde ZZS (grensoverschrijdend transport)

Als in de afvalstoffen die worden overgebracht ZZS voorkomen, kan het nodig zijn om van onderstaande toetsingskader af te wijken. Bijvoorbeeld als er POP’s inzitten waardoor de POP-verordening beperkingen stelt aan het verwerken. Paragraaf 5.3 ZZS en overige zorgstoffen van dit plan geeft een overzicht van ZZS die in de afvalstof aanwezig kunnen zijn. In ZZS en overige zorgstoffen staat een overzicht van de wetgeving rond het verwerken van afvalstoffen met ZZS en staan toetsingskaders wanneer een verwerking doelmatig is. Dit kan ook van belang zijn bij het beoordelen van een kennisgeving voor grensoverschrijdend transport.

Relatie met andere afvalplannen

Voor de deelstromen in dit afvalplan waar voor het verwerken wordt verwezen naar andere afvalplannen, is in deze paragraaf geen toetsingskader voor de overbrenging opgenomen.

Reikwijdte van het toetsingskader, bezwaargronden en voorwaarden

Onderstaand toetsingskader geldt voor alle deelstromen voor autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen zoals benoemd in de minimumstandaard van dit afvalplan. Waar nodig benoemt het toetsingskader bepaalde deelstromen afzonderlijk, omdat daarvoor afwijkende bepalingen of voorwaarden gelden.

Het toetsingskader geldt voor de volgende overbrengingen:

• het overbrengen van afval binnen de Europese Unie, en
• invoer van buiten de Europese Unie en uitvoer naar buiten de Europese Unie, tenzij toetsing aan de EVOA al direct leidt tot bezwaar, zie paragraaf 3.3.1.  Verbodsbepalingen in ‘Grensoverschrijdend transport’.

Het toetsingskader geeft aan wanneer een overbrenging niet is toegestaan en of er specifieke bepalingen gelden. In alle overige gevallen is de overbrenging wel toegestaan. In de eerste tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor nuttige toepassing’ (artikel 12 EVOA). In de tweede tabel staan bezwaargronden voor ‘overbrenging voor verwijderen’ (artikel 11 EVOA). Voor het overbrengen voor verwijderen geldt vanaf 21 mei 2026 dat artikel 11 nEVOA van toepassing is. Vanaf deze datum verlenen de bevoegde autoriteiten van verzending en van bestemming geen toestemming voor een overbrenging voor verwijderen, tenzij aan alle voorwaarden uit artikel 11 lid 1 onder a tot en met h en/of artikel 11 lid 2 nEVOA is voldaan. Zie ook Grensoverschrijdend transport.

Dit deel van het plan geeft toelichting op de toetsingskaders. Ook geeft het aanvullende informatie die van belang kan zijn bij het nemen van besluiten over het verwerken of het grensoverschrijdend transport.

Het gehele plan, en dus ook deze toelichting, gaat over afvalstoffen. Daarom is ook de vraag belangrijk wanneer sprake is van een afvalstof of niet. In paragraaf 6.1 Afvalstof of niet-afvalstof staat hierover specifieke informatie.

Dit plan heeft betrekking op wrakken van auto’s en van tweewielige motorvoertuigen. Bijlage I van het Bal bevat definities van een ‘autowrak’, en van een ‘wrak van een tweewielig motorvoertuig’.

Een wrak van een tweewielig motorvoertuig betreft een motorvoertuig op twee wielen dat een bromfiets of een motorfiets is en dat een afvalstof is.

Onder de definitie van een autowrak vallen:

• bedrijfsauto’s met een gewicht van niet meer dan 3.500 kg, die een afvalstof zijn;
• personenauto’s die een afvalstof zijn; en
• bromfietsen die motorvoertuigen op drie of vier wielen zijn en die een afvalstoffen zijn.

Bromfietsen, motorfietsen, bedrijfsauto’s en personenauto’s zijn bedoeld als in de regeling op grond van artikel 71, eerste lid, van de Wegenverkeerswet 1994. Bij bromfietsen is het aantal wielen doorslaggevend voor of het motorvoertuig een autowrak of een tweewielig motorvoertuig betreft.

Op de website Wat is een autowrak? (Afval Circulair) is meer informatie te vinden over hoe bepaald moet worden of een voertuig een autowrak is en over de afwegingen die hierbij moeten worden gemaakt.

