Zoeken

In 2050 wil Nederland circulair zijn. In een circulaire economie gaan we zuinig en slim om met grondstoffen en producten. Door zuiniger gebruik, meer hergebruik en recycling doen we langer met wat we hebben en worden we minder afhankelijk van andere landen. Hierdoor blijven grondstoffen beschikbaar en betaalbaar voor onze bedrijven. En we dragen zo bij aan het tegengaan van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en milieuvervuiling. Het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) beschrijft op welke manieren de Rijksoverheid wil bijdragen aan deze doelen en welke instrumenten hierbij worden ingezet. Het Circulair Materialenplan (CMP) is een belangrijk instrument om een circulaire economie te bereiken.

Het Circulair Materialenplan (CMP) speelt een belangrijke rol in de toepassing van wet- en regelgeving. Wet- en regelgeving bepaalt wat wel of niet is toegestaan en onder welke voorwaarden. Het CMP geeft waar nodig een toelichting op deze wet- en regelgeving. In sommige gevallen biedt het CMP ook kaders om bepaalde wetgeving verder in te vullen. Sommige wet- en regelgeving geldt direct, maar het kan voorkomen dat medeoverheden eerst een afweging moeten maken. Bijvoorbeeld via een vergunning. Het CMP voorziet bevoegde gezagen in die gevallen van concrete toetsingskaders voor het nemen van de besluiten.

Bestuursorganen hebben verschillende taken en bevoegdheden. Denk hierbij aan het opstellen van beleids- of omgevingsplannen, het verlenen van omgevingsvergunningen, het afgeven van ontheffingen of het beoordelen van de eventuele afvalstatus van een materiaal. Bestuursorganen die deze taken en bevoegdheden uitoefenen moeten volgens de wet rekening houden met het Circulair Materialenplan (CMP) als deze taak of bevoegdheid betrekking heeft op afvalstoffen (artikel 10.14 Wet milieubeheer (Wm) en artikel 8.9 lid 2 Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)).

Een calamiteit is een onverwachte gebeurtenis die een gevaar kan opleveren voor milieu of volksgezondheid. Denk aan een brand, een lekkage van gevaarlijke stoffen of een technische storing. Bij calamiteiten kan het voorkomen dat afvalstoffen niet op de gebruikelijke wijze verwerkt kunnen of mogen worden. Bestuursorganen moeten zich in principe houden aan de kaders uit het CMP, maar bij een calamiteit kunnen er situaties ontstaan die alleen kunnen worden aangepakt met oplossingen die mogelijk niet in lijn zijn met de toetsingskaders van het CMP. Dit soort situaties vragen om een pragmatische, veilige en milieuhygiënische verantwoorde oplossing. Voor een dergelijke afwijking wordt niet de afwijkingsprocedure bij het onderwerp Afwijken gevolgd, maar de procedure die hieronder in paragraaf 4 staat beschreven.

Dit onderdeel beschrijft op basis van verschillende uitgangspunten wat circulair materiaalgebruik inhoudt. Het geeft daarnaast aan welke afwegingen kunnen worden gemaakt bij het meer circulair toepassen van grondstoffen en materialen in producten. De praktijk laat zien dat er geen vastomlijnd stappenplan is om voor elke situatie een uitspraak te doen of iets circulair is of niet.

Hoe zit de wetgeving voor circulaire economie in elkaar? Dit deel van het CMP geeft een overzicht van wetgeving die relevant is voor de verschillende partijen in de productketen.

Decentrale regels zijn regels die worden gesteld door gemeenten, waterschappen en provincies. Zij kunnen hiermee bijdragen aan goed afvalbeheer en de transitie naar een circulaire economie. Hieronder wordt toegelicht voor welke onderwerpen decentrale overheden regels kunnen stellen en met welke toetsingskaders in het CMP zij daarbij rekening moeten houden.

Dit afvalplan geeft het toetsingskader waar bevoegd gezag rekening mee moet houden bij het verlenen van vergunningen voor afvalverwerking en het grensoverschrijdend transport van afgewerkte olie.

Bedrijven kunnen op diverse manieren werken aan een circulaire economie. Een manier is door in hun bedrijfsprocessen maatregelen te nemen voor het efficiënt en effectief gebruik van grondstoffen en het voorkomen en beperken van afval. Dit onderwerp in het CMP gaat over grondstoffengebruik en afvalpreventie in bedrijfsprocessen en hoe bevoegd gezag dit mee kan nemen in de omgevingsvergunning.

Dit onderwerp beschrijft het belang van het stimuleren van afzetmarkten voor secundaire grondstoffen voor het realiseren van een circulaire economie. Ook wordt aangegeven wat diverse spelers in de keten kunnen of moeten doen om deze afzetmarkten te stimuleren. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de meest krachtige instrumenten om tot een betere afzetmarkt voor secundaire grondstoffen te komen buiten het CMP liggen.

Het onderwerp ‘ZZS en overige zorgstoffen’ gaat met name over zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en het belang van aandacht voor deze stoffen in de transitie naar een circulaire economie. Ook andere stoffen dan ZZS kunnen een aandachtspunt zijn bij afvalverwerking en worden als ‘overige zorgstoffen’ aangeduid.

Dit onderwerp beschrijft de wijze waarop bedrijven en overheden kunnen beoordelen of een materiaal een afvalstof of niet-afvalstof is. Ook bevat dit onderwerp de aandachtspunten die bij die beoordeling van belang zijn. Omdat materialen in een circulaire economie steeds vaker opnieuw gebruikt worden, is het belangrijk dat dit veilig voor milieu en volksgezondheid gebeurt. Veilig betekent hier dat de mogelijke risico’s aanvaardbaar zijn. Daarvoor is het belangrijk om te weten met welke wetgeving iemand rekening moet houden: Afvalstoffenwetgeving of andere wetgeving? Het juist beantwoorden van de vraag ‘afvalstof of niet-afvalstof’ is daarom cruciaal.

Reparatie en hergebruik vormen een belangrijk onderdeel van een circulaire economie. Dienstverleners, producenten, gemeenten en vergunningverleners en toezichthouders hebben vragen over wanneer reparatie en hergebruik, zeker in relatie tot afvalstoffen, zijn toegestaan. De veel gestelde vragen over wet- en regelgeving worden hier beantwoord. Andere zaken die met reparatie en hergebruik te maken hebben, zoals een financieel tekort, logistiek, ontbrekende kennis of onvoldoende marktvraag, komen niet aan bod.