Autowrakken komen zowel vrij bij huishoudens als bij bedrijven. Autowrakken zijn bij afgifte aan een autodemontagebedrijf in beginsel gevaarlijk afval doordat ze vloeistoffen en onderdelen bevatten die gevaarlijke afvalstoffen zijn. Pas als deze onderdelen en vloeistoffen uit het autowrak verwijderd zijn, is een autowrak geen gevaarlijk afval meer.

Op dit moment zijn in bijlage II van het Bal geen specifieke afvalcategorieën opgenomen voor wrakken van tweewielige motorvoertuigen, waardoor deze wrakken vallen onder afvalcategorie 112A en B. Ook bij wrakken van tweewielige motorvoertuigen moet onderscheid worden gemaakt tussen gevaarlijk en niet-gevaarlijk afval. Net als bij autowrakken is bij wrakken van tweewielige motorvoertuigen eerst sprake van gevaarlijk afval wanneer deze worden ingezameld of ingenomen. Pas zodra de wrakken geen vloeistoffen of onderdelen meer bevatten die gevaarlijke afvalstoffen zijn, is sprake van niet-gevaarlijk afval.

Het demonteren van een autowrak of een wrak van een tweewielig motorvoertuig is een milieubelastende activiteit en moet gebeuren volgens de voorschriften van het Besluit activiteiten leefomgeving. Meer informatie over het demonteren van autowrakken is te vinden op de pagina Demontage voertuigen (Afval Circulair). Op deze pagina is ook meer informatie te vinden over de voorschriften voor de afgifte, opslag en tussenopslag van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen.

Reikwijdte afvalplan

Dit afvalplan heeft betrekking op wrakken van auto’s en van tweewielige motorvoertuigen. Onderdelen en vloeistoffen die vrijkomen tijdens demontage moeten verwerkt worden volgens de minimumstandaarden van relevante afvalplannen. Deze materialen vallen na demontage onder de reikwijdte van de desbetreffende afvalplannen. Wanneer de onderdelen en vloeistoffen niet onder een afvalplan vallen, moet de verwerking getoetst worden aan de Afvalhiërarchie zoals beschreven in ‘Instrumenten voor sturing’.

Gedemonteerde wrakken van auto’s en tweewielige motorvoertuigen worden geshredderd volgens de voorschriften in het Bal. Bij dit shredderen worden metalen afgescheiden (soms ook andere fracties) en blijft een reststroom ‘shredderafval’ over. De reststroom die overblijft moet verwerkt worden volgens de minimumstandaard van het Afvalplan shredderafval. In onderstaande afbeelding is weergegeven welke verwerkingsprocessen vallen onder de reikwijdte van het afvalplan autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen.

Afvalstoffen die vergelijkbaar zijn, maar onder andere plannen vallen

Onderstaande afvalstoffen zijn enigszins vergelijkbaar met de afvalstoffen uit dit plan, maar vallen onder andere plannen (niet limitatief). Andere afvalstoffen betreffen onderdelen of vloeistoffen die uit wrakken van auto’s of tweewielige motorvoertuigen gedemonteerd worden (deze lijst is niet limitatief):

Euralcodes die een relatie hebben met dit plan (indicatief)

De volgende euralcodes kunnen betrekking hebben op afval dat valt onder de reikwijdte van dit afvalplan: 160104*; 160106.
Deze opsomming is indicatief. Euralcodes kunnen namelijk relevant zijn voor meerdere keten- of afvalplannen. Uitsluitend de Afbakening van dit afvalplan bepaalt wat onder dit plan valt en niet deze opsomming van euralcodes. Zie de Handreiking Eural (pdf, 4.3 MB) om de juiste euralcode voor een afvalstof te bepalen.

Onderstaande twee paragrafen geven toelichting bij paragraaf 2 van dit afvalplan die gaat over het gescheiden houden en mengen van afvalstoffen en over de minimumstandaard.

Voor mengen is in veel gevallen een vergunning nodig (zie de Beslisboom vergunningplicht mengen (pdf, 1.3 MB)). De minimumstandaard en de afvalcategorieën uit bijlage II van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vormen de basis voor de regels voor het gescheiden houden van afvalstoffen. In paragraaf 2.1.2  Vergunnen van mengen is het toetsingskader opgenomen voor het vergunnen van het mengen van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen. Wanneer sprake is van ‘mengen’ staat beschreven in paragraaf 4.1 Definitie van mengen in ‘Mengen van afvalstoffen’.

Onderstaand overzicht vat samen wanneer bedrijven of andere doelgroepen een verplichting hebben rond het gescheiden houden van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen. Soms is het een directe wettelijke verplichting en soms een afgeleide van het feit dat ‘mengen’ een milieubelastende activiteit is. Wil iemand die een plicht heeft om afvalstoffen gescheiden te houden deze toch samenvoegen, dan is sprake van mengen.

Bij het verwerken van afval vindt vaak ook mengen plaats met ander afval of met niet-afval. Voor het beoordelen van ‘mengen’ zijn de bepalingen en de toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen de basis. Daar moet het bevoegd gezag altijd rekening mee houden. In ‘Mengen van afvalstoffen’ komt een aantal specifieke situaties van mengen aan bod, zoals bijvoorbeeld:

• paragraaf 4.2.2 Mengen van gevaarlijk afval

Kijk altijd bij alle toetsingskaders van Mengen van afvalstoffen of deze op het mengen van wrakken van toepassing zijn. Overigens is bij gezamenlijke opslag van wrakken geen sprake van mengen, maar van opslag.

De essentie van het vergunnen van het mengen van autowrakken of van wrakken van tweewielige motorvoertuigen is dat na het mengen verwerking conform de minimumstandaard mogelijk moet blijven. Aangezien de wrakken gedemonteerd moeten worden, mag het mengen van autowrakken of wrakken van tweewielige motorvoertuigen (binnen afvalcategorie 1 en 112A, tussen deze afvalcategorieën of met andere afvalstoffen of niet-afvalstoffen) niet plaatsvinden.

De onderstaande tabel vat de verwerkingsopties samen die op basis van de minimumstandaard vergund kunnen worden. De paragrafen onder de tabel geven meer uitleg en detail op die verschillende verwerkingsopties en geven ook meer informatie over de minimumstandaard uit paragraaf 2.

Bevoegd gezag kan vergunning verlenen voor een verwerking die leidt tot hergebruik van autowrakken of wrakken van tweewielige motorvoertuigen. Deze verwerking voldoet aan de minimumstandaard. Het voorbereiden voor hergebruik van onderdelen van voertuigwrakken is niet vergunningplichtig. Zie voor meer informatie Artikel 3.190 van het Besluit activiteiten leefomgeving.

De minimumstandaard van wrakken van auto’s en tweewielige motorvoertuigen is gericht op het demonteren van onderdelen, het sorteren van gedemonteerde materialen, het shredderen van het restant van het wrak van de auto of het tweewielige motorvoertuig en het scheiden van grondstoffen. Deze processen moeten plaatsvinden zoals is aangegeven in het Besluit activiteiten leefomgeving. Het beleid, zoals onder andere uitgewerkt in het Besluit beheer autowrakken, is gericht op het bevorderen van nuttige toepassing van de verschillende materialen en onderdelen van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen. Bij voorkeur in de vorm van hergebruik van onderdelen en recyclen van materialen. Het is belangrijk dat hierbij verantwoordelijk wordt omgegaan met gevaarlijke stoffen en onderdelen.

Het demonteren van onderdelen

Bij een autodemontagebedrijf worden onderdelen voor verkoop gedemonteerd. Deze worden afgestaan en voorbereid voor hergebruik, recycling, of een andere nuttige toepassing. Ook zijn er andere verplicht te demonteren materialen. Paragraaf 4.47 van het Besluit activiteiten leefomgeving implementeert de Europese Richtlijn autowrakken en bevat voorschriften voor het demonteren van autowrakken en van wrakken van tweewielige motorvoertuigen. Het demontagebedrijf moet binnen twee weken na ontvangst van een autowrak of wrak van een tweewielig motorvoertuig alle vloeistoffen aftappen en de volgende onderdelen demonteren:

• motorolie,
• transmissieolie,
• versnellingsbakolie,
• olie uit het differentieel
• hydraulische olie,
• remvloeistoffen,
• koelvloeistoffen,
• ruitensproeiervloeistoffen,
• airconditioningsvloeistoffen,
• vloeibare brandstoffen,
• tanks voor tot vloeistof verdichte of gecomprimeerde gassen (LPG-tanks, aardgas- en waterstoftanks),
• bodembedreigende vloeistoffen,
• accu’s (alle vanzelfsprekend met inhoud),
• oliefilters,
• condensatoren met PCB of PCT,
• batterijen, en
• ontplofbare onderdelen die niet zijn geneutraliseerd (met uitzondering van elektrische airbags en gordelspanners).

Andere materialen die gedemonteerd moeten worden (maar niet noodzakelijkerwijs binnen twee weken na ontvangst van het wrak) zijn:

• banden, glas en grote kunststofonderdelen, als deze materialen tijdens het shredderproces niet zo worden gescheiden dat ze kunnen worden gerecycled,
• metalen onderdelen die koper, aluminium of magnesium bevatten, als deze metalen niet tijdens het shredderproces worden gescheiden;
• katalysatoren,
• onderdelen waarvan is aangegeven dat deze lood, kwik, cadmium of zeswaardig chroom bevatten, en
• elektrische airbags en gordelspanners, als deze niet zijn geneutraliseerd.

Het opnemen van de regels voor het demonteren van wrakken van tweewielige motorvoertuigen in het Besluit activiteiten leefomgeving komt voort uit de Green Deal Inzameling, Demontage en Recycling van Bromfietsen en Snorfietsen. Met deze Green Deal wordt gestreefd naar meer recycling met minder regels.

Verwerking

Onderdelen en vloeistoffen die vrijkomen tijdens demontage moeten verwerkt worden volgens de minimumstandaarden van relevante afvalplannen. Wanneer de onderdelen en vloeistoffen niet onder een afvalplan vallen, moet de verwerking getoetst worden aan de Afvalhiërarchie zoals beschreven in ‘Instrumenten voor sturing’.

Nadat alle onderdelen die gedemonteerd moeten worden verwijderd zijn wordt het resterende autowrak of het wrak van een tweewielig motorvoertuig geshredderd. Deze verwerking moet plaatsvinden zoals beschreven wordt in ‘§ 4.31. Shredderen van autowrakken’ van het Besluit activiteiten leefomgeving. Bij het shredderen worden in ieder geval de metalen afgescheiden en mogelijk ook andere materialen. Wat niet bij de shredder wordt uitgesorteerd (de reststroom) is ‘shredderafval’. Deze reststromen moet verder verwerkt worden volgens de bepalingen van het Afvalplan shredderafval.

Bij het verwerken van autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen moet aandacht worden besteed aan gereguleerde stoffen (koudemiddelen). Deze moeten verwerkt worden volgens de Ozonverordening Verordening (EG) 1005/2009 en de F-gassenverordening Verordening (EG) 517/2014.

Verder is het Besluit beheer autowrakken van toepassing op het verwerken van autowrakken. In dit besluit worden andere termen en definities gebruikt voor vormen van nuttige toepassing dan in de Wet milieubeheer. In het Besluit beheer autowrakken zijn dan ook de daarin opgenomen termen en definities leidend. Ook de doelstellingen in het besluit zijn gekoppeld aan die termen en definities. Tot slot geldt er voor autowrakken een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, hierover is meer informatie gegeven in paragraaf 6.2 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid van dit afvalplan.

Verdere verwerking shredderafval

Voor het aanleveren van shredderafval voor verdere verwerking aan een post-shredder-techniek installatie moet de shredderinstallatie rekening houden met de bepalingen die zijn opgenomen onder de kop ‘sturingsvoorschriften’ in de minimumstandaard. Deze sturingsvoorschriften zijn opgenomen om de volgende redenen:

• In het verleden hebben verwerkers van autoshredderafval te maken gehad met een onregelmatige toestroom aan materiaal. Hierdoor kregen verwerkers op het ene moment te weinig afval aangeboden en op een ander moment te veel, waardoor shredderafval gestort moest worden. Het storten van shredderafval is milieu-hygiënisch nadelig en het brengt het realiseren van de Europese doelstellingen voor het verwerken van autowrakken in gevaar. Om dit te voorkomen moeten er sturingsvoorschriften worden verbonden aan vergunningen voor installaties die autowrakken shredderen en aan de installaties die vervolgens het shredderafval verwerken. Op deze manier worden zogenaamde Post-shredder-techniek (PST-)installaties zo optimaal mogelijk benut waardoor storten van autoshredderafval wordt geminimaliseerd. Het gebruik van sturingsvoorschriften in het algemeen is beschreven in paragraaf 2.4.2 ‘De minimumstandaard bestaat uit meerdere stappen’ van de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).
• Autoshredderafval en overig shredderafval moet van elkaar gescheiden blijven. Dit moet omdat voor het verwerken van autowrakken specifieke doelstellingen voor nuttige toepassing en recycling gelden. Momenteel zijn de minimumstandaarden voor autoshredderafval en overig shredderafval nog gelijk maar in de toekomst kunnen mogelijk verschillende bepalingen voor de verwerking gaan gelden. Het shredderafval moet daarom gescheiden van elkaar verwerkt worden. Zie ook het Afvalplan shredderafval.
• In het afvalplan shredderafval staat dat maximaal 5 gewichtsprocent van het shredderafval uiteindelijk gestort mag worden. Het mag dan uitsluitend gaan om een inerte fractie. Deze 5 gewichtsprocent moet berekend worden aan de hand van de totale input van de eerste shredderinstallatie (waarbij ook het storten door derden van (delen van) voor verdere verwerking afgezette fracties in aanmerking moet worden genomen). Daarom moet aan de vergunning van de verwerker van wrakken van auto’s of tweewielige motorvoertuigen hiertoe een sturingsvoorschrift worden opgenomen. Zie paragraaf 2.4.2 ‘De minimumstandaard bestaat uit meerdere stappen’ van de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB) of het afvalplan shredderafval voor meer informatie.

Het gebruik van sturingsvoorschriften in het algemeen is beschreven in paragraaf 2.4.2 ‘De minimumstandaard bestaat uit meerdere stappen’ van de Leidraad gebruik minimumstandaard (pdf, 1.3 MB).

Voor autowrakken en voor wrakken van tweewielige motorvoertuigen is verbranden niet toegestaan omdat recycling voor een deel van de aanwezige materialen de minimumstandaard is.

Op grond van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa), artikel 1, eerste lid, categorie 13, geldt voor autowrakken een stortverbod. Voor autowrakken wordt de definitie gebruikt zoals beschreven in Bijlage 1 van het Besluit activiteiten leefomgeving, hieronder vallen ook onderdelen van zodanige autowrakken.

Voor wrakken van tweewielige motorvoertuigen geldt weliswaar geen specifiek stortverbod zoals voor autowrakken. Wel geldt een stortverbod voor metalen (hoofdbestanddeel van een dergelijk wrak) via categorie 38. Storten is bovendien niet toegestaan volgens de minimumstandaard van dit afvalplan.

Bij dit shredderen van autowrakken of tweewielige motorvoertuigen worden metalen afgescheiden (soms ook andere fracties) en blijft een reststroom ‘shredderafval’ over. Deze reststroom moet verwerkt worden volgens het Afvalplan shredderafval. In dat afvalplan staat dat maximaal 5 gewichtsprocent van de ingangsstroom van de shredder (dus van de wrakken) uiteindelijk gestort mag worden. Deze 5 gewichtsprocent moet berekend worden aan de hand van de totale input van de eerste shredderinstallatie en over de totale verwerking van de wrakken. Daarom moet in de vergunning van de verwerker van autowrakken of tweewielige motorvoertuigen een sturingsvoorschrift worden opgenomen.

Van de ZZS in onderstaande tabel is bekend (bron) dat ze in autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen kunnen voorkomen in concentraties boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’. Als dat het geval is, moet bij het beoordelen van de vergunbaarheid van een nuttige toepassing van de afvalstof dit toetsingskader betrokken worden.

Regels voor specifieke ZZS

Voor veel zorgstoffen gelden Europese regels. Bevat een afvalstof een stof die onder het Verdrag van Stockholm is aangemerkt als persistente organische verontreinigende stof (persistent organic pollutant, POP), dan moet de verwerking op de eerste plaats voldoen aan de POP-verordening. In geval van recyclen tot materialen die op de markt worden gebracht (als niet-afvalstof), kunnen de POP-verordening, de REACH-verordening en productregelgeving beperkingen inhouden voor de aanwezigheid van een zorgstof. In de tweede kolom van onderstaande tabel is aangegeven of de betreffende ZZS is opgenomen in de POP-verordening of op de kandidaten-, restrictie- of autorisatielijst van REACH. Zie ook paragraaf 3.2.1 Stoffen- en productwetgeving van ‘ZZS en overige zorgstoffen’.

Acceptatie- en verwerkingsbeleid afvalverwerkers

Afvalverwerkers moeten aandacht besteden aan ZZS in de acceptatie- en verwerkingsprocedures (A&V), zie de Leidraad vergunningverlening afvalverwerking (pdf, 853 kB). Bij het aanvragen van een vergunning maken afvalbedrijven en het bevoegd gezag per geval een afweging welke ZZS en andere zorgstoffen relevant zijn in een specifieke situatie. Onderstaand overzicht kan als startpunt worden gebruikt om een indicatie te krijgen welke ZZS aandacht vragen, maar is niet limiterend. ZZS en andere zorgstoffen kunnen al bij lage concentraties relevant zijn voor de wijze waarop afvalstoffen verwerkt kunnen of mogen worden, bijvoorbeeld doordat bij de verwerking emissies naar bodem, water of lucht optreden. Zie ook de webpagina Aanpak van zeer zorgwekkende stoffen (IPLO) en de ZZS-navigator van het RIVM.

Afvalstof of niet-afvalstof

ZZS en overige zorgstoffen kunnen ook relevant zijn bij het beoordelen of sprake is van een afvalstof of niet-afvalstof. Zie hiervoor Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP.

Overzicht van relevante ZZS

Het risico op ZZS bij wrakken van auto’s en tweewielige motorvoertuigen is afhankelijk van het gebruikte materiaal van het voertuig en de onderdelen. Voor informatie over ZZS in specifieke auto-onderdelen zoals batterijen en accu's, banden en afgewerkte olie, zie de relevante afvalplannen. In overige onderdelen van wrakken van auto’s en tweewielige motorvoertuigen die als een homogene afvalstof (bijvoorbeeld een partij brandstofslangen) ter verwerking worden aangeboden, kunnen ZZS die boven de waarde die is opgenomen in paragraaf 4.2 Nuttige toepassing van afvalstoffen met ZZS in ‘ZZS en overige zorgstoffen’ aanwezig zijn, zie onderstaande tabel. Het overzicht is een momentopname van beschikbare kennis. Op enig moment kan nieuwe informatie beschikbaar komen, door nieuwe of betere metingen maar ook doordat het gebruik van zorgstoffen in grondstoffen en producten verandert.

De informatie zoals weergegeven in deze tabel is ook te vinden in de ZZS in afval Zoeker van het RIVM en zal op termijn uit dit afvalplan verdwijnen.

In onderstaande alinea’s wordt achtereenvolgens ingegaan op de beoordeling afvalstof of niet afvalstof, uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, kwaliteitsZorg Demontage, kritieke materialen, BREF en relevante bronvermeldingen.

In een circulaire economie gaan zo min mogelijk materialen verloren. Voor steeds meer residuen, gebruikte producten of afvalstoffen wordt een veilige, zinvolle en zo hoogwaardig mogelijke toepassing gezocht. Daarbij wordt steeds vaker de vraag gesteld of een materiaal een afvalstof is, of nog moet blijven. Voor het werken met afvalstoffen gelden namelijk specifieke regels en vaak is ook een specifieke vergunning vereist in verband met de veiligheid voor mens en milieu. Bovendien mag niet zomaar elk bedrijf met afvalstoffen werken en ook bij (grensoverschrijdend) transport is de status van belang.

Het begrip ‘afvalstof’ moet ruim worden uitgelegd. In beginsel kan elke stof of elk voorwerp een afvalstof zijn, wanneer de houder zich daarvan ontdoet, wil of moet ontdoen. Meer informatie over het zelf maken van deze beoordeling, is te vinden in Afvalstof of niet-afvalstof van het CMP en de Handreiking afvalstof of niet-afvalstof.

Voor (onderdelen van) autowrakken en wrakken van tweewielige motorvoertuigen volgt hier een aantal specifieke aandachtspunten bij de beoordeling afvalstof of niet-afvalstof. Deze aandachtspunten beschrijven niet het volledige beoordelingskader.

Voorbereiden voor hergebruik

Wanneer een houder zich van autowrakken of wrakken van tweewielige motorvoertuigen ontdoet of wil of moet ontdoen, is er sprake van een afvalstof. De ontvanger bepaalt vervolgens welke afvalbehandeling volgt, voor zover dat mag volgens wet- en regelgeving en beleid, onder andere ogenomen in dit CMP. Indien na eenvoudige handelingen een onderdeel van een autowrak of tweewielig motorvoertuig weer op de markt kan worden gebracht, is sprake van voorbereiden voor hergebruik. Voorbeelden van deze handelingen zijn het demonteren, controleren op beschadigingen, schoonmaken en vervolgens bepalen voor welke auto of tweewielig motorvoertuig de onderdelen bestemd zijn. Belangrijk aandachtspunt hierbij is dat wel voldoende zeker is dat de onderdelen ook daadwerkelijk weer gebruikt zullen gaan worden. Voor de beoordeling of sprake is van voorbereiden voor hergebruik zal per geval een afweging moeten worden gemaakt op basis van alle feiten en omstandigheden van dat geval. Nadat het voorbereiden voor hergebruik is afgerond, kan op basis van de voorwaarden van artikel 1.1 lid 6 Wet milieubeheer en Afvalstof of niet-afvalstof een beoordeling worden gemaakt of er sprake is van einde-afval.

EU handreiking afvalstatus

In de praktijk is gebleken dat er in een aantal gevallen onduidelijkheid bestaat wanneer er sprake is van een autowrak en wanneer niet. Om deze onduidelijkheid tot een minimum te beperken is in Europees verband een handreiking voor het begrip autowrakken opgesteld, de CORRESPONDENTS' GUIDELINES No 9 - Shipments of Waste Vehicles. Daarnaast is er uitleg te vinden over wanneer er sprake is van een autowrak op de website Wat is een autowrak? – Afval Circulair.

Op de markt als niet-afvalstof

In alle gevallen geldt dat wanneer onderdelen van autowrakken of wrakken van tweewielige motorvoertuigen als niet-afvalstof op de markt wordt gebracht (al dan niet direct of na nuttige toepassing), het minimaal moet voldoen aan de geldende stoffen- en productregelgeving. Hierbij moet onder andere gedacht worden aan REACH, de POP-verordening, de F-gassenverordening en de eisen volgend uit de Warenwetgeving.

Producenten van auto’s hebben een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor het beheer van auto’s in de eindfase van de levenscyclus. Regelingen voor UPV hebben tot doel ervoor te zorgen dat degene die bepaalde stoffen, mengsels of producten op de markt brengen geheel of gedeeltelijk de financiële of organisatorische verantwoordelijkheid draagt voor het afvalbeheer van die stoffen, mengsels of producten. Belangrijke onderdelen van dit afvalbeheer zijn: de mate en manier van inzamelen en die van de verwerking van de afvalstoffen. Een regeling voor UPV kan de vorm hebben van een ministeriële regeling of een besluit. Daarnaast kan het een besluit tot algemeen verbindend verklaring (AVV) van een overeenkomst over een afvalbeheerbijdrage zijn. Deze verschillende vormen van regelingen voor UPV kunnen naast elkaar bestaan en dus relevant zijn voor één productstroom en de daaruit voortkomende afvalstoffen. Zie voor verdere uitleg over de UPV de pagina Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid van Afval Circulair.

Voor auto’s geldt het Besluit beheer autowrakken en een 'Algemeen verbindend verklaring' (Avv), verleend aan Stichting Auto & Recycling. Dit is een vrijwillige UPV. Stichting Auto & Recycling heeft een systeem opgezet voor het inzamelen (en verwerken) van autowrakken. Hierin zijn de belangrijkste producenten en brancheorganisaties in de automobielsector vertegenwoordigd. Producenten en importeurs zijn verplicht een afvalbeheersbijdrage af te dragen aan deze stichting en om auto’s die voor het eerst op de markt worden gebracht te melden bij deze stichting. Deze stichting heeft Auto Recycling Nederland BV (ARN) opgericht. ARN is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Avv en sluit contracten met autodemontagebedrijven, waardoor autowrakken kosteloos worden ingenomen, gedemonteerd en verwerkt volgens de voorwaarden van ARN. Meer informatie over de UPV voor autowrakken kan worden gevonden op Autobanden en auto’s - Afval Circulair.

UPV sturingsvoorschriften

Met het systeem van producentenverantwoordelijkheid wordt ten minste 95% gewichtsprocent van de autowrakken voorbereid voor hergebruik of nuttig toegepast, waarvan ten minste 85% wordt voorbereid voor hergebruik of wordt gerecycled. Deze doelstelling is in lijn met de Europese doelstelling in de Richtlijn autowrakken. Om te blijven voldoen aan deze doelstellingen is het noodzakelijk dat autowrakken en vervolgens autoshredderafval op de juiste wijze wordt verwerkt.

De ARN en de demontagebranche hebben een professionele standaard ontwikkeld als  kwaliteitsmanagementsysteem voor de voertuigdemontagebranche, genaamd: KwaliteitsZorg Demontage (KZD). Via dit onafhankelijke kwaliteitsmanagementsysteem probeert de voertuigdemontagebranche haar professionele standaarden te verankeren. Er is een KZD-norm ontwikkeld met vastgelegde eisen voor demontage, arbowetgeving, materiaalrecycling en kwaliteit. Bedrijven met een KZD-certificaat worden geacht de zaken aantoonbaar goed op orde te hebben, waarbij volgens de wettelijke milieuvoorschriften en de actuele kwaliteitsnormen wordt gewerkt. KZD wordt getoetst door de onafhankelijke certificerende instanties SGS en Kiwa. Meer informatie over KZD kan gevonden worden op KZD – Stichting KwaliteitsZorg Demontage.

Kritieke materialen zijn grondstoffen als metalen en mineralen die van significante economische waarde zijn en waarvoor een verlaagde leveringszekerheid bestaat omdat de EU in hoge mate afhankelijk is van niet-EU landen. In sommige afvalstoffen zitten deze kritieke materialen. Uit bepaalde afvalstoffen kunnen deze materialen worden teruggewonnen of zijn daartoe ontwikkelingen gaande. We spreken dan van ‘potentieel terugwinbare kritieke materialen’.

Wrakken van auto’s of tweewielige motorvoertuigen bevatten volgens het rapport ‘Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3’ (TNO, 2023) de volgende potentieel terugwinbare kritieke materialen: germanium, indium, kobalt, lithium, titanium, silicium, wolfraam, aluminium en platinagroep metalen (de platinagroep metalen (PGM) omvat naast platina ook palladium, rhodium, osmium en ruthenium). Voor het terugwinnen hiervan wordt de afvalstof in het rapport als kansrijk beschouwd. In het onderzoek is ook gekeken naar technieken om kritieke materialen terug te winnen en waar deze binnen de EU beschikbaar zijn. Verwerkers van afvalstoffen kunnen dit overzicht gebruiken om keuzes te maken voor het ontwikkelen van de technieken binnen Nederland of er bijvoorbeeld voor kiezen om samen te werken met landen binnen de EU die ervaring hebben met de techniek en/of beschikken over capaciteit voor het terugwinnen van bepaalde materialen.

In paragraaf 3.6 Kritieke materialen en hoogwaardigheid in ‘Vormen van recycling beoordelen’ van het CMP staat meer informatie over kritieke materialen in relatie tot afvalverwerking.

De minimumstandaard voldoet aan de BBT-referentiedocumenten (BREF’s) die zijn opgesteld in het kader van de Richtlijn industriële emissies (RIE) en voorheen in het kader van de in de RIE opgenomen IPPC-richtlijn. In het rapport Inventarisatie BREF CMP (xlsx, 2 MB) is het resultaat van deze toetsing weergegeven.

Voor dit onderdeel van het CMP zijn de volgende documenten gebruikt :

• RoyalHaskoning DHV (2022a). Concretiseren omstandigheden die recycling als minimumstandaard verhinderen.
• RoyalHaskoning DHV (2022b). Onderzoek concretisering mate van nuttige toepassing.
• TNO (2023). Terugwinpotentieel secundaire kritieke grondstoffen op basis van afvalplannen in het LAP3.
• SGS Intron (2019). ZZS in afvalstoffen – update 2019.

Het beleid en de kennis over circulaire economie is in ontwikkeling. Nieuwe beleidsintenties, wijzigingen van bestaand beleid of wijzigingen in wet- en regelgeving kunnen allemaal leiden tot aanpassingen van het CMP. Het CMP wordt daarom regelmatig geactualiseerd.

Momenteel loopt de herziening van de Europese Richtlijn autowrakken. De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan voor een Verordening Circulaire Voertuigen, waarmee de Richtlijn autowrakken komt te vervallen. Nederland heeft zich ingezet voor een verordening met haalbare en realistische circulaire doelen, waarmee het bedrijfsleven en de industrie gebaat zijn. De Verordening voorziet in circulaire bedrijfsmodellen, het koppelen van ontwerpkwesties aan de verwerking, hogere verplichte gehalten aan gerecycled materiaal voor bepaalde materialen en efficiëntie van recycling. Dit leidt mogelijk in de toekomst tot een herziening van het Besluit beheer autowrakken en tot een wijziging van de minimumstandaarden in dit plan.

Bijlage II van het Bal heeft momenteel geen specifieke afvalcategorie voor ‘wrakken van tweewielige motorvoertuigen’. Er wordt onderzocht of het meerwaarde heeft om voor wrakken van twee-wielige motorvoertuigen een afvalcategorie toe te voegen aan de lijst met afvalcategorieën in bijlage II van het Bal.

Meer informatie over de ontwikkeling van het CMP en hoe stakeholders daarbij worden betrokken leest u in Wat is het CMP